Thứ Bảy, 5 tháng 2, 2022

Facebook hỏi tôi đang nghĩ gì? (Nhân cái chết của một LM trẻ ở Pleiku)

 Facebook hỏi tôi đang nghĩ gì?

...
Tôi nghĩ về hai cái chết
Hai con người
Hai lứa tuổi
Hai niềm tin
Hai cách sống
Hai tôn giáo
Hai thái độ trước cuộc đời.
Nghĩ đến cách truyền thông đưa tin về cả hai người
Lặng lẽ, âm thầm, mơ hồ, vội vã
Hay long trọng, trang nghiêm, đình đám, rộn ràng
Nghĩ về hai nước Việt Nam
Về những con đường mà người ta lựa chọn
Trên đất nước khốn khổ này.
Và tôi nghĩ đến đoạn đường
Ai đó đã đi qua hơn hai ngàn năm trước
Máu đã từng đổ xuống
Trên đồi.
Máu cũng đã đổ ra trên đất nước tôi
Như những hạt giống được gieo
Để có được những vụ mùa
Bội thu
Mãi mãi...

Như bánh chưng ngày Tết

 NHƯ BÁNH CHƯNG NGÀY TẾT...

Tôi vốn thích văn của nhà văn PTH, một cây bút độc đáo với giọng văn rất riêng: Sắc sảo, thông minh, nhiều khi gai góc, đôi khi mỉa mai đến độ cay độc. Đặc biệt, chị luôn có những góc nhìn khác lạ, và đánh rất trúng không nhân nhượng vào những vấn đề cần phê phán.
Nhưng bài viết về bánh chưng mới đây của PTH - mà hiện đang làm dậy sóng dư luận, người khen cũng có nhưng dường như gạch đá còn nhiều hơn gấp bội - thì quả tình chính tôi, người hâm mộ tài văn chương của PTH, cũng không thích.
Tất nhiên tôi hiểu ý tứ của tác giả, vốn không nhắm đến việc đả phá bánh chưng (có lẽ đó chỉ là một cái cớ) cho bằng lên án một số tật xấu của người Việt. Dân ta có tật "sống và làm theo" những lời dạy bảo của các thế hệ trước, hoặc bắt chước đám đông "ai sao mình vậy", hoàn toàn thiếu tư duy phản biện (và tự phản biện).
Ngoài ra, tôi cũng đồng tình phần nào về những cái "dở" của bánh chưng mà chị PTH đã chỉ ra. Quả tình, đó đúng là món ăn của một dân tộc có một thời gian dài triền miên thiếu đói: "mới tháng ba đã ngóng mong đến Tết/ để được ăn cơm no có thịt..." (thơ Nhân văn - Giai phẩm).
Nhưng xét theo một thước đo nào đó, rõ ràng nó là một món ăn khá hoàn hảo: cung cấp đủ năng lượng như một bữa ăn nhanh cho một gia đình đông đúc, 3 thế hệ chung sống với nhau. Hơn nữa, nó còn giữ được lâu trong điều kiện không có tủ lạnh - rất tiện khi có khách đến bất chợt không phải lúng túng vì không có gì để mời khách.
Có thể chỉ cần chừng một thế hệ nữa, khi cuộc sống sung túc hơn, người Việt sẽ không còn thích bánh chưng. Có thể ngay lúc này đây cũng đã có nhiều người trẻ VN không còn thích (và không ăn) bánh chưng. Bởi một món ăn được xem là ngon hay không thì không phải cứ có truyền thống hoặc được mọi người ca ngợi, hay xem là "thiêng liêng" là sẽ được thực khách thấy ngon và thích ăn.
(Điều này, ai đã từng có thời gian sinh sống ở nước ngoài sẽ thấy rõ. Nhiều món ăn mà Tây khen ngon hoặc xem là truyền thống, người Việt có thích thú gì đâu.)
Bánh chưng rồi cũng sẽ chỉ là một trong nhiều lựa chọn của ngày Tết. Thực ra đối với gia đình tôi, nó đã là, từ nhiều năm nay - đơn giản chỉ vì bây giờ gia đình còn ít người quá, mà bánh chưng thì, theo truyền thống, lại to quá. Bóc một cái ra thì không thể nào ăn hết.
Nhưng bánh chưng tự nó không có tội gì cả, cho dù nó có thể là sản phẩm của một thời nghèo đói. Vì nghèo đói - và cả dốt nát nữa, vốn là hệ quả của nghèo đói - thì không phải là một cái tội. Khi hoàn cảnh thay đổi, người ta sẽ tự khắc thay đổi thôi. Vấn đề là làm sao để người ta có được hoàn cảnh sống tốt hơn.
Nếu bài viết về bánh chưng của nhà văn PTH là nhắm đến mục đích phê phán những gì cản trở việc cải thiện hoàn cảnh sống của người Việt, thì tôi không có ý kiến gì, thậm chí còn ủng hộ nữa.
Nhưng nếu bánh chưng là đối tượng mà PTH đang phê phán - dù, xin nhắc lại, không phải là không có phần đúng - thì tôi thấy bài viết này của tác giả nghe có vẻ ... ác ác (?). Nó làm tôi nghĩ đến cảm giác của một đứa bé con nhà nghèo học chung với bạn bè khá giả, hàng ngày mang lon cơm đạm bạc theo để ăn trưa và bị bạn bè nhìn chòng chọc vào rồi chê bai, dè bỉu vì "nó ăn cái gì lạ quá, chẳng giống ai."
Nhiều người phản ứng khi đọc bài viết, có lẽ là điều dễ hiểu.
(Well, có lẽ chính tôi đang cảm tính chăng? Biết đâu trong thâm tâm tôi cũng đã từng yêu mến Lang Liêu qua câu truyện truyền thuyết mà tôi đã nghe từ nhỏ - một cái tuổi rất dễ bị ấn tượng (impressionable)? Hay biết đâu trong thâm tâm tôi cũng xem bánh chưng là một cái gì "thiêng liêng" nên giờ đây ấm ức vì bị "giải thiêng" - dù chính tôi cũng không ý thức điều này? Tôi cũng không biết nữa. Chỉ biết, khác với nhiều bài viết khác của PTH - một nhà văn tôi yêu thích - tôi đọc bài về bánh chưng mà chẳng thích chút nào.)
Nhân tiện, bánh chưng ở nhà tôi đã hết từ ngày hôm qua rồi. Nhà có 4 người lớn mà tôi chỉ mua có đúng 2 cái, một cái bóc vào sáng mùng 1 mà phải cất vào tủ lạnh, ăn 2 ngày mới hết. Cái còn lại bóc vào sáng mùng 3 nhưng không ai đụng đến. "Dửng dừng dưng như bánh chưng ngày Tết" mà lại.
Cái bánh đã bóc được cất nguyên vào tủ lạnh, đến sáng mùng 4 lại lấy ra và được chiên lên để ăn. Ăn một miếng thấy cũng ngon ngon, dù quả là nặng bụng. Thế là đã giải quyết xong, không bị thiu mốc rồi bỏ đi, như đã từng..... May quá!
Nhưng tôi tin chắc chắn đến Tết năm sau, trong nhà tôi lại có tối thiểu là một cặp bánh chưng nữa. Thì, tôi là người Việt Nam mà...

------

Thứ Sáu, 7 tháng 1, 2022

CÓ NGƯỜI LỚN NÀO MUỐN ĐƯỢC "THƯƠNG CHO ROI CHO VỌT"?

CÓ NGƯỜI LỚN NÀO MUỐN ĐƯỢC "THƯƠNG CHO ROI CHO VỌT"?


Việc cháu V.A. bị mẹ kế tương lai hành hạ đến tử vong, cái sai đã quá rõ ràng nên không còn gì để nói nữa.


Tôi chỉ lưu ý đến lý do được nại ra cho việc đánh đập hành hạ bé, đó là: bé học chậm nên cần phải "dạy dỗ" (bằng đòn roi, that is).


Bà mẹ kế tương lai của bé V.A. có thể bị cho là hành hạ bé V.A. do thù ghét - điều này tôi không có thông tin nên không dám lạm bàn. Nhưng điều đáng nói là ở VN tình trạng trẻ em bị chính người thân ruột thịt trong gia đình như cha mẹ, anh chị ruột phạt đòn roi, quỳ gối, dang nắng, bắt nhịn ăn chỉ vì học dốt (bị điểm kém) là điều không hề hiếm hoi, mà ngược lại có thể xem là phổ biến ở một số nơi, với một số người...


Với tư cách một nhà giáo, tôi thấy quả tình không có điều gì phản sư phạm hơn việc trừng phạt, đánh đập một đứa bé học chậm. Nếu có ai cần bị phạt ở đây, thì trước hết đó chính là những người có trách nhiệm giáo dục trẻ em, mà trước hết là gia đình và nhà trường, và sau nữa là toàn bộ hệ thống giáo dục và nền tảng văn hóa cùng các giá trị của xã hội nơi đứa bé sinh sống.


Một xã hội được xem là văn minh, tiến bộ và xứng đáng với giá trị và nhân phẩm con người chỉ khi nào những thành viên nhỏ bé và yếu đuối nhất của nó được tôn trọng và ưu tiên nâng đỡ. Vì nếu không làm được như vậy thì chúng ta cũng chẳng khác gì những loài thú hoang, ỷ lớn hiếp bé, mạnh được yếu thua.


Tôi nhớ lúc sinh thời mẹ tôi hay dùng câu nói "chửi vợ đánh con mắng đứa đầy tớ" để bày tỏ sự khinh bỉ đối với những người đàn ông hống hách với vợ con, về đến nhà chỉ biết quát mắng đánh đập những kẻ yếu hơn mình. Thảm hại lắm. 


Tôi cũng nhớ khi còn nhỏ, tôi rất ghét - dù không nói ra với ai - những người chuyên mang bó roi mây đi rao bán cho người lớn mua về "sửa dạy" con em trong nhà. Trong lòng tôi lúc ấy xem đó là những người độc ác - dù khi lớn hơn tôi biết rằng cả người bán rồi lẫn người mua và sử dụng roi không hề nghĩ rằng mình độc ác, mà ngược lại tin rằng họ đang thực hiện trách nhiệm của mình.


Điều đó chỉ thể hiện một sự vô cùng thiếu hiểu biết về những đặc điểm tâm sinh lý của trẻ em, cùng sự thiếu tôn trọng trẻ em mà thôi. Thời xa xưa người ta nghĩ như vậy thì có lẽ còn hiểu được, nhưng bây giờ khoa học kỹ thuật đã tiến quá xa, thông tin và tri thức cũng được chia sẻ rộng rãi khắp nơi, thì chẳng còn lý do gì mà ta cứ bám mãi vào các truyền thống và thói quen lạc hậu - thậm chí có thể nói là man rợ - đã tồn tại quá lâu như thế.


Cuối cùng, việc tối thiểu mà chúng ta có thể làm được là hãy bỏ tư duy cho rằng người lớn có thể dạy dỗ trẻ em bằng cách đánh đập, chửi bới, nhục mạ kia đi. Nên nhớ rằng ở các nước văn minh, luật pháp hoàn toàn có quyền can thiệp và tước quyền làm cha mẹ đối với những người xâm phạm thân thể và xúc phạm nhân phẩm của trẻ em. Không có chuyện "con tôi, tôi dạy, can gì đến ai" đâu nhé! Hàng xóm biết trẻ bị hành hạ mà không báo thì cũng chịu trách nhiệm liên đới đó!


Hãy thương yêu trẻ em bằng sự âu yếm, và bằng cách tôn trọng các em. Nếu chúng học chậm, rất có thể là phương pháp giảng dạy hoặc môi trường giáo dục có những điểm gì đó chưa phù hợp với trẻ em. Hãy giúp các em vượt qua những khó khăn, những rào cản nếu có. Hãy bỏ thời gian tìm hiểu thiên hướng của các em và giúp chúng phát triển tốt nhất bằng cách trở thành chính các em, chứ không phải trở thành một phiên bản méo mó lệch lạc của ai đó mà cha mẹ chúng đã chọn.


Và hãy vứt ngay những roi vọt ra khỏi nhà của mỗi người. Chúng ta, mà đặc biệt là trẻ em, không cần đến loại "công cụ giáo dục" kinh khủng và man rợ ấy!


Bởi vì, như chúng ta đều biết, it doesn't work that way!!!

Thứ Sáu, 17 tháng 12, 2021

"Thôi đừng đến bên mộ anh mà khóc"

Facebook của tôi hiện lên một bài thơ rất tuyệt của Mary Frye mà tôi mới đọc lần đầu. Hóa ra đây là một bài thơ rất nổi tiếng. Tôi sẽ viết một post riêng về tác giả và tác phẩm này sau. Bản gốc tiếng Anh có thể đọc trong hình bên dưới. [insert picture] Còn đây là bản dịch của tôi, còn "nóng hổi". Xin mời các bạn thưởng thức và góp ý. Thôi đừng đến bên mộ anh mà khóc Đừng tìm anh nơi ấy, có anh đâu? Linh hồn anh ngàn cánh gió phiêu du Tuyết long lanh là mắt anh lấp lánh Hãy tìm anh trong hạt vàng lúa chín Trong dịu dàng giọt lất phất mưa thu* Buổi đầu ngày em thức giấc ra sân Tiếng chim ca đón em - lời anh đó Anh là tiếng xạc xào trong làn gió Là trăng sao xa tít dõi theo em Về đi em, thôi đừng mãi kiếm tìm Mộ anh trống, bởi vì anh không chết. *Câu này có sửa lại theo góp ý của bạn đọc cho sát nghĩa với tiếng Anh hơn.

Thứ Tư, 29 tháng 9, 2021

Dân quyền trong khuôn khổ

"DÂN QUYỀN TRONG KHUÔN KHỔ" ------- Sáng nay tình cờ đọc 1 đoạn trao đổi giữa hai bạn trên fb liên quan đến việc chính quyền địa phương đã phá cửa xông vào nhà lôi xềnh xệch một phụ nữ trẻ đi xét nghiệm, có lực lượng bảo vệ dùng bạo lực khóa tay kè 2 bên như tội phạm. Bạn thứ nhất cho rằng rằng chính quyền địa phương đã sai luật khi tự ý xông vào nhà người khác mà không có lệnh, và dùng bạo lực cưỡng chế trong khi người phụ nữ kia không phải là tội phạm nguy hiểm. Nếu có thể làm gì đó, thì chỉ là phạt hành chính đối với người phụ nữ ấy mà thôi. Người bạn trẻ thứ hai thì bênh vực hành vi đó của chính quyền địa phương với câu nói rất hoa mỹ rằng: "Dân quyền gì cũng phải trong khuôn khổ. Không chịu nghe thì phải bắt thôi (!)" Nói qua nói lại, không ai chịu ai, người bạn thứ nhất đề nghị chấm dứt nhưng người thứ hai vẫn tiếp tục nói một cách mạnh mẽ và đầy tự tin như thể mình là người nắm chân lý trong tay. Không những thế, bạn ấy còn tự hào tuyên bố mình là tình nguyện viên chống dịch (cho nên mới có quyền phát biểu?), còn ai nói hay chỉ là những người ngồi nhà chém gió trên bàn phím mà thôi. Tôi theo dõi cuộc trao đổi trên mà cảm thấy rùng mình kinh sợ và ngao ngán. Đặc biệt tôi lưu ý chính câu nói của bạn ấy là "dân quyền gì cũng phải trong khuôn khổ". Thì đúng thế; sống trong xã hội thì không ai có quyền tự do tuyệt đối mà mọi điều đều phải nằm trong khuôn khổ. Vấn đề là bạn ấy nói khuôn khổ mà không hề hiểu cái khuôn khổ mà bạn ấy nhắc đến chính là luật pháp - là điều mà bạn thứ nhất đã nhắc đến để phản đối hành vi của chính quyền địa phương trong hành động nói trên. Vâng, luật pháp là gì nếu không phải là những quy tắc chung mà tất cả mọi người trong xã hội đều phải tuân theo để xã hội có thể có được sự bình ổn để phát triển. Một xã hội có pháp luật và có tinh thần thượng tôn pháp luật chính là dấu hiệu của sự văn minh mà nhân loại đã sáng tạo ra để thoát khỏi một xã hội man rợ, nơi kẻ mạnh nắm toàn quyết sinh sát đối với những người xung quanh - một kiểu xã hội chiếm hữu nô lệ, đã được những xã hội văn minh tiến bộ bộ xóa đi từ rất lâu rồi. Nhưng cái tư duy "tao có quyền và có sức mạnh; mày không nghe thì tao dùng bạo lực" hình như vẫn còn tồn tại nhan nhản khắp nơi tại Việt Nam trong từng cá nhân, từng gia đình, từng cơ quan đơn vị. Và tất nhiên, ta cũng thấy biểu hiện này trong chính quyền các cấp. Đợt dịch vừa qua đã bộc lộ rất rõ tư duy này, từ vụ bánh mì không phải là hàng thiết yếu, đến việc nơi này nơi khác cho người đi truy lùng bắt bớ lôi hết F0 - thậm chí lúc đầu còn lôi cả F1 - đi cách ly (gây tâm lý hoảng loạn và đẩy người dân đến chỗ đi trốn). Và gần đây nhất là vụ phá cửa xông vào nhà cưỡng chế người đi cách ly mà tôi đang đề cập ở đây. Điều đáng nói là bạn trẻ thứ hai trong cuộc nói chuyện trên đang ở độ tuổi sung sức nhất, mới ngoài 30, thuộc hạng khá trong xã hội, đã tốt nghiệp đại học và có công ăn việc làm tử tế với mức lương ổn định. Những người này thực sự đang là rường cột của quốc gia, là lực lượng chính để thực hiện mọi kế hoạch phát triển đất nước (đưa đất nước tiến vào thời đại mới, làm chủ khoa học kỹ thuật sánh vai cùng bạn bè năm châu gì đấy bla bla bla như người ta thường nói). Các bạn có cách suy nghĩ giống như bạn thứ hai ở trên tôi đã gặp rất nhiều ở ngoài đời. Các bạn ấy nhiệt tình và có tinh thần xã hội, sẵn sàng tham gia vào những việc công ích (ví dụ như tình nguyện đi chống dịch), và ưu điểm lớn nhất của các bạn ấy là rất "có ý thức tổ chức". Cấp trên nói gì là nghe răm rắp, không bao giờ hỏi lại dù mình không hiểu rõ hoặc có thể chính họ cũng thấy vô lý ở điểm này điểm khác. Đối với họ chỉ có một điều là quan trọng: tuân lệnh cấp trên tuyệt đối, và thi hành ngay tắp lự. Mặc dù ý đồ thực sự của cấp trên là gì, và cần phải thực hiện ra sao để tránh những hậu quả không lường trước thì trong đa số trường hợp các bạn ấy thường chưa rõ (vì có bao giờ hỏi lại đâu mà rõ!) Đặc điểm của những bạn này là rất ít khi đọc luật vì chỉ quen nghe theo lệnh, thậm chí lệnh miệng. Hình như ở Việt Nam luật pháp là một điều xa xỉ chỉ làm ra cho có để trang trí. Còn thực thi thì mọi người đều chờ vào các văn bản dưới luật - tức là sự diễn giải luật của cấp được trao quyền thực thi. Và hầu hết mọi vấn đề ở Việt Nam đều xuất phát từ chỗ này: cấp dưới không đủ năng lực để phán đoán hoặc diễn giải đúng các yêu cầu của luật và chỉ đạo của cấp trên nhưng vẫn thực hiện với sự hừng hực "nhiệt tình cách mạng". Nên một khi mình đã có quyền trong tay thì "luật là tao, tao là luật", "nếu không nghe thì phải bắt thôi." Đây đúng là một bi kịch của Việt Nam, và rất tiếc là nó đã kéo dài suốt nhiều thế nay, từ thời phong kiến mà cách mạng đã thành công trong việc lật đổ để xây dựng một chế độ không có người bóc lột người (xin lỗi, tôi bị hơi thuộc bài nên cứ nhắc đến là lại tuôn ra cả tràng dài...). Mà đến giờ giờ thời đại 4.0 với cả 0.4 gì đấy mà những người trẻ rường cột quốc gia vẫn cứ có tư duy như thế, hu hu... Ta phải làm gì đây? Tôi, một bà giáo già về hưu, chẳng có tham vọng gì lớn lao chỉ muốn kêu gọi mọi người hãy đọc luật, hiểu luật để nắm vững quyền của mình. Và lên tiếng bằng cách này hay cách khác để bảo vệ quyền của mình khi khi nó bị chà đạp bởi bất cứ ai, kể cả bởi chính quyền (họ không cố tình làm sai - tôi tin như thế - mà chỉ là vì họ không hiểu và chúng ta cần giúp cho họ hiểu). Bởi, cái "khuôn khổ" của dân quyền mà bạn trẻ nói trên nhắc đến không chỉ áp dụng cho người dân mà còn áp dụng cho cả chính quyền nữa. Nếu như chính quyền các cấp không ý thức hoặc cố tình phá vỡ cái khuôn khổ do pháp luật đưa ra, thì có thể nói huỵch toẹt như thế này: thực sự chúng ta chẳng hề có dân quyền gì hết. Tất cả hiến pháp, luật pháp gì đó chỉ là viết ra cho có với người ta, vậy thôi! PS: Một gv ĐH Luật vừa nhắn tin riêng cho tôi như sau: "Nhắc đến Luật, thì nên tìm hiểu xem ở ĐH Luật, giảng viên và sinh viên dám lên tiếng bị bịt miệng và trù dập như thế nào. Môi trường đó đào tạo ra khá nhiều quan chức, nên thực tế quan quyền hiện giờ là như vậy thôi." Tôi chỉ đăng lên cho rộng đường dư luận thôi nha, còn thực tế như thế nào thì xin mời các nhà báo có nghiệp vụ và có chức năng tự đi tìm hiểu ạ.

Thứ Sáu, 17 tháng 9, 2021

TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP

Bài đã đăng trên fb cá nhân hôm nay.

-----

Hôm qua thấy tin FPT mở trường để nuôi dạy hơn 1000 trẻ em mồ côi do Covid-19. Đây là tin hay nhất mà tôi đã đọc được trong mùa dịch ảm đạm vừa qua (à quên, chưa qua, vì vẫn còn lockdown đây mà).


Chợt nhớ năm 1993 (năm ấy tôi 33 tuổi), tôi được học bổng của BP (British Petroleum) để đi học 3 tháng chương trình intensive bồi dưỡng nâng cao năng lực giáo viên tiếng Anh do Hội đồng Anh và UCLES (University of Cambridge Examinations Syndicate) thực hiện (tiền thì do BP tài trợ).


Khi phỏng vấn xong rồi, người thực hiện phỏng vấn, hình như là giám đốc nhân sự của BP Việt Nam (tôi vẫn nhớ là một vị tuổi khoảng gần 60, mặt xương xương khắc khổ, râu quai nón, hình như tên là Barry thì phải) có hỏi tôi còn câu hỏi gì không. 


Câu hỏi của tôi lúc ấy, rất ngu ngơ nhưng rất thật, là: vì sao một tổ chức như BP, chuyên về khai thác, sản xuất và phân phối dầu khí, mà lại dành tiền ra để cho học bổng về giáo dục.


Không ngờ đó lại là một câu hỏi làm cho người thực hiện phỏng vấn rất thích thú. Ông nói, "Chúng tôi có một chính sách thống nhất trên toàn thế giới, đó là: khi đến đâu kinh doanh thì đều phải có trách nhiệm góp tay vào phát triển địa phương đó thông qua những hoạt động cộng đồng."


Đó là lần đầu tiên tôi nghe đến điều này và nó làm cho tôi vừa kinh ngạc vừa kính phục. Sau này tôi khi biết được khái niệm "trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp" mà có một thời Việt Nam cũng nhắc nhiều trên báo chí, xôm tụ lắm - nhưng không thấy mấy ai làm.


Tôi nghĩ, các doanh nghiệp Việt Nam bỏ ra rất nhiều tiền để làm các hoạt động quảng bá hình ảnh và thương hiệu, mà không tìm hiểu xem các hoạt động đó có thực sự mang lại lợi ích lâu bền cho việc kinh doanh của mình hay không. Theo phán đoán của tôi thì có lẽ những hoạt động này tốn rất nhiều tiền nhưng không mang lại hiệu quả cao lắm, vì ai cũng làm được, mà làm nhiều thì hóa nhàm nên sẽ  không còn tác dụng.


Trong khi đó những việc như FPT đang làm chắc chắn sẽ có tác động rất lớn về mặt xã hội cũng như về mặt truyền thông. Đó chính là cách cách quảng cáo tốt nhất một cho một doanh nghiệp, vì những người được hưởng lợi từ các hành động mang tính xã hội như vậy chắc chắn sẽ luôn là người quảng cáo tuyệt vời cho doanh nghiệp mà không cần phải trả tiền cũng không sợ họ lật lọng nói ngược nói xuôi. Vì mình đã chiếm được con tim của họ, và họ sẽ sẵn sàng trả lại cho mình bất cứ khi nào họ có điều kiện. 


Xã hội được lợi, nhưng chính doanh nghiệp sẽ còn được nhận lại nhiều hơn nữa. Đó chính là sự liên đới của mọi người trong một xã hội phát triển mà bất cứ một quốc gia văn minh nào cũng hiểu rõ.


Khi nào thì chúng ta sẽ có được ngày càng nhiều những doanh nghiệp có trách nhiệm xã hội như hành động của FPT vừa qua?

Chủ Nhật, 11 tháng 7, 2021

giaoducvietnam: 46 TOEFL CÓ TƯƠNG ĐƯƠNG 5.5 IELTS KHÔNG?

giaoducvietnam: 46 TOEFL CÓ TƯƠNG ĐƯƠNG 5.5 IELTS KHÔNG?:  Đây là câu hỏi mà tôi được hỏi nhiều nhất trong mấy ngày qua. Lý do: 1. Tôi có bằng tiến sĩ về đo lường - đánh giá giáo dục, chuyên về khảo...