Em theo đoàn lưu dân

https://www.dongnhacxua.com/em-theo-doan-luu-dan/

NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ NGÀY DÂN SỐ THẾ GIỚI

NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ NGÀY DÂN SỐ THẾ GIỚI 11.7.2024 Anh Vũ --------- Hôm qua 11.7.2024 kỷ niệm lần thứ 37 Ngày dân số thế giới. Nhân dịp này nhiều hoạt động đã được tổ chức tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Nhưng có lẽ rất ít người Việt quan tâm đến ngày này, mặc dù dân số được xem là một trong những vấn đề quan trọng nhất của hành tinh và có tác động đến cuộc sống của mỗi người chúng ta. Đây là một điều đáng tiếc và cần được thay đổi. Dưới đây là những điều bạn cần biết về Ngày dân số thế giới. NGUỒN GỐC NGÀY DÂN SỐ THÊ GIỚI 11.7 Ngày 11/7/1987, lúc 6h35 (giờ Anh) tại thành phố Zagreb (nay là Thủ đô của Croatia), cậu bé người Nam Tư Matej Gaspar đã chào đời và ngay lập tức trở nên nổi tiếng vì cậu là công dân thứ 5 tỷ của thế giới. Với dân số 5 tỷ người lúc đó, nhân loại ý thức được tai họa tiềm ẩn có thể xảy ra do tình trạng cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên mà sự bùng nổ dân số có thể gây ra. Ngày 11 tháng 7 năm 1987 được biết đến với tên gọi là Ngày thế giới 5 tỷ người. Trước hiểm họa của “Bùng nổ dân số”, Diễn đàn Dân số Thế giới do Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tổ chức tại Amrterdam (Thủ đô Hà Lan) tháng 11 năm 1989 đã quyết định lấy ngày sinh của bé Matej Gaspar 11/7 hàng năm là ngày Dân số thế giới. Như vậy về mặt lịch sử Ngày dân số thế giới là dịp để nhắc nhở các quốc gia về nguy cơ dân số tǎng quá nhanh, dẫn đến việc con người không đủ điều kiện sống với đầy đủ quyền cơ bản như có đủ thực phẩm hợp dinh dưỡng, nhà ở hợp vệ sinh, điều kiện bảo đảm sức khỏe… Trên cơ sở nhận thức về mối đe dọa đó, mỗi quốc gia, mỗi cá nhân được khuyến khích tự liên hệ với dân số của địa phương mình để có suy nghĩ và hành động đúng, và tìm mọi biện pháp tích cực để góp phần giảm gia tăng dân số, nâng cao chất lượng cuộc sống, chất lượng dân trí và cải tạo môi trường sinh thái. TỪ 1 TỶ ĐẾN HƠN 8 TỶ Nhìn lại lịch sử phát triển của loài người, ta thấy trong một thời gian dài dân số thế giới đã tăng rất chậm, và phải mất nhiều ngàn năm mới đạt tới con số một tỷ vào năm 1800. Nhưng chỉ chưa đầy 200 năm sau đó thêm hàng tỷ con người đã được sinh ra trên trái đất với tốc độ gia tăng ngày càng nhanh. Từ con số 1 tỷ người năm 1800, chỉ sau 100 năm con số ấy đã tăng lên 1,65 tỷ, và sau 100 năm nữa đến cuối thế kỷ 20, con số đó đã lên đến 6 tỷ. Dân số đã tăng trưởng theo cấp số nhân. Và mặc dù loài người đã đưa ra và áp dụng rất nhiều biện pháp để hạn chế sinh nở thì tính đến ngày 10 tháng 6 năm 2024, dân số thế giới vẫn đạt xấp xỉ 8,1 tỷ người, phản ánh mức tăng trưởng vượt bậc kể từ Cách mạng Công nghiệp. Sự tăng trưởng nhanh chóng này là minh chứng cho những tiến bộ đáng kể về chăm sóc sức khỏe, vệ sinh và mức sống. Con người ngày càng sống lâu hơn và tỷ lệ tử vong của trẻ sơ sinh giảm đi đáng kể, khiến cho mức giảm tỷ lệ sinh nở không đủ sức để làm chậm đi tốc độ gia tăng của dân số thế giới. Trong số 10 quốc gia có số dân lớn nhất thế giới gồm có: Trước hết là ba quốc gia đứng đầu theo thứ tự dân số giảm dần gồm Ấn Độ, Trung Quốc (cả hai đều xấp xỉ 1.5 tỷ dân) và Hoa Kỳ (xấp xỉ 400 triệu dân). Bảy quốc gia tiếp theo Indo, Pakistan, Nigeria, Brazil (trên 200 triệu dân), và Bangladesh, Nga và Mexico (trên 100 triệu dân). Đặc biệt phải ghi nhận rằng Việt Nam đã đặt chân vào Câu lạc bộ các quốc gia có trên 100 triệu dân từ cuối năm 2023 và trở thành nước đứng thứ 15 trên thế giới về dân số. Nói cách khác, nếu xét về dân số thì Việt Nam đang là một nước lớn chứ không thể tự xem mình là một nước nhỏ được nữa. [1] KIỂM SOÁT SINH NỞ HAY KHUYẾN KHÍCH SINH NỞ? Ngày dân số thế giới được thiết lập để cảnh báo các quốc gia trên toàn thế giới về nguy cơ bùng nổ dân số khi dân số thế giới vừa đạt đến số 5 tỷ vào năm 1987, và rất nhiều biện pháp khuyến khích và thậm chí cả ép buộc được áp dụng để kiểm soát sinh nở nhằm kiềm chế sự tăng dân số. Nhưng thật oái oăm, chỉ chưa đầy 4 thập niên sau thì giờ đây Ngày dân số thế giới lại trở thành ngày mà người ta nhắc đến hiện tượng dân số già đi vì tỉ lệ sinh nở giảm sút, và những hệ lụy nguy hiểm của việc này. Mới đây, Cục dân số thuộc Bộ Y tế đã công bố danh sách 21 tỉnh thành có tỷ lệ sinh nở thấp nhất, trong đó thành phố Hồ Chí Minh đứng đầu danh sách. Những tỉnh thành này đã áp dụng biện pháp khuyến khích sinh bằng cách hỗ trợ 1 lần bằng tiền cho phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi. [2] Và đúng ngay Ngày dân số thế giới 11.7.2024, báo Sài Gòn Giải Phóng đã có bài đăng với tựa đề: "NGÀY DÂN SỐ THẾ GIỚI 11.7: MỨC SINH THẤP, NHIỀU HỆ LỤY TRONG TƯƠNG LAI" [3] Phần mở đầu của bài báo được viết như sau: "Liên tiếp những năm gần đây, mức sinh tại TPHCM có xu hướng giảm, từ 1,39 con/phụ nữ (năm 2022) xuống còn 1,32 con/phụ nữ (năm 2023) - không đạt mức sinh thay thế (từ 2 đến 2,1 con/phụ nữ). Các chuyên gia cảnh báo, nếu tỷ suất sinh tiếp tục duy trì ở mức thấp sẽ gây nên những hệ lụy không nhỏ cho sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố." Và phần kết luận của bài báo có đoạn dưới đây: "Mức sinh giảm không chỉ ảnh hưởng đến cấu trúc dân số, còn có những hệ lụy sâu rộng đối với kinh tế - xã hội và chính sách an sinh và cần sự chung tay tham gia của toàn bộ hệ thống chính trị; trong đó quan trọng là có những chính sách để người dân yên tâm hơn khi quyết định sinh và nuôi con." TỶ LỆ SINH GIẢM PHẢN ÁNH SỰ GIẢM SÚT HY VỌNG VÀO TƯƠNG LAI Những lời lẽ bi quan của bài báo được trích dẫn ở trên gợi nhớ một phát biểu của Đức giáo hoàng Phanxicô tại một hội nghị thường niên tại Ý về vấn đề dân số của đất nước này. Hội nghị năm nay tập trung vào tình trạng suy giảm dân số nghiêm trọng của nước Ý một quốc gia có đa số dân chúng là người theo đạo Công Giáo và theo truyền thống thường có tỷ lệ sinh nở khá cao so với mức trung bình. Phát biểu tại hội nghị, Đức Giáo hoàng Francis cho rằng tỷ lệ sinh thấp của Ý “bộc lộ mối quan ngại lớn về tương lai”. “Trên thực tế, việc sinh con là chỉ số chính để đo lường hy vọng của một dân tộc”, Đức Giáo hoàng Phanxicô nói tiếp. “Nếu ít người sinh ra thì có nghĩa là có ít hy vọng. Và điều này không chỉ có hậu quả từ quan điểm kinh tế và xã hội mà còn làm suy yếu niềm tin vào tương lai”. [4] -------- Có thể thấy những quyết định cá nhân về việc lập gia đình và sinh con đẻ cái không chỉ là việc riêng của từng người, mà còn ảnh hưởng đến vận mạng của cả một dân tộc và xa hơn tương lai của hành tinh trái đất. Quyết định như thế nào cho đúng đắn để đem lại cuộc sống xứng đáng với nhân phẩm cho mỗi con người là hoàn toàn tùy thuộc vào mỗi chúng ta. ---------- Ảnh: Microsoft Copilot Nguồn tham khảo: [1]https://vnexpress.net/dan-so-viet-nam-100-3-trieu-nguoi-4695123.html; https://thanhnien.vn/viet-nam-vuot-moc-100-trieu-dan-tuoi-tho-binh-quan-737-185240704173130278.htm https://bachthong.gov.vn/ngay-dan-so-the-gioi-ra-doi-nhu-the-nao/ [2]https://vtv.vn/xa-hoi/tp-ho-chi-minh-can-chinh-sach-cu-the-khuyen-khich-nguoi-dan-sinh-con-20240422200333733.htm [3]https://www.sggp.org.vn/ngay-dan-so-the-gioi-11-7-muc-sinh-thap-nhieu-he-luy-trong-tuong-lai-post748733.html; https://vnpa.moh.gov.vn/tin-hinh-video/toa-dam-thach-thuc-tu-muc-sinh-giam [4]https://www.spuc.org.uk/Article/385573/Pope-Francis-links-low-birth-rates-to-a-lack-of-hope-as-the-worlds-demographic-crisis-deepens.

Ngọc Trinh và tư cách trước tòa

"Khôn ngoan đến cửa quan mới biết"

Đó là câu nói rất thâm thúy của ông bà ta, ngày xưa.

Còn ngày nay thì sao? Xin đọc bình luận trên fb của tôi về sự kiện NT vốn nổi đình đám trên MXH trong thời gian qua.

--------

Tôi chưa bao giờ quan tâm, càng không thể nói là thích, Ngọc Trinh. Cho đến khi cô ấy ra tòa.

Vâng, kỳ lạ nhưng quả thật là thế. Khi ra tòa, cô ấy - có thể không cố tình - có lẽ đã bộc lộ những gì tốt đẹp nhất của cô ấy.

Cô để mặt mộc không trang điểm như thường thấy, ăn mặc vô cùng giản dị: áo sơ mi trắng quân tây đen, dép da xỏ chân đế thấp, tóc ngang vai. Hơi gầy, có chút tiều tụy như người ta vẫn nói - cô đã bị tạm giam gần 4 tháng.

Nhìn cô trong hình ảnh bị công an nắm cánh tay áp giải ra tòa, người ta không thể không ngay lập tức liên tưởng đến hình ảnh một vài người phụ nữ VN khác trong các bộ phim cách mạng. Nhất là hình ảnh chị Sáu, dù chị Sáu lúc ấy mới 16 tuổi còn NT thì đã gấp đôi số tuổi ấy rồi.

Và những lời cuối của cô ấy cũng rất ... được: chân thành và khiêm tốn nhưng không quỵ lụy, khúm núm. Không vật vã kêu oan, không năn nỉ, không khóc lóc, không lạy lục xin xỏ. Khẳng khái nhận mình đã làm sai, dũng cảm xin lỗi những người vì mình mà liên lụy. Được lắm Trinh à.

Và điều quan trọng nhất là ngay cả trong tình trạng đáng thương, đáng buồn như vậy, cô ấy vẫn rất xinh. Một nhan sắc trời cho, không thể nào nói khác được.

Tôi bỗng lẩn thẩn nghĩ, ở VN chưa từng có - và hẳn sẽ chẳng bao giờ có ai nghĩ đến - danh hiệu "người mẫu nhân dân". Vì hình như cụm từ này tự nó đã chứa mâu thuẫn - một nghịch ngữ.

Nhưng nếu có bao giờ cần danh hiệu này, thì có lẽ không ai xứng đáng hơn NT. Chứ gì nữa. Cô ấy là người mẫu (rất xứng đáng), và qua việc này cô ấy đã chia sẻ với mọi người dân Việt cái trải nghiệm sâu sắc nhất về nền công lý của nước CHXHCN Việt Nam.

PS: Chỉ là suy nghĩ lẩn thẩn của một bà già gấp đôi tuổi NT, tức là gấp 4 lần chị Sáu. Ai thấy ngứa tai, ngứa mắt xin hãy bỏ quá cho.

LỜI TỪ BIỆT MÙA THU

LỜI TỪ BIỆT MÙA THU 

Anh đem về nhánh thạch thảo nhỏ gầy

Mùa thu đã qua rồi, em biết đấy

Đã mất em trong thế giới hôm nay

Nhành thạch thảo còn đây hương bay ngát

Em như chỉ rời đi trong chốc lát

Đừng quên anh đang vẫn ngóng chờ em.

Oán thù nên cởi, nhưng sự thật thì vẫn phải kiếm tìm

(Đăng lại status đã viết trên fb cá nhân ngày 27.7.2023)

Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường đã qua đời cách đây vài hôm.

Tôi chưa từng đọc văn của Hoàng Phủ Ngọc Tường nên không biết văn tài của ông, cũng không quan tâm nhiều đến câu chuyện "quá buồn" mà ông đã nhiều lần nhắc đến.

Tôi không quen biết ông Hoàng Phủ Ngọc Tường để biết được những tính cách đáng mến đáng trọng nào đó của ông, nhưng tôi tin vào những điều tốt về ông mà bạn bè và người thân của ông đã nói. Tôi hiểu rằng là người ai cũng có thể có lúc sai lầm - mà trong trường hợp của Hoàng Phủ Ngọc Tường thì sai lầm đó là hết sức nghiêm trọng. Tuy nhiên ông đã thừa nhận những sai lầm này nên giờ đây ông đã qua đời thì mọi người cũng chẳng nên tiếp tục lôi quá khứ sai lầm ấy ra mà đay nghiến mãi.

Mặt khác thì sự thật vẫn là sự thật, và bất cứ ai cũng có quyền cũng như trách nhiệm tìm hiểu sự thật lịch sử liên quan đến vai trò của Hoàng Phủ Ngọc Tường trong Tết Mậu Thân.

Tất nhiên không chỉ một mình ông có trách nhiệm. Những người được nêu liên quan đến vụ thảm sát Tết Mậu Thân không chỉ có ông Hoàng Phủ Ngọc Tường mà còn ít nhất là một người khác vẫn đang sống là ông Nguyễn Đắc Xuân. Nhưng vai trò của ông Nguyễn Đắc Xuân lại không bị nhắc đến nhiều như ông Hoàng Phủ Ngọc Tường.

Chẳng lẽ dư luận lại chọn riêng ông Hoàng Phủ Ngọc Tường ra để mà nghiệt ngã, đay nghiến suốt mấy chục năm qua?

Tôi nghĩ không phải là như vậy. Vấn đề là có những bằng chứng khác nhau để khẳng định rằng ông Hoàng Phủ Ngọc Tường đã có mặt tại Huế trong dịp Tết Mậu Thân. Và những bằng chứng này đã được công bố ở nhiều nơi mà chưa thấy ai chứng minh được là sai lệch. Ai quan tâm có thể đọc bài viết mà tôi dẫn link trong phần comment.

Những dòng này tôi viết không phải để tiếp tục lên án ông Hoàng Phủ Ngọc Tường bởi vì tất cả những gì đã xảy ra thì cũng đã hơn nửa thế kỷ rồi. Tranh cãi nữa làm gì, ai cũng muốn để mọi việc lắng xuống. Oán thù thì nên cởi chứ không nên buộc. Dù sao ông Hoàng Phủ Ngọc Tường đã nhìn nhận sai lầm của mình. Hãy để cho ông yên nghỉ ở cõi xa.

Chỉ có điều nhu cầu tìm kiếm sự thật lịch sử thì sẽ vẫn có và câu chuyện Hoàng Phủ Ngọc Tường có lẽ vẫn sẽ còn được nhiều người nhắc đến.

TIẾNG CHUÔNG ĐÊM CUỐI NĂM

 TIẾNG CHUÔNG ĐÊM CUỐI NĂM 

(Thơ Gabriel Okara

Phương Anh dịch 31.12.2022)

Tiếng chuông cầu hồn đang rung lên –

một năm đã hết.

Chầm chậm trái tim tôi đánh nhịp

Theo điệu Bài ca Simêôn*

Những ước vọng và khát khao của một năm

Đã dần im tiếng

Và những bóng ma bay lượn

Vờn quanh những giấc mơ.

Giấc mơ rồi lại giấc mơ

Rực rỡ quyện vào nhau trong vầng ánh sáng

Tiếng chuông mờ dần

Rơi vào ký ức

Như những giọt mưa

Rớt xuống giòng sông.

Và tiếng chuông lại rộn rã vang lên –

Một năm nữa đến.

Reo vui trái tim tôi vào buổi bình minh.

Nhưng mọi vật giờ đây tôi nhìn thấy

Đều phủ lớp sương mờ

Sải bước trên con đường rợp bóng

Đến một bờ sông.

*Ghi chú: Nunc Dimittis còn được gọi là The Song of Simeon, tức Bài thánh ca của Simêôn, theo Phúc âm của Thánh Luca.

------

Bản tiếng Anh đây:

NEW YEAR'S EVE MIDNIGHT

(Gabriel Okara, nhà thơ Nigeria)

Now the bells are tolling –

 a year is dead.

 And my heart is slowly beating

 the Nunc Dimittis*

 to all my hopes and mute

 yearnings of a new year.

 And ghosts hover round

 dream beyond dream

 Dream beyond dream

 mingling with the brightest gleam.

 Bell-sounds fading

 into memories

 like rain drops

 falling into a river.

 And now the bells are chiming –

 a year is born.

 And my heart-bell is ringing in a dawn.

 But it’s shrouded things I see

 dimly stride

 on heart-canopied paths

 to a riverside.

Tiểu sử Gabriel Okara ở đây:

XIN CHÚC LÀNH VÌ TRÔNG ĐỢI

 

Cho những ai

Trong đêm dài

Đang trông đợi 

Ánh bình minh

Xin chúc lành.

Và cả những ai

Mong đêm dài

Mau đến

Để được ngủ yên.

Xin chúc lành

Cho những người

Đang chờ mong

Trong bệnh viện

Và cho những ai

Trong mong chờ

Đang cầu nguyện.

Cho những người

Đang ngóng trông

Tin tức

Đang đợi trông 

Một cú điện

Đang khao khát

Chỉ một lời

Đang đợi chờ

Một việc làm

Một mái ấm

Một trẻ thơ

Xin chúc lành cho họ.

Cho những người

Đang chờ đợi

Người trở về

Và cả những người 

Vẫn mong chờ

Người không về nữa

Xin chúc phúc.

Những người đang chờ

Trong niềm vui

Trong nỗi sợ

Trong an bình

Trong phẫn nộ

Chờ khi kết thúc

Chờ lúc khởi đầu

Chờ trong đơn độc

Hay chờ đợi cùng nhau 

Xin ban phúc. 

Những người chờ

Mà không biết 

Đang chờ gì

Hoặc tại sao

Xin hãy ban ơn lành.

Những người chờ

Khi lẽ ra không nên chờ

Những người ngồi đợi

Lúc đang cần khởi động 

Những người ngồi yên

Khi điều cần làm là đứng dậy

Những người nằm nhà

Khi cần bước ra ngoài

Xin chúc lành cho họ.

Những người chờ

Cho cuộc đợi chờ 

Mau chấm dứt

Những người trông

Chờ thời gian viên mãn

Những người đợi

Với tâm hồn trống rỗng

Rộng mở và sẵn sàng

Những người trông chờ Người

Mau đến

Xin ban phúc bình an.

BÀI GỐC TIẾNG ANH Ở ĐÂY:

Who wait

for the night

to end

bless them.

Who wait

for the night

to begin

bless them.

Who wait

in the hospital room

who wait

in the cell

who wait

in prayer

bless them.

Who wait

for news

who wait

for the phone call

who wait

for a word

who wait

for a job

a house

a child

bless them.

Who wait

for one who

will come home

who wait

for one who

will not come home

bless them.

Who wait with fear

who wait with joy

who wait with peace

who wait with rage

who wait for the end

who wait for the

beginning

who wait alone

who wait together

bless them.

Who wait

without knowing

what they wait for

or why

bless them.

Who wait

when they

should not wait

who wait

when they should be

in motion

who wait

when they need

to rise

who wait

when they need

to set out

bless them.

Who wait

for the end

of waiting

who wait

for the fullness

of time

who wait

emptied and

open and

ready

who wait

for you,

o bless.

Trịnh Công Sơn, Khánh Ly, ca khúc da vàng và thân phận Việt

 Mọi người xôn xao nhiều quá về Trịnh Công sơn và Khánh Ly.

Tôi nghĩ trường hợp này cũng giống như một số nhân vật nổi tiếng khác của Việt Nam, có liên quan tới cuộc nội chiến khốc kiệt kéo dài chỉ hơn 20 năm và đã trôi qua gần 50 năm rồi.

Là một nhân chứng đã sinh ra và lớn lên trong lòng cuộc nội chiến hơn 20 năm ấy, tôi cho rằng mình cũng tạm đủ hiểu và đủ trải nghiệm về nó để có thể góp vài lời. Dù lúc ấy tôi cũng chỉ là một đứa trẻ con, không quá nhỏ đến nỗi ngu ngơ không biết gì, nhưng cũng không thể gọi là đã thực sự trưởng thành. Vì khi cuộc chiến ấy tàn thì tôi chỉ mới 15 tuổi.

Và ý kiến của tôi dưới đây:

1. Những ca khúc về tình yêu của Trịnh Công Sơn dù khá nhiều và cũng khá hay: ý tứ dễ thương, ca từ mới mẻ, nhạc điệu khá đơn giản dễ nhớ dễ hát, nhưng thực sự tôi không hề quan tâm và không cho rằng nó đã làm nên tên tuổi của TCS. Vì bên cạnh nó còn có nhiều tên tuổi khác, mỗi người đều có nét đặc sắc riêng: Ngô Thụy Miên - Cung Tiến - Vũ Thành An - Lê Uyên Phương... và còn nhiều, nhiều nữa.

2. Chính những bài hát về thân phận của người Việt Nam trong cuộc nội chiến khốc liệt mới làm nên tên tuổi của cặp nhạc sĩ, ca sĩ ấy. Những bài hát trong tập Ca khúc da vàng thực sự chạm đến trái tim của người Việt hai miền - không chỉ là người trẻ ở tuổi đôi mươi, mà ngay cả bố mẹ tôi, lúc ấy ở tuổi 30-40 cũng rất mê. Bởi chúng chạm vào nỗi niềm và lột tả thân phận của con dân nước Việt - một đất nước nhược tiểu đang oằn mình trong một cuộc nội chiến điêu tàn. 

Những câu hát, những hình ảnh như thế này, ai mà cầm lòng được:

Chiều đi lên đồi cao hát trên những xác người

Tôi đã thấy trên con đường người ta bồng bế nhau chạy trốn...

Tôi đã thấy trong khu vườn một người mẹ ôm xác đứa con

Mẹ vỗ tay reo mừng chiến tranh, chị vỗ tay hoan hô hòa bình...

Một ngày mùa đông hai bên là rừng

Một chuyến xe tang trái mìn nổ chậm

Người chết hai lần thịt da nát tan...

Ghế đá công viên dời ra thành phố

Người già co ro nằm im tiếng thở

Từng bàn chân quen chạy ra phố chợ

Em bé lõa lồ suốt đời lang thang...

Ôi quê hương đã lầm than

Sao còn chiến tranh

Mẹ già hết chờ mong, đã ngủ yên

Buông lời ru cho hư không

Buông bàn tay con đi hoang

Con đi hoang một đời

Con đi hoang phận người...

Ai có nghe tiếng nói người Việt Nam?

Chỉ mong hòa bình

Sau đêm tăm tối chỉ mong một ngày

Tay ấm trong tay...

3. Tài năng của Trịnh Công Sơn chính là ở chỗ này. Và sự nổi tiếng của Khánh Ly, với chất giọng trời cho rất phù hợp với các tác phẩm của Trịnh Công Sơn, cũng có yếu tố may mắn vì nó tìm được tình thế "thiên thời, địa lợi" của thời cuộc lúc ấy.

4. Tài năng được thể hiện qua các tác phẩm của TCS cũng như phần biểu diễn của KL cần được đánh giá độc lập với các chế độ mà họ sinh sống, hoặc những cách ứng xử của họ dưới mỗi thời. Mỗi chế độ và mỗi thời đại sẽ cho phép hoặc đòi hỏi một cách hành xử khác nhau. Chế độ nào tốt, xấu ra sao - và cần được đánh giá theo những tiêu chuẩn - nào thì đã quá rõ. Và ai đứng về phe nào thì không hẳn đã hoàn toàn do họ chọn mà còn do sự đẩy đưa của hoàn cảnh. Cần gì phải cố tình tìm cho bằng được những chi tiết nọ kia trong cuộc đời của họ để phê phán, mà mục đích cuối cùng hình như vẫn là "ai thắng ai" hoặc "ai đúng, ai sai"?

5. Trịnh Công Sơn giờ cũng đã mất trên 20 năm rồi - bằng thời gian của cuộc nội chiến. Khánh Ly giờ cũng đã gần 80 tuổi, và đã sống xa Việt Nam với một thời gian gấp đôi thời gian của cuộc nội chiến đó rồi. Chúng ta không thể tôn trọng họ với tất cả lựa chọn và sự khác biệt trong quan điểm sống, trong hành động và trong lời nói được ư? 

Vậy thì xin kết bài này bằng những lời gửi gắm cùng những câu hỏi da diết của chính Trịnh Công Sơn, mà qua nửa thế kỷ vẫn còn nguyên ý nghĩa:

------

Sống trong đời sống cần có một tấm lòng... 

Để gió cuốn đi.

Hôm nay hòa bình sao mắt mẹ chưa vui?

Nơi đây tôi chờ, nơi kìa anh chờ

Người tù ngồi chờ bóng tối mịt mù

Chờ tim người không còn nuôi những hờn căm...

Chờ lúa thơm lên dưới những bàn tay dân mình...

Chờ áo cơm nuôi cho những trẻ con không nhà...

Chờ nhìn quê hương sáng chói...

Lại gần gần lại với nhau 

Ngồi gần nhau hơn ngồi kề bên nhau

Đừng bỏ tôi đi bao nhiêu năm rồi

Còn gì cho anh, còn gì cho em

Còn gì cho nhau?

Không còn gì, còn lại trái tim.

Còn bao lâu cho thân thôi lưu đày chốn đây?

Hôm nay thức dậy không còn thấy mặt trời

Hay mình đã lạc loài? 

------

Và cuối cùng, câu hát có lẽ sẽ còn đúng trong nhiều năm nữa:

Gia tài của mẹ để lại cho con... Là nước Việt buồn.

Các bạn nhỉ?

Facebook hỏi tôi đang nghĩ gì? (Nhân cái chết của một LM trẻ ở Pleiku)

 Facebook hỏi tôi đang nghĩ gì?

...

Tôi nghĩ về hai cái chết

Hai con người

Hai lứa tuổi

Hai niềm tin

Hai cách sống

Hai tôn giáo

Hai thái độ trước cuộc đời.

Nghĩ đến cách truyền thông đưa tin về cả hai người

Lặng lẽ, âm thầm, mơ hồ, vội vã

Hay long trọng, trang nghiêm, đình đám, rộn ràng

Nghĩ về hai nước Việt Nam

Về những con đường mà người ta lựa chọn

Trên đất nước khốn khổ này.

Và tôi nghĩ đến đoạn đường

Ai đó đã đi qua hơn hai ngàn năm trước

Máu đã từng đổ xuống

Trên đồi.

Máu cũng đã đổ ra trên đất nước tôi

Như những hạt giống được gieo

Để có được những vụ mùa

Bội thu

Mãi mãi...

Như bánh chưng ngày Tết

 NHƯ BÁNH CHƯNG NGÀY TẾT...

Tôi vốn thích văn của nhà văn PTH, một cây bút độc đáo với giọng văn rất riêng: Sắc sảo, thông minh, nhiều khi gai góc, đôi khi mỉa mai đến độ cay độc. Đặc biệt, chị luôn có những góc nhìn khác lạ, và đánh rất trúng không nhân nhượng vào những vấn đề cần phê phán.

Nhưng bài viết về bánh chưng mới đây của PTH - mà hiện đang làm dậy sóng dư luận, người khen cũng có nhưng dường như gạch đá còn nhiều hơn gấp bội - thì quả tình chính tôi, người hâm mộ tài văn chương của PTH, cũng không thích.

Tất nhiên tôi hiểu ý tứ của tác giả, vốn không nhắm đến việc đả phá bánh chưng (có lẽ đó chỉ là một cái cớ) cho bằng lên án một số tật xấu của người Việt. Dân ta có tật "sống và làm theo" những lời dạy bảo của các thế hệ trước, hoặc bắt chước đám đông "ai sao mình vậy", hoàn toàn thiếu tư duy phản biện (và tự phản biện).

Ngoài ra, tôi cũng đồng tình phần nào về những cái "dở" của bánh chưng mà chị PTH đã chỉ ra. Quả tình, đó đúng là món ăn của một dân tộc có một thời gian dài triền miên thiếu đói: "mới tháng ba đã ngóng mong đến Tết/ để được ăn cơm no có thịt..." (thơ Nhân văn - Giai phẩm).

Nhưng xét theo một thước đo nào đó, rõ ràng nó là một món ăn khá hoàn hảo: cung cấp đủ năng lượng như một bữa ăn nhanh cho một gia đình đông đúc, 3 thế hệ chung sống với nhau. Hơn nữa, nó còn giữ được lâu trong điều kiện không có tủ lạnh - rất tiện khi có khách đến bất chợt không phải lúng túng vì không có gì để mời khách.

Có thể chỉ cần chừng một thế hệ nữa, khi cuộc sống sung túc hơn, người Việt sẽ không còn thích bánh chưng. Có thể ngay lúc này đây cũng đã có nhiều người trẻ VN không còn thích (và không ăn) bánh chưng. Bởi một món ăn được xem là ngon hay không thì không phải cứ có truyền thống hoặc được mọi người ca ngợi, hay xem là "thiêng liêng" là sẽ được thực khách thấy ngon và thích ăn.

(Điều này, ai đã từng có thời gian sinh sống ở nước ngoài sẽ thấy rõ. Nhiều món ăn mà Tây khen ngon hoặc xem là truyền thống, người Việt có thích thú gì đâu.)

Bánh chưng rồi cũng sẽ chỉ là một trong nhiều lựa chọn của ngày Tết. Thực ra đối với gia đình tôi, nó đã là, từ nhiều năm nay - đơn giản chỉ vì bây giờ gia đình còn ít người quá, mà bánh chưng thì, theo truyền thống, lại to quá. Bóc một cái ra thì không thể nào ăn hết.

Nhưng bánh chưng tự nó không có tội gì cả, cho dù nó có thể là sản phẩm của một thời nghèo đói. Vì nghèo đói - và cả dốt nát nữa, vốn là hệ quả của nghèo đói - thì không phải là một cái tội. Khi hoàn cảnh thay đổi, người ta sẽ tự khắc thay đổi thôi. Vấn đề là làm sao để người ta có được hoàn cảnh sống tốt hơn.

Nếu bài viết về bánh chưng của nhà văn PTH là nhắm đến mục đích phê phán những gì cản trở việc cải thiện hoàn cảnh sống của người Việt, thì tôi không có ý kiến gì, thậm chí còn ủng hộ nữa.

Nhưng nếu bánh chưng là đối tượng mà PTH đang phê phán - dù, xin nhắc lại, không phải là không có phần đúng - thì tôi thấy bài viết này của tác giả nghe có vẻ ... ác ác (?). Nó làm tôi nghĩ đến cảm giác của một đứa bé con nhà nghèo học chung với bạn bè khá giả, hàng ngày mang lon cơm đạm bạc theo để ăn trưa và bị bạn bè nhìn chòng chọc vào rồi chê bai, dè bỉu vì "nó ăn cái gì lạ quá, chẳng giống ai."

Nhiều người phản ứng khi đọc bài viết, có lẽ là điều dễ hiểu.

(Well, có lẽ chính tôi đang cảm tính chăng? Biết đâu trong thâm tâm tôi cũng đã từng yêu mến Lang Liêu qua câu truyện truyền thuyết mà tôi đã nghe từ nhỏ - một cái tuổi rất dễ bị ấn tượng (impressionable)? Hay biết đâu trong thâm tâm tôi cũng xem bánh chưng là một cái gì "thiêng liêng" nên giờ đây ấm ức vì bị "giải thiêng" - dù chính tôi cũng không ý thức điều này? Tôi cũng không biết nữa. Chỉ biết, khác với nhiều bài viết khác của PTH - một nhà văn tôi yêu thích - tôi đọc bài về bánh chưng mà chẳng thích chút nào.)

Nhân tiện, bánh chưng ở nhà tôi đã hết từ ngày hôm qua rồi. Nhà có 4 người lớn mà tôi chỉ mua có đúng 2 cái, một cái bóc vào sáng mùng 1 mà phải cất vào tủ lạnh, ăn 2 ngày mới hết. Cái còn lại bóc vào sáng mùng 3 nhưng không ai đụng đến. "Dửng dừng dưng như bánh chưng ngày Tết" mà lại.

Cái bánh đã bóc được cất nguyên vào tủ lạnh, đến sáng mùng 4 lại lấy ra và được chiên lên để ăn. Ăn một miếng thấy cũng ngon ngon, dù quả là nặng bụng. Thế là đã giải quyết xong, không bị thiu mốc rồi bỏ đi, như đã từng..... May quá!

Nhưng tôi tin chắc chắn đến Tết năm sau, trong nhà tôi lại có tối thiểu là một cặp bánh chưng nữa. Thì, tôi là người Việt Nam mà...

------

Bài của Phạm Thị Hoài ở đây: https://www.facebook.com/procontra.asia/posts/10227150054434013

CÓ NGƯỜI LỚN NÀO MUỐN ĐƯỢC "THƯƠNG CHO ROI CHO VỌT"?

CÓ NGƯỜI LỚN NÀO MUỐN ĐƯỢC "THƯƠNG CHO ROI CHO VỌT"?

Việc cháu V.A. bị mẹ kế tương lai hành hạ đến tử vong, cái sai đã quá rõ ràng nên không còn gì để nói nữa.

Tôi chỉ lưu ý đến lý do được nại ra cho việc đánh đập hành hạ bé, đó là: bé học chậm nên cần phải "dạy dỗ" (bằng đòn roi, that is).

Bà mẹ kế tương lai của bé V.A. có thể bị cho là hành hạ bé V.A. do thù ghét - điều này tôi không có thông tin nên không dám lạm bàn. Nhưng điều đáng nói là ở VN tình trạng trẻ em bị chính người thân ruột thịt trong gia đình như cha mẹ, anh chị ruột phạt đòn roi, quỳ gối, dang nắng, bắt nhịn ăn chỉ vì học dốt (bị điểm kém) là điều không hề hiếm hoi, mà ngược lại có thể xem là phổ biến ở một số nơi, với một số người...

Với tư cách một nhà giáo, tôi thấy quả tình không có điều gì phản sư phạm hơn việc trừng phạt, đánh đập một đứa bé học chậm. Nếu có ai cần bị phạt ở đây, thì trước hết đó chính là những người có trách nhiệm giáo dục trẻ em, mà trước hết là gia đình và nhà trường, và sau nữa là toàn bộ hệ thống giáo dục và nền tảng văn hóa cùng các giá trị của xã hội nơi đứa bé sinh sống.

Một xã hội được xem là văn minh, tiến bộ và xứng đáng với giá trị và nhân phẩm con người chỉ khi nào những thành viên nhỏ bé và yếu đuối nhất của nó được tôn trọng và ưu tiên nâng đỡ. Vì nếu không làm được như vậy thì chúng ta cũng chẳng khác gì những loài thú hoang, ỷ lớn hiếp bé, mạnh được yếu thua.

Tôi nhớ lúc sinh thời mẹ tôi hay dùng câu nói "chửi vợ đánh con mắng đứa đầy tớ" để bày tỏ sự khinh bỉ đối với những người đàn ông hống hách với vợ con, về đến nhà chỉ biết quát mắng đánh đập những kẻ yếu hơn mình. Thảm hại lắm. 

Tôi cũng nhớ khi còn nhỏ, tôi rất ghét - dù không nói ra với ai - những người chuyên mang bó roi mây đi rao bán cho người lớn mua về "sửa dạy" con em trong nhà. Trong lòng tôi lúc ấy xem đó là những người độc ác - dù khi lớn hơn tôi biết rằng cả người bán rồi lẫn người mua và sử dụng roi không hề nghĩ rằng mình độc ác, mà ngược lại tin rằng họ đang thực hiện trách nhiệm của mình.

Điều đó chỉ thể hiện một sự vô cùng thiếu hiểu biết về những đặc điểm tâm sinh lý của trẻ em, cùng sự thiếu tôn trọng trẻ em mà thôi. Thời xa xưa người ta nghĩ như vậy thì có lẽ còn hiểu được, nhưng bây giờ khoa học kỹ thuật đã tiến quá xa, thông tin và tri thức cũng được chia sẻ rộng rãi khắp nơi, thì chẳng còn lý do gì mà ta cứ bám mãi vào các truyền thống và thói quen lạc hậu - thậm chí có thể nói là man rợ - đã tồn tại quá lâu như thế.

Cuối cùng, việc tối thiểu mà chúng ta có thể làm được là hãy bỏ tư duy cho rằng người lớn có thể dạy dỗ trẻ em bằng cách đánh đập, chửi bới, nhục mạ kia đi. Nên nhớ rằng ở các nước văn minh, luật pháp hoàn toàn có quyền can thiệp và tước quyền làm cha mẹ đối với những người xâm phạm thân thể và xúc phạm nhân phẩm của trẻ em. Không có chuyện "con tôi, tôi dạy, can gì đến ai" đâu nhé! Hàng xóm biết trẻ bị hành hạ mà không báo thì cũng chịu trách nhiệm liên đới đó!

Hãy thương yêu trẻ em bằng sự âu yếm, và bằng cách tôn trọng các em. Nếu chúng học chậm, rất có thể là phương pháp giảng dạy hoặc môi trường giáo dục có những điểm gì đó chưa phù hợp với trẻ em. Hãy giúp các em vượt qua những khó khăn, những rào cản nếu có. Hãy bỏ thời gian tìm hiểu thiên hướng của các em và giúp chúng phát triển tốt nhất bằng cách trở thành chính các em, chứ không phải trở thành một phiên bản méo mó lệch lạc của ai đó mà cha mẹ chúng đã chọn.

Và hãy vứt ngay những roi vọt ra khỏi nhà của mỗi người. Chúng ta, mà đặc biệt là trẻ em, không cần đến loại "công cụ giáo dục" kinh khủng và man rợ ấy!

Bởi vì, như chúng ta đều biết, it doesn't work that way!!!

"Thôi đừng đến bên mộ anh mà khóc"

Facebook của tôi hiện lên một bài thơ rất tuyệt của Mary Frye mà tôi mới đọc lần đầu. Hóa ra đây là một bài thơ rất nổi tiếng. Tôi sẽ viết một post riêng về tác giả và tác phẩm này sau. Bản gốc tiếng Anh có thể đọc trong hình bên dưới. [insert picture] Còn đây là bản dịch của tôi, còn "nóng hổi". Xin mời các bạn thưởng thức và góp ý. Thôi đừng đến bên mộ anh mà khóc Đừng tìm anh nơi ấy, có anh đâu? Linh hồn anh ngàn cánh gió phiêu du Tuyết long lanh là mắt anh lấp lánh Hãy tìm anh trong hạt vàng lúa chín Trong dịu dàng giọt lất phất mưa thu* Buổi đầu ngày em thức giấc ra sân Tiếng chim ca đón em - lời anh đó Anh là tiếng xạc xào trong làn gió Là trăng sao xa tít dõi theo em Về đi em, thôi đừng mãi kiếm tìm Mộ anh trống, bởi vì anh không chết. *Câu này có sửa lại theo góp ý của bạn đọc cho sát nghĩa với tiếng Anh hơn.

Dân quyền trong khuôn khổ

"DÂN QUYỀN TRONG KHUÔN KHỔ" ------- Sáng nay tình cờ đọc 1 đoạn trao đổi giữa hai bạn trên fb liên quan đến việc chính quyền địa phương đã phá cửa xông vào nhà lôi xềnh xệch một phụ nữ trẻ đi xét nghiệm, có lực lượng bảo vệ dùng bạo lực khóa tay kè 2 bên như tội phạm. Bạn thứ nhất cho rằng rằng chính quyền địa phương đã sai luật khi tự ý xông vào nhà người khác mà không có lệnh, và dùng bạo lực cưỡng chế trong khi người phụ nữ kia không phải là tội phạm nguy hiểm. Nếu có thể làm gì đó, thì chỉ là phạt hành chính đối với người phụ nữ ấy mà thôi. Người bạn trẻ thứ hai thì bênh vực hành vi đó của chính quyền địa phương với câu nói rất hoa mỹ rằng: "Dân quyền gì cũng phải trong khuôn khổ. Không chịu nghe thì phải bắt thôi (!)" Nói qua nói lại, không ai chịu ai, người bạn thứ nhất đề nghị chấm dứt nhưng người thứ hai vẫn tiếp tục nói một cách mạnh mẽ và đầy tự tin như thể mình là người nắm chân lý trong tay. Không những thế, bạn ấy còn tự hào tuyên bố mình là tình nguyện viên chống dịch (cho nên mới có quyền phát biểu?), còn ai nói hay chỉ là những người ngồi nhà chém gió trên bàn phím mà thôi. Tôi theo dõi cuộc trao đổi trên mà cảm thấy rùng mình kinh sợ và ngao ngán. Đặc biệt tôi lưu ý chính câu nói của bạn ấy là "dân quyền gì cũng phải trong khuôn khổ". Thì đúng thế; sống trong xã hội thì không ai có quyền tự do tuyệt đối mà mọi điều đều phải nằm trong khuôn khổ. Vấn đề là bạn ấy nói khuôn khổ mà không hề hiểu cái khuôn khổ mà bạn ấy nhắc đến chính là luật pháp - là điều mà bạn thứ nhất đã nhắc đến để phản đối hành vi của chính quyền địa phương trong hành động nói trên. Vâng, luật pháp là gì nếu không phải là những quy tắc chung mà tất cả mọi người trong xã hội đều phải tuân theo để xã hội có thể có được sự bình ổn để phát triển. Một xã hội có pháp luật và có tinh thần thượng tôn pháp luật chính là dấu hiệu của sự văn minh mà nhân loại đã sáng tạo ra để thoát khỏi một xã hội man rợ, nơi kẻ mạnh nắm toàn quyết sinh sát đối với những người xung quanh - một kiểu xã hội chiếm hữu nô lệ, đã được những xã hội văn minh tiến bộ bộ xóa đi từ rất lâu rồi. Nhưng cái tư duy "tao có quyền và có sức mạnh; mày không nghe thì tao dùng bạo lực" hình như vẫn còn tồn tại nhan nhản khắp nơi tại Việt Nam trong từng cá nhân, từng gia đình, từng cơ quan đơn vị. Và tất nhiên, ta cũng thấy biểu hiện này trong chính quyền các cấp. Đợt dịch vừa qua đã bộc lộ rất rõ tư duy này, từ vụ bánh mì không phải là hàng thiết yếu, đến việc nơi này nơi khác cho người đi truy lùng bắt bớ lôi hết F0 - thậm chí lúc đầu còn lôi cả F1 - đi cách ly (gây tâm lý hoảng loạn và đẩy người dân đến chỗ đi trốn). Và gần đây nhất là vụ phá cửa xông vào nhà cưỡng chế người đi cách ly mà tôi đang đề cập ở đây. Điều đáng nói là bạn trẻ thứ hai trong cuộc nói chuyện trên đang ở độ tuổi sung sức nhất, mới ngoài 30, thuộc hạng khá trong xã hội, đã tốt nghiệp đại học và có công ăn việc làm tử tế với mức lương ổn định. Những người này thực sự đang là rường cột của quốc gia, là lực lượng chính để thực hiện mọi kế hoạch phát triển đất nước (đưa đất nước tiến vào thời đại mới, làm chủ khoa học kỹ thuật sánh vai cùng bạn bè năm châu gì đấy bla bla bla như người ta thường nói). Các bạn có cách suy nghĩ giống như bạn thứ hai ở trên tôi đã gặp rất nhiều ở ngoài đời. Các bạn ấy nhiệt tình và có tinh thần xã hội, sẵn sàng tham gia vào những việc công ích (ví dụ như tình nguyện đi chống dịch), và ưu điểm lớn nhất của các bạn ấy là rất "có ý thức tổ chức". Cấp trên nói gì là nghe răm rắp, không bao giờ hỏi lại dù mình không hiểu rõ hoặc có thể chính họ cũng thấy vô lý ở điểm này điểm khác. Đối với họ chỉ có một điều là quan trọng: tuân lệnh cấp trên tuyệt đối, và thi hành ngay tắp lự. Mặc dù ý đồ thực sự của cấp trên là gì, và cần phải thực hiện ra sao để tránh những hậu quả không lường trước thì trong đa số trường hợp các bạn ấy thường chưa rõ (vì có bao giờ hỏi lại đâu mà rõ!) Đặc điểm của những bạn này là rất ít khi đọc luật vì chỉ quen nghe theo lệnh, thậm chí lệnh miệng. Hình như ở Việt Nam luật pháp là một điều xa xỉ chỉ làm ra cho có để trang trí. Còn thực thi thì mọi người đều chờ vào các văn bản dưới luật - tức là sự diễn giải luật của cấp được trao quyền thực thi. Và hầu hết mọi vấn đề ở Việt Nam đều xuất phát từ chỗ này: cấp dưới không đủ năng lực để phán đoán hoặc diễn giải đúng các yêu cầu của luật và chỉ đạo của cấp trên nhưng vẫn thực hiện với sự hừng hực "nhiệt tình cách mạng". Nên một khi mình đã có quyền trong tay thì "luật là tao, tao là luật", "nếu không nghe thì phải bắt thôi." Đây đúng là một bi kịch của Việt Nam, và rất tiếc là nó đã kéo dài suốt nhiều thế nay, từ thời phong kiến mà cách mạng đã thành công trong việc lật đổ để xây dựng một chế độ không có người bóc lột người (xin lỗi, tôi bị hơi thuộc bài nên cứ nhắc đến là lại tuôn ra cả tràng dài...). Mà đến giờ giờ thời đại 4.0 với cả 0.4 gì đấy mà những người trẻ rường cột quốc gia vẫn cứ có tư duy như thế, hu hu... Ta phải làm gì đây? Tôi, một bà giáo già về hưu, chẳng có tham vọng gì lớn lao chỉ muốn kêu gọi mọi người hãy đọc luật, hiểu luật để nắm vững quyền của mình. Và lên tiếng bằng cách này hay cách khác để bảo vệ quyền của mình khi khi nó bị chà đạp bởi bất cứ ai, kể cả bởi chính quyền (họ không cố tình làm sai - tôi tin như thế - mà chỉ là vì họ không hiểu và chúng ta cần giúp cho họ hiểu). Bởi, cái "khuôn khổ" của dân quyền mà bạn trẻ nói trên nhắc đến không chỉ áp dụng cho người dân mà còn áp dụng cho cả chính quyền nữa. Nếu như chính quyền các cấp không ý thức hoặc cố tình phá vỡ cái khuôn khổ do pháp luật đưa ra, thì có thể nói huỵch toẹt như thế này: thực sự chúng ta chẳng hề có dân quyền gì hết. Tất cả hiến pháp, luật pháp gì đó chỉ là viết ra cho có với người ta, vậy thôi! PS: Một gv ĐH Luật vừa nhắn tin riêng cho tôi như sau: "Nhắc đến Luật, thì nên tìm hiểu xem ở ĐH Luật, giảng viên và sinh viên dám lên tiếng bị bịt miệng và trù dập như thế nào. Môi trường đó đào tạo ra khá nhiều quan chức, nên thực tế quan quyền hiện giờ là như vậy thôi." Tôi chỉ đăng lên cho rộng đường dư luận thôi nha, còn thực tế như thế nào thì xin mời các nhà báo có nghiệp vụ và có chức năng tự đi tìm hiểu ạ.

TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP

Bài đã đăng trên fb cá nhân hôm nay.

-----

Hôm qua thấy tin FPT mở trường để nuôi dạy hơn 1000 trẻ em mồ côi do Covid-19. Đây là tin hay nhất mà tôi đã đọc được trong mùa dịch ảm đạm vừa qua (à quên, chưa qua, vì vẫn còn lockdown đây mà).

Chợt nhớ năm 1993 (năm ấy tôi 33 tuổi), tôi được học bổng của BP (British Petroleum) để đi học 3 tháng chương trình intensive bồi dưỡng nâng cao năng lực giáo viên tiếng Anh do Hội đồng Anh và UCLES (University of Cambridge Examinations Syndicate) thực hiện (tiền thì do BP tài trợ).

Khi phỏng vấn xong rồi, người thực hiện phỏng vấn, hình như là giám đốc nhân sự của BP Việt Nam (tôi vẫn nhớ là một vị tuổi khoảng gần 60, mặt xương xương khắc khổ, râu quai nón, hình như tên là Barry thì phải) có hỏi tôi còn câu hỏi gì không. 

Câu hỏi của tôi lúc ấy, rất ngu ngơ nhưng rất thật, là: vì sao một tổ chức như BP, chuyên về khai thác, sản xuất và phân phối dầu khí, mà lại dành tiền ra để cho học bổng về giáo dục.

Không ngờ đó lại là một câu hỏi làm cho người thực hiện phỏng vấn rất thích thú. Ông nói, "Chúng tôi có một chính sách thống nhất trên toàn thế giới, đó là: khi đến đâu kinh doanh thì đều phải có trách nhiệm góp tay vào phát triển địa phương đó thông qua những hoạt động cộng đồng."

Đó là lần đầu tiên tôi nghe đến điều này và nó làm cho tôi vừa kinh ngạc vừa kính phục. Sau này tôi khi biết được khái niệm "trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp" mà có một thời Việt Nam cũng nhắc nhiều trên báo chí, xôm tụ lắm - nhưng không thấy mấy ai làm.

Tôi nghĩ, các doanh nghiệp Việt Nam bỏ ra rất nhiều tiền để làm các hoạt động quảng bá hình ảnh và thương hiệu, mà không tìm hiểu xem các hoạt động đó có thực sự mang lại lợi ích lâu bền cho việc kinh doanh của mình hay không. Theo phán đoán của tôi thì có lẽ những hoạt động này tốn rất nhiều tiền nhưng không mang lại hiệu quả cao lắm, vì ai cũng làm được, mà làm nhiều thì hóa nhàm nên sẽ  không còn tác dụng.

Trong khi đó những việc như FPT đang làm chắc chắn sẽ có tác động rất lớn về mặt xã hội cũng như về mặt truyền thông. Đó chính là cách cách quảng cáo tốt nhất một cho một doanh nghiệp, vì những người được hưởng lợi từ các hành động mang tính xã hội như vậy chắc chắn sẽ luôn là người quảng cáo tuyệt vời cho doanh nghiệp mà không cần phải trả tiền cũng không sợ họ lật lọng nói ngược nói xuôi. Vì mình đã chiếm được con tim của họ, và họ sẽ sẵn sàng trả lại cho mình bất cứ khi nào họ có điều kiện. 

Xã hội được lợi, nhưng chính doanh nghiệp sẽ còn được nhận lại nhiều hơn nữa. Đó chính là sự liên đới của mọi người trong một xã hội phát triển mà bất cứ một quốc gia văn minh nào cũng hiểu rõ.

Khi nào thì chúng ta sẽ có được ngày càng nhiều những doanh nghiệp có trách nhiệm xã hội như hành động của FPT vừa qua?

giaoducvietnam: 46 TOEFL CÓ TƯƠNG ĐƯƠNG 5.5 IELTS KHÔNG?

giaoducvietnam: 46 TOEFL CÓ TƯƠNG ĐƯƠNG 5.5 IELTS KHÔNG?:  Đây là câu hỏi mà tôi được hỏi nhiều nhất trong mấy ngày qua. Lý do: 1. Tôi có bằng tiến sĩ về đo lường - đánh giá giáo dục, chuyên về khảo...

Họ vẫn cứ ra đi

Chép lại bài viết trên fb cuối năm 2019
------
Hôm nay là ngày chủ nhật cuối cùng của năm 2018. Thêm một ngày nữa là đã bước sang năm 2019 rồi.

Thế hệ của tôi, họ bắt đầu ra đi, lác đác từ những năm 79. Đi "bán chính thức".... Đa số họ là con cái của các gia đình tư sản thành đạt từ chế độ cũ, phải ra đi vì họ không được chấp nhận trong xã hội mới. Năm ấy tôi 19 tuổi, mới vào đại học, và lòng thì phơi phới vô cùng vì nghĩ rằng chiến tranh chết chóc đã qua đi, giờ chỉ cần học xong, có một nghề nghiệp ổn định là thế hệ của chúng tôi sẽ nhanh chóng xây dựng lại đất nước để sánh vai cùng thế giới.

Thế hệ của tôi,  họ ồ ạt ra đi trong những năm 1989. Đành đoạn dứt áo ra đi tìm đường sống. Vượt biên, thuyền nhân. Đất nước khủng hoảng sau lần đổi tiền cuối cùng vào năm 1985. Lúc ấy tôi 29 tuổi, đã là giảng viên đại học, có gia đình và 1 đứa con 2 tuổi. Hai vợ chồng đi làm trong khu vực công (vì làm gì có khu vực nào khác!), và dù là gia đình "2 thu nhập" với chỉ 1 đứa con nhỏ mà chúng tôi vẫn ... đói triền miên với đồng lương nhà nước.

Những năm 1999, đất nước đã mở cửa, bắt đầu hội nhập với thế giới. Tôi đã có bằng tiến sĩ được vài năm (vô cùng hiếm hoi vào thời ấy) từ một học bổng viện trợ của Úc dành cho VN, là phó khoa của một trường đại học công lập lớn ở  Sài Gòn, và có thêm đứa con thứ hai. Lúc ấy tôi 39 tuổi, và mặc dù biết rằng bạn bè tôi đã rục rịch bắt đầu tính toán việc "vượt biên bằng máy bay", tôi vẫn tin rằng VN đã đi vào đúng quỹ đạo của thế giới tự do và phát triển, rất cần sự đóng góp của những người may mắn có cơ hội học hành tử tế như tôi. Niềm tin ấy được chia sẻ và củng cố bởi ông xã hiền lành nhân hậu của tôi, và cứ thế, chúng tôi cắm đầu làm việc, sống thanh bạch nhưng lương thiện, sinh hoạt hết sức giản dị và tiết kiệm, đến độ một người đồng nghiệp cùng khoa của tôi đã phải  thốt lên: PAnh sống như người đi tu. (Cảm giác ấy sau này cô con dâu cũng xác nhận.)

Những năm 2009, VN đã hội nhập quốc tế sâu rộng, đã là thành viên WTO, nền "kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa" đã được thiết lập, khu vực tư nhân bắt đầu phát triển. Tôi đã 49 tuổi, đã đứng đầu một đơn vị rất nhỏ nhưng có vai trò quan trọng trong ĐHQG-HCM dù là một người không Đảng - được bổ nhiệm chỉ vì năng lực, bất chấp "lý lịch xấu". Tôi được quyền sử dụng ngân sách, là chủ tài khoản, toàn quyền tuyển dụng và bổ nhiệm nhân sự dưới quyền (trừ cấp phó), toàn quyền sử dụng tài chính và tài sản công được cấp miễn là theo đúng quy định, toàn quyền quan hệ với thế giới trong lĩnh vực chuyên môn của mình. Quyền khá lớn, và tôi cũng làm được khá nhiều, nên tôi thấy khá hài lòng, trừ một việc: Lương của tôi (và của nhân viên) theo quy định của nhà nước vẫn là một đồng lương chết đói! Và để khỏi chết đói, tôi vẫn phải đi dạy vào buổi tối và cuối tuần. Không ai hiểu tại sao lại như vậy, khi công việc của tôi được xem là "khá béo bở", không cần lương, chỉ cần bổng là đủ! Bạn bè tôi - số ít ỏi còn ở lại VN - lúc ấy đã có nhiều người phất lên, (một số vì "trúng quả", đa số là do làm cho những công ty đa quốc gia, lương cao ngất ngưởng), đã/đang bắt đầu thực hiện kế hoạch cho con cái đi tỵ nạn giáo dục, còn bản thân họ thì mua nhà ở nước ngoài, mua thẻ xanh ở Canada, Mỹ, Úc.... Tóm lại, bao nhiêu năm rồi họ vẫn (cứ) ra đi.

Còn 2 ngày nữa là bắt đầu 2019, tôi bước sang tuổi 59. Rất muộn màng nhưng trễ còn hơn không bao giờ, tôi đã ra khỏi khu vực công đến nay được gần 8 năm, đã có lương hưu sau hơn 30 năm làm việc, vẫn tiếp tục không phải là (và sẽ không bao giờ là) Đảng viên, đã kịp cho cô con gái đi tỵ nạn giáo dục vài năm qua (cậu con trai đầu thì học hoàn toàn trong nước vì bố mẹ sống thanh bạch lương thiện và làm việc trong khu vực công thì tiền đâu mà cho con tỵ nạn?). Vài ngày qua, đọc tin tức về vụ LNMQ, rồi vụ đoàn du lịch VN trốn ở lại Đài Loan, nhìn lại đời mình tôi thấy tiếc những cơ hội của cá nhân mà tôi đã từ chối vì những lý tưởng ngây thơ, thấy mình thật buồn cười, và cũng thấy thật buồn. Mọi thứ trên đất nước này đã thay đổi, phải nói là đảo lộn tất cả.

Chỉ có một thứ dường như không thay đổi: Họ vẫn ra đi!

Khi kẻ chinh phục bị đồng hóa

Khi kẻ chinh phục bị đồng hóa
-----
Khi đọc lịch sử trên thế giới ta sẽ thấy có rất nhiều trường hợp kẻ đi chinh phục bị đồng hóa ngược về mặt văn hóa. Ấy là khi một nền văn minh cao hơn lại là kẻ thua cuộc do những bất lợi về thời thế, hoặc yếu kém về chính trị hoặc quân sự, như khi có kẻ nội gián phá hoại ở bên trong, hoặc khi những cải cách đúng nhưng hơi sớm và chưa được đám đông ủng hộ.

Lúc ấy, kẻ chiến thắng đại diện cho một nền văn minh thấp hơn chắc chắn sẽ thực hiện những chính sách mang tính hủy diệt đối với nền văn minh cao hơn -- đơn giản vì họ không hiểu giá trị của những gì họ phá hủy. Và cùng với đó là sự than rền rĩ không được thốt rõ thành lời, sự nghiến răng chịu đựng, thậm chí gượng cười làm vui của kẻ bị chinh phục, nuốt hận mà nhìn những thành tựu, những giá trị của nền văn minh mà trước đây mình đã từng biết bị phỉ báng, bị lăng mạ, bị đập phá ngay trước mắt mình, mà không thể phản đối hay đơn giản chỉ là giải thích, ngăn can...

Những điều đang xảy ra ở Trung Đông dưới bàn tay ISIS là một ví dụ hùng hồn cho cái chính sách hủy diệt ấy.

Và điều phải đến sẽ đến: một quá trình đồng hóa tất yếu để kéo mặt bằng văn minh của toàn xã hội xuống cho bằng trình độ của kẻ cầm quyền. Những gì mà thế hệ thứ nhất cảm thấy không thể chấp nhận sẽ trở nên chấp nhận được ở thế hệ thứ hai, và trở thành bình thường ở thế hệ thứ ba.... Và cứ thế.

Nhưng hượm đã.... Bao giờ cũng vậy, những giá trị của nền văn minh cũ tưởng đã hoàn toàn biến mất không hiểu sao bỗng từ từ trỗi dậy trong xã hội mới. Và chính con cháu của những kẻ chinh phục,  "tầng lớp ưu tú mới" lại chính là những người hăng hái khôi phục những giá trị cũ, dù không phải là hoàn toàn vì sự hạn chế về trình độ hiểu biết của họ, và cũng vì hoàn cảnh đã thay đổi ít nhiều.

Chỉ có điều những người này không biết hoặc không muốn biết và không thể thừa nhận nguồn gốc của những giá trị mới mà họ đang tạo ra (thực ra là khôi phục lại) mà thôi. Ngược lại, với sự kiêu ngạo cố hữu của người chiến thắng, họ cho rằng đó chính là những sáng tạo của họ; họ tin rằng mình là chủ nhân của một nền văn minh mới mà họ đang tạo dựng ra.

Các nhà sử học gọi đó là quá trình đồng hóa ngược khi kẻ bị chinh phục lại đồng hóa kẻ đi chinh phục - dù có ai thừa nhận điều này hay không thì cũng thế. Nhưng quá trình ấy diễn ra như thế nào thì ít người phân tích ra được. Mà cũng phải thôi, vì quá trình ấy diễn ra từ từ như như mưa dầm thấm đất; nó không có những cuộc cách mạng long trời lở đất để các nhà sử học có thể ghi lại sự kiện mà phân tích. Để hiểu quá trình này có lẽ chỉ có những người trong cuộc và phải mất hàng nửa thế kỷ trở lên mới thấy được. Vậy nên cần phải có văn học nơi số phận của những con người được ghi lại một cách cách trung thực dù không chính xác hoàn toàn về từng chi tiết.

Như một người luôn thuộc về phe thiểu số, khi đọc văn học của các quốc gia tôi đều quan tâm đến các tác giả và tác phẩm viết về những kẻ bên lề.  Như những tác giả da đen trong văn học Mỹ hoặc sau này là tác phẩm của những người nhập cư. Và tôi nghĩ, độ mở và sự bao dung của một nền văn hóa ra được thấy rõ nhất khi những người thiểu số,  những kẻ bên lề trở thành những tác gia được xã hội thừa nhận và vinh danh.

Đó cũng là lúc những giá trị của bên thua trận đã chinh phục được kẻ thắng trận, và cũng là lúc quá trình "đồng hóa ngược" được xem như là hoàn tất. Quá trình này có thể chủ động hoặc bị động, và ta cũng có thể gọi nó bằng một cái tên gọi khác dễ nghe hơn, như "quá trình giao thoa văn hóa" chẳng hạn.

Và chỉ đến lúc ấy thì mới có cái gọi là hòa hợp, hòa giải hay thông cảm gì đó vì mọi người đã suy nghĩ giống nhau sau và chấp nhận những giá trị như nhau.
------
Ghi vụn vào một ngày cuối tuần nhân dịp nghỉ 30 tháng 4 -1 tháng 5, 45 năm sau ngày ngày chấm dứt chiến tranh để mở ra một cuộc chiến khác âm thầm hơn trong mỗi lòng người.... 

30.4, nhớ Langston Hughes

Langston Hughes,  nếu ai đã học qua, thì biết đó là một nhà thơ Mỹ da đen. Ông sinh ra vào năm 1902 và mất năm 1967 lúc  cuộc chiến ở Việt Nam đang ngày càng khốc liệt.  Nhưng ông không có chút liên quan gì đến chiến tranh Việt Nam cả.

Vậy tại sao đến ngày 30 tháng 4 tôi lại nhớ đến ông? Có lẽ đó chỉ là một sự liên tưởng hết sức cá nhân. Vì tôi thấy tâm trạng của ông ông như một người da đen ở Mỹ trong thời kỳ mà sự kỳ thị đối với người da màu vẫn còn khá nhiều, phần nào cũng thật giống tâm trạng của tôi--một người trẻ thuộc về bên thua cuộc nhưng vẫn phải sống và vươn lên ở trong một hoàn cảnh không mấy thuận lợi cho mình.

Khi hoàn cảnh ngặt nghèo, không thuận lợi cho sự phát triển của mình thì người ta phản ứng ra sao? Tôi vẫn nhớ câu danh ngôn và ba tôi tôi thường đọc cho anh chị em tôi, đại khái như sau:

Cảnh khổ là nấc thang của kẻ anh tài, là kho tàng của người khôn khéo, và vực thẳm của kẻ yếu đuối."

Tôi không dám nhận mình là kẻ anh tài, và ở nhiều khía cạnh thì phải nói là khờ khạo chứ không hề khôn khéo, nhưng tôi dám chắc rằng tôi không yếu đuối - vì hoàn cảnh buộc mình phải mạnh mẽ để tồn tại.  Tôi, cũng như tất cả 8 anh chị em em trong gia đình tôi vẫn phải vươn lên, chiến đấu với nghịch cảnh để có được một chỗ đứng dưới mặt trời.... dù hằng ngày vẫn nhìn thấy những điều trái tai gai mắt bất công bất hạnh xảy ra cho mình và những người đồng cảnh ngộ....

Và trong những ngày đầu tiên vất vả vật lộn với cuộc sống trong "chế độ cách mạng" ấy, tôi tìm thấy Langston Hughes. Với những bài thơ đa số có giọng lạc quan, mạnh mẽ, khôi hài, tự tin nhưng thỉnh thoảng vẫn có một luồng ngầm những nét chua xót và đôi khi đau đớn - kể cả trong những bài thơ mạnh mẽ nhất.

Về Langston Hughes, tôi đã viết lan man ở nhiều nơi và có lẽ sẽ còn viết nữa. Thơ của ông tôi cũng đã dịch vài ba bài và đăng trên blog này. Có một bài mà tôi rất thích là Cả tôi nữa, các bạn có thể tìm được trên blog này . Một bài khác rất phù hợp với ngày 30 tháng 04 là bài Ước vọng không thành, tôi cũng đã đưa trên blog.

Còn hôm nay, 45 năm sau ngày 30.4.75, ở chặng cuối của cuộc đời làm việc của mình, tôi muốn giới thiệu thêm bài thơ khác của Langston Hughes. Một trong những bài mà trước đây tôi thấy không xuất sắc nhưng lại phù hợp với tâm trạng của chính tôi ngay lúc này.

DÂN TÔI
(Thơ Langston Hughes, PA dịch)

Đêm thì đẹp
Và đẹp sao là khuôn mặt của dân tôi

Bầu trời sao thật đẹp
Và đẹp tuyệt vời là ánh mắt của dân tôi

Cũng rất đẹp là mặt trời sáng rực
Và rực sáng luôn là hồn cốt của dân tôi.
-----
Dân tôi trong bài thơ của LH là dân da đen. Còn đối với tôi thì dân tôi, trong đó có cả tôi, là những người thuộc về phe nước mắt.

Niềm vui ngắn chẳng đầy gang ... (nghĩ vụn quanh Giải AFC 2018)

Cảm nghĩ của tôi, nửa ngày sau kết quả trận chung kết VN - Uzbekistan chiều 27/1/2018 tại AFC's U23- 2018, Dã đăng trên fb, giờ chép lại ở đây để lưu.
-----------

Tôi còn chưa kịp viết hết nỗi vui mừng của tôi trước "chiến thắng" - vâng, U23 đã thắng trận chiến lớn nhất, đó là chiến thắng chính mình - của đội tuyển VN, thì niềm vui của tôi đã bị cắt đứt, hệt như cái cây non đang mọc thì bị chặt ngang ngọn.

Vâng, niềm vui và sự tự hào về người VN của tôi đã hoàn toàn biến mất, khi đọc báo thấy tin người hâm mộ VN tìm vào trang fb của cầu thủ Uzbekistan có tên là Sidorov để chửi bới mạ lị anh ta vì cái tội dám đá thủng lưới của đội U23 của VN hôm qua để dành vô địch.

Hãy thử mở báo chí quốc tế ra mà xem. Họ rành mạch phân tích những cái hay, cái dở của từng đội, cả đội nhà lẫn đội đối thủ. Họ không mạt sát, cũng chẳng tâng bốc, mà bình tĩnh khách quan. Và họ thượng võ, tức là nếu họ thua một đối thủ mạnh hơn, thì họ sẽ chúc mừng và ca ngợi đối thủ - một hành động cho thấy họ đến với thể thao để rèn luyện và học hỏi từ những người giỏi hơn mình, để mình sẽ có ngày đến được đỉnh cao ấy.

Ngược lại, nếu họ thắng một đối thủ yếu hơn (tất nhiên!) nhưng đã nỗ lực hết mình, họ cũng sẽ cố gắng tìm ra những điểm đáng khen ngợi để động viên đội bạn, phân tích những khó khăn khách quan khiến đội bạn chưa đạt được kết quả như mong muốn - tất cả, vì tinh thần thể thao, để cùng nhau phấn đấu rèn luyện nhằm đạt được những thành tích lớn lao hơn nữa.

"Thắng không kiêu, bại không nản", là câu châm ngôn tôi đã được học trong môn Công dân giáo dục (giờ gọi là Giáo dục công dân) từ thời tiểu học, và bọn chúng tôi có lẽ ai cũng nằm lòng.

Còn chúng ta thì sao?

Khi đội U23 của VN lọt vào vòng chung kết, có một sự vui mừng tự hào cuồng nhiệt mà tất cả chúng ta đều hiểu, nhưng thật không dễ hiểu và thông cảm nếu ai đó dùng cặp mắt lạnh lùng khách quan từ bên ngoài mà đánh giá.

Cũng trong bối cảnh ấy, khi mọi người VN đều đang lâng lâng trong một cơn mê sảng của sự khát khao chiến thắng, anh chàng Dan Hauer người Mỹ có vợ Việt, với cái nhìn tỉnh táo của người bên ngoài (vì anh ta người Mỹ) và sự hiểu biết gần gũi về tính cách người VN (vì vợ anh ta người Việt) đã buông vài lời giễu cợt, tất nhiên là với một cách không phù hợp với văn hóa VN khi đụng đến những vật kiêng kỵ của người Việt - như những bộ phận sinh dục, và những tên tuổi mà một bộ phận người Việt xem như thần thánh.

Khi ấy, hầu như cả nước (well, ít ra là ... nửa nước) lên cơn phẫn nộ, chửi bới, nhục mạ anh ta vì đã dám động đến một thần tượng trong quá khứ giờ đã được "phong thánh", và giễu cợt thần tượng hiện tại (tức đội U23) sắp được "phong anh hùng" của mình. Báo chí của VN cũng ngay lập tức vào cuộc, gán cho anh ta những cái tên nặng nề như méo mó nhân cách, không xứng đáng gọi là "thầy", thậm chí đòi đuổi cổ anh ta về nước, và lên mặt dạy dỗ anh ta về phải như thế nào mới xứng đáng được sống với những con người anh hùng và đạo đức đầy minh như người Việt cao quý của chúng ta.

Vậy bây giờ chúng ta sẽ nói sao, khi đội U23 đã thực sự không chiến thắng (vì chính chúng ta cũng hiểu rõ để chiến thắng thật là quá khó và phải cần có sự may mắn hoặc những trợ giúp của thánh thần)? Chẳng phải Dan đã đúng khi giễu cợt sự mê sảng của những con người quá khát khao chiến thắng đến độ quên đi lý trí để phân tích những điểm mạnh yếu của đối thủ và của chính chúng ta?

Lẽ ra, khi Dan giễu cợt như vậy, thì những người Việt, vốn trước đây cũng học hỏi được khá nhiều từ những clip dạy tiếng Anh mà Dan đã đưa miễn phí trên youtube, chỉ cần nhẹ nhàng nói với Dan rằng, anh giễu cợt như thế rất không phù hợp với văn hóa VN, và rồi gạt qua sự thiếu hiểu biết về văn hóa ấy, tập trung vào việc phân tích thực lực hai bên để không quá ảo tưởng chiến thắng, đẻ góp ý cho đội tuyển VN những kế sách hòng hy vọng nâng đẳng cấp của mình lên, thì hay biết mấy?

Nhưng không. Dan đã trở thành tội phạm không thể tha thứ, chỉ vì lỡ giễu cợt tính xấu của người Việt trong vòng riêng tư trên nhóm bạn cùng văn hóa và ngôn ngữ với mình, những người cùng nói tiếng Anh.

Vậy bây giờ, khi chúng ta xông thẳng vào trang fb của Sidorov, người đã mang lại chiến thắng cho Uzbekistan - một chiến thắng mà báo chí quốc tế đều cho là xứng đáng - không phải để chúc mừng, chia vui, ca ngợi và học hỏi, mà là để chửi rủa tục tĩu chỉ vì anh ta đã cố gắng hết mình vì màu cờ sắc áo để đem lại chiến thắng cho đất nước anh ta, thì chúng ta có nghĩ gì đến nhân cách cao quý, sự anh hùng, sự tự hào dân tộc của người Việt mà ta đang đòi hỏi anh Dan phải tôn trọng đó không?

Lead by examples (hãy lãnh đạo bằng ví dụ - tức bằng những hành động của chính mình) là một châm ngôn mà tôi được học trong những khóa đào tạo lãnh đạo. H'hen Niê, một cô gái dân tộc Ê đê mà người Kinh của chúng ta thường không quá xem trọng bởi chỉ là một dân tộc thiểu số, đã lẳng lặng làm được điều đó mà không cần nói nhiều. Còn người Việt, chúng ta nói nhiều quá! Và chúng ta cũng làm nhiều lắm - nhưng mà làm ngược lại!!!

Đừng nói nữa, hãy làm đi, và hãy làm chính những điều mà mình thường cao giọng dạy dỗ người khác ấy. Hãy làm đi, chứ đừng ngồi ấy mà đòi hỏi người phải khác làm cho mình. Thì đất nước sẽ khác ngay thôi, người Việt ơi!

PS: Phải viết những giòng này, tôi đau lắm. Nhưng đau thì đau, cũng phải viết thôi! Ít ra là cho con cái của tôi, và cho những học trò vẫn còn muốn nghe tôi.

Thơ dich: Chẳng phải ... (Not)

Bài thơ dịch tôi đã đăng trên fb sáng nay, giờ đưa về đây để lưu cho dễ tìm. Xin mời các bạn.
--------
CHẲNG PHẢI 

Chẳng phải là tuổi tác
Cũng không phải áo quần
Càng không là cân nặng
Hay màu tóc đen, nâu...

Cũng chẳng là cái tên
Lúm đồng tiền trên má
Bạn là từng quyển sách
Thao thức đọc hàng đêm
Hay chính là tiếng rên
Cố kìm sau hàng lệ
Là nụ cười cố gượng
Sau những phút sầu đau

Là tiếng hát bay cao
Một mình trong phòng vắng
Là khung trời đầy nắng
Của những chuyến đi xa
Bạn chính là ngôi nhà
Nơi dừng chân lữ khách
Là những người yêu dấu
Là điều bạn tin yêu
Là kỷ niệm rất nhiều
Là tương lai sẽ đến

Là những điều đẹp đẽ
Bạn đã vội quên đi
Khi bạn chỉ thấy mình
Qua ánh nhìn kẻ khác ...

Bản tiếng Anh xin xem trong hình 

dưới đây: