EPHATA, hãy mở ra! (Hồng Vân, T5/2016)

EPHATA, hãy mở ra!
(Hồng Vân)
-------------
Ephata, hãy mở, mở ra.
Ephata, hãy mở ra.
Ephata. Ephata.

Những dòng trên là điệp khúc của một bản thánh ca mà tôi rất thích. Thích, không chỉ vì đó là một bài hát có giai điệu tươi vui rộn ràng, lời dễ hiểu dễ thuộc, mà còn vì một kỷ niệm nho nhỏ mà tôi có với bài hát ấy.

Lần ấy, cách đây đã nhiều năm rồi, tôi có đợt công tác tại Đại học Nha Trang, một ngôi trường tuyệt đẹp nằm trên một ngọn đồi thơ mộng. Công việc khá bận rộn nên cả tuần tôi cứ chúi mũi vào sách vở, tài liệu, chẳng có thời gian để nhìn ngắm cảnh vật xung quanh. Ngày cuối cùng, công việc đã xong, tôi dậy sớm, tranh thủ đi dạo trước khi về lại Sài Gòn. Nha Trang lúc ấy vẫn chưa quá đông, cảnh vật vẫn còn nét đẹp hoang sơ. Buổi sớm, trời vẫn còn mờ sương, đang đứng ngắm vừng dương từ từ ló dạng tỏa ra những tia nắng hồng ấm áp ở trên cao và ngửi mùi gió biển nồng nàn, tôi bỗng nghe bài hát ấy vọng lên từ phía xa xa, có lẽ có ai đó đang nghe một đĩa nhạc Thánh ca: 

Lạy Chúa, xin mở mắt con biết nhìn kỳ công của Người. Trời xanh tinh tú long lanh. Hoa ngàn cùng muôn muông thú. Đồi kia ai đắp lên non? Sông dài trùng dương mênh mông… .

Tôi bỗng thấy mình run lên, dường như bài hát đó được viết riêng cho tôi. Trước đó một tuần, tôi được một người bạn khá thân và là một Đảng viên kể lại với tôi rằng trong một cuộc họp người ta đã đem trường hợp của tôi ra để bàn. Đại khái, tôi được đánh giá là có năng lực và nhiệt tình, lẽ ra đã có thể bổ nhiệm tôi vào một chức vụ nho nhỏ, nhưng vẫn còn “vướng mắc” vì cái lý lịch Công giáo và ngoài Đảng của tôi. Rồi cô bạn ấy buông nhẹ một câu, có nhiều người cũng theo đạo Chúa nhưng họ trong lý lịch họ bỏ trống không ghi; mà ghi làm gì cho nó rắc rối. Lúc ấy, tôi đã im lặng, không nói gì. 

Bên tai tôi, bài hát vẫn tiếp tục vang lên:

Lạy Chúa, xin mở môi tôi ca ngợi tình thương của Người… . 

Từ ấy, bài hát đối với tôi có ý nghĩa như một thông điệp gửi riêng tôi cho một sự “mở ra” thiêng liêng: mở mắt để thấy những kỳ công, mở tai để nghe lời phán dạy, mở lòng để đón nhận hồng ân, mở miệng để nói lời ca tụng Thiên Chúa.  

Nhưng đó là chuyện của nhiều năm trước. Còn hôm nay, tôi muốn viết về ngày Chúa Nhật 15.5.2016. 

Ngày 15.5.2016 đối với tôi là một ngày quan trọng, dù nhìn theo góc độ nào đi nữa.

Đó là ngày lễ trọng, lễ Chúa Thánh Thần hiện xuống, nếu bạn nhìn dưới góc độ là một Ki-tô hữu. Hay là một tuần lễ trước ngày bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp, 22.5.2016. Hoặc là tuần lễ thứ 3 kể từ khi cuộc biểu tình vì môi trường nổ ra tại Sài Gòn, đặc biệt là sau lần biểu tình bị đàn áp mạnh tay ngày 8.5.2016 vừa qua.

Buổi sáng, tôi dậy sớm và vào facebook để đọc tin, nhưng mạng cứ chập chờn, rớt lên rớt xuống, dù tôi đã dùng đủ mọi cách để vượt tường lửa. Vì đã có hẹn từ trước nên hơn 8 giờ tôi mặc quần áo chỉnh tề và mở cổng, trong bụng tự hỏi không biết mình có bị chặn cửa gì không đây. Bởi hai tuần trước đó tôi cũng bị an ninh canh cổng, dù không hề tham gia biểu tình, một phần vì đang bận việc, phần khác vì … nhát. 

Quả không sai, trước sân nhà tôi là một đám xe cộ lố nhố cố tình chặn mất lối ra; một nhóm thanh niên đang ngồi uống café ở một cái quán mà ngày thường rất ế ẩm sát bên cạnh nhà tôi. Có vài khuôn mặt quen.

Khi ông xã tôi và tôi vừa bước ra khỏi cổng, chúng tôi đụng ngay anh cảnh sát khu vực mà cách đây vài hôm vừa đến “hỏi thăm” gia đình tôi. Khuôn mặt căng thẳng và hơi bối rối, câu đầu tiên anh ta hỏi tôi là: “Sáng nay cô đi đâu vậy cô?” Rất khó chịu, nhưng tôi cũng cố gắng mỉm cười và trả lời: Tôi có hẹn uống café với mấy người bạn trong trung tâm thành phố. Rồi tôi ngồi lên xe để ông xã chở, và ngay lập tức trong nhóm thanh niên đang ngồi uống café có 2 người đứng dậy, lấy xe và rồ máy, chạy theo.

Mặc kệ, mình có làm gì đâu mà phải sợ, tôi tự nhủ. Cuộc hẹn của tôi chỉ là công việc hết sức bình thường, hiền lành vô hại, để cám ơn và trao đổi xã giao với mấy chuyên gia nước ngoài vừa đến báo cáo chuyên đề về phương pháp giảng dạy ngày hôm trước. Nhưng vì biết đang bị theo dõi, nên tâm trạng của tôi rất xấu, nghĩ đến những phiền phức đã và sẽ xảy ra cho tôi. Những cuộc “thăm viếng, hỏi han” của tổ dân phố, của công an địa phương. Những cuộc “café làm việc” với an ninh tại trường. Những lời khuyên nhủ của bạn bè, đồng nghiệp. “Cẩn thận kẻo bị để ý.” “Nói làm gì, có thay đổi được gì đâu?” “Họ biết hết cả, vấn đề là họ không muốn thay đổi, mình nói chỉ thiệt thân mà thôi.” 

Những lời khuyên không phải là không có lý. Nhiều khi quá mệt mỏi, tôi cũng muốn buông xuôi, đành lòng làm “con khỉ ba không” (không nghe, không nói, không nhìn) cho xong. Vì nếu không bị xem là “ít nhiều có vấn đề” như hiện nay thì có lẽ “con đường hoạn lộ” của tôi đã thuận lợi hơn rất nhiều rồi. Thực sự tôi cũng hơi ngại vì mình đã được liệt vào hạng VIP, được công an cho người chặn cửa mỗi khi có biểu tình – một việc mà tôi vẫn nghe người khác kể lại trên facebook, nhưng không nghĩ họ sẽ áp dụng cho đối tượng hiền lành là tôi, một bà giáo già về hưu, không vị trí, không chức vụ.

Trong lòng không yên nên tôi cũng không có hứng nói chuyện. Cuộc café xã giao của tôi kéo dài chỉ khoảng một tiếng đồng hồ. Khi xong việc và bước ra khỏi quán, tôi ngạc nhiên thấy ông xã tôi đang đứng nói chuyện với hai thanh niên có khuôn mặt quen quen mà tôi đã nhận ra từ trước. Thấy tôi ra, họ leo lên xe rồ ga, chờ sẵn.

- Họ đi theo em hả anh? Mà anh nói chuyện gì với họ vậy? Tôi hỏi.

Ông xã tôi gật đầu. 

- Anh bảo họ: Các cháu đi theo cô chú làm chi, tốn thì giờ, tốn xăng, chưa kể còn tốn tiền thuế của dân. Mà các cháu có thấy là nhà nước xử lý quá dở không? Thảm họa môi trường, cá chết như vậy thì dân có quyền đòi minh bạch thông tin. Dù lỗi do đâu thì cũng phải minh bạch cho dân biết, chứ cứ úp úp mở mở thế này, dân bức xúc là phải.  Người ta biểu tình, nêu ý kiến ôn hòa, tay không có một tấc sắt, các cháu đàn áp họ, lại còn canh giữ cả những người về hưu như cô chú đây để làm gì? Không sợ mang tiếng với thế giới à?

- Họ nói sao? Tôi hỏi.

- Họ im lặng, chứ sao. Nhưng mình vẫn cứ phải nói cho họ hiểu. Hy vọng trong số họ vẫn còn người có chút lương tri, sẽ nhận ra đâu là phải, đâu là trái. Chẳng lẽ chấp nhận bị bịt mắt, bịt tai, bịt miệng mãi sao?

Và gần như ngay lập tức, trong đầu tôi vang lên điệp khúc của bài hát đầy ý nghĩa ấy: Ephata, hãy mở, mở ra!  

Tôi nhớ đến những gì tôi đọc và thấy được trên facebook sáng nay. Hình ảnh đầu tiên đập vào mắt tôi là tấm hình mà ai đó đã chụp và đưa lên: Nhà thờ Đức Bà chụp qua hàng rào kẽm gai. Thật ấn tượng, và cũng thật buồn. Đất nước đang không có chiến tranh, sao lại hàng rào kẽm gai khắp nơi như thế này?

Chưa hết shock vì bức hình, tôi lại đọc được mẩu tin tờ báo Thế giới tiếp thị vừa bị đình bản 3 tháng. Lý do: đã dám đăng lên những bài viết có ít nhiều tính chất phê phán, phản biện, liên quan đến thảm họa môi trường làm phá hủy toàn bộ hệ sinh thái biển dọc các tỉnh miền Trung của Việt Nam.

Một lần nữa, tôi thấy mình như run lên. Vâng, vì tôi vừa nhận ra một ý nghĩa khác của bài hát. Tôi, như một tín hữu, tôi cần phải mở mắt, không chỉ để nhìn trời xanh với tinh tú long lanh, mà còn để nhìn xem người ta đã phá hủy ngôi nhà chung mà Chúa đã ban cho nhân loại như thế nào. Tôi cần mở tai, để nghe những lời kêu cứu từ các ngư dân miền Trung cũng như các nông dân ở đồng bằng sông Cửu Long nơi môi trường bị phá hủy. Và tôi phải mở miệng, để nói lên sự thật, để đòi hỏi công lý cho mọi người, dù tôi chắc chắn sẽ phải trả một cái giá nào đó.

Ephata. Hãy mở ra.
Ephata. Ephata.

Thư ngỏ gửi Chủ tịch Quốc hội về vụ cá chết hàng loạt ở miền Trung

Kính thưa bà Chủ tịch Quốc hội

Vụ cá chết hàng loạt ở các tỉnh duyên hải miền Trung đã kéo dài gần một tháng, nhưng hình như việc giải quyết vẫn vô cùng chậm chạp và có phần lúng túng. Đây là một việc tối quan trọng liên quan đến sinh mạng và sinh kế của nhiều người dân mà chưa thấy bà lên tiếng, nên tôi nghĩ rất có thể bà còn đang bận rộn với việc chuẩn bị bầu cử và chưa có thì giờ để quan tâm đến việc này - mà tôi cho là một thiếu sót nghiêm trọng của Quốc hội. Vì vậy tôi mạn phép thực hiện trách nhiệm của một công dân Việt để góp vài ý kiến, xin gửi đến bà để mong bà xem xét và hành động kịp thời cho dân được nhờ.

Thưa bà,

Cho đến nay, mọi nỗ lực dường như chỉ nằm tìm nguyên nhân cá chết và xác định có phải Formosa là thủ phạm. Dù đó là những việc quan trọng, nhưng tôi nghĩ chúng vẫn chưa phải là việc quan trọng nhất. Thậm chí, xác định trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị quản lý trong nước rồi xử lý kỷ luật, cách chức vv để yên dân cũng chưa phải là việc cần thiết nhất. Ngược lại, có quá nhiều việc quan trọng mà chẳng thấy ai nhắc đến.

Tôi cho rằng việc quan trọng hơn rất nhiều vào lúc này, đó là giải quyết khủng hoảng và ngăn ngừa những tình huống xấu tương tự trong tương lai. Và ở đây, vai trò của QH rất quan trọng. Cụ thể, tôi cho rằng ngay lập tức cần phải: 

- Quản lý việc thu gom cá chết để không gây ô nhiễm thêm môi trường sống của người dân, và không để cho nó biến thành thực phẩm bẩn rồi đưa vào hệ thống phân phối cho toàn dân.

- Xử lý nước ở vùng biển bị ô nhiễm để không hủy hoại toàn bộ vùng sinh thái biển ở duyên hải Việt Nam. Vì một khi bị hủy hoại thì chúng ta sẽ mất nó vĩnh viễn.

- Hỗ trợ người dân nghèo ở quanh khu vực Vũng Áng vì vừa mất kế sinh nhai, để họ không ăn bẩn, làm liều, nổi loạn ...

- Rà soát lại và củng cố quy trình kiểm soát và quản lý chất thải từ các khu công nghiệp, các nhà máy xí nghiệp, đặc biệt là những ngành công nghiệp có nguy cơ gây ô nhiễm cao như luyện kim, sắt thép, hóa chất ...

- Và trên hết, là rà soát lại các quy định, luật lệ vv liên quan đến quản lý và bảo vệ môi trường ở VN, các chế tài và trách nhiệm bồi thường khi vi phạm. Vâng, điều quan trọng là kẻ gây ô nhiễm phải có trách nhiệm giải quyết, khắc phục cho bằng được những gì mình đã gây ra. Chứ không phải nộp một số tiền tượng trưng nào đấy, dù nhiều dù ít, cho nhà nước rồi sau đó tiếp tục gây hại cho môi trường (là điều mà tôi e rằng sẽ xảy ra, nếu không có ai chỉ đạo khác đi, như trước giờ vẫn thế). 

Tôi muốn nhấn mạnh, vấn đề là giải quyết để trả lại môi trường trong lành cho toàn dân, chứ không phải chỉ là trừng phạt kẻ này hay người khác cho bõ tức, rồi thôi - là tư duy thường thấy của nhiều người Việt, kể cả quan chức chứ không chỉ dân đen. 

Vâng, chính ở điểm này mà tôi quyết định gửi thư đến bà, vì việc đưa ra các quy định luật lệ ở tầm vĩ mô và phóng tới tương lai sao cho phục vụ lợi ich của toàn dân chính là việc của Quốc hội mà bà là người đứng đầu, chứ không thể là ai khác.

Những gì tôi viết ở trên chỉ là ý kiến của một cá nhân không có chuyên môn về quản lý môi trường, mà chỉ dựa trên những hiểu biết phổ thông của tôi thông qua những gì tôi đọc được trong sách báo và thực tế một số năm sống ở nước ngoài. Tôi rất mong bà xem xét và hành động kịp thời để chứng tỏ bà là một người vì dân vì nước (chứ không chỉ vì Đảng), như bà đã long trọng tuyên thệ hôm nhậm chức.

Kính thư,

Một giảng viên về hưu

Biển chết ở đâu, mẹ ơi?

Tin tức dồn dập về vùng biển đang dần chết làm tôi không thể nào tập trung viết lách gì được, dù hạn nộp báo cáo nghiệm thu đề tài đã quá sát mà vẫn còn rất nhiều việc để làm.

Nghẹn, không làm gì được, nghĩ đến con gái (may mắn) đi học ở nơi xa, và nghĩ đến những đứa cháu mà tôi sẽ có trong tương lai không còn xa nữa, tôi bật ra bài thơ. Thơ thẩn đúng kiểu con cóc nhảy ra, con cóc ngồi đó ... nhưng nó ghi lại đúng tâm trạng của tôi lúc này.

Xin chia sẻ với các bạn nỗi đau Việt Nam hôm nay.
--------------------
BIỂN CHẾT Ở ĐÂU, MẸ ƠI?
- Ăn nhanh lên đi con
Nghĩ ngợi gì, chén cơm sao đầy mãi?
- Biển chết ở đâu, mẹ ơi?
- Biển Chết ở xa, xa lắm
- Xa là đâu. mẹ ơi?
- Nằm giữa vùng Bờ Tây, Jordan, và Do Thái
- Biển chết như thế nào, mẹ ơi?
- Qua nhiều ngàn năm, muối tích dần, biển mặn
Cá tôm không còn, dù nước vẫn xanh...
- Biển Chết, người có chết không, mẹ ơi?
- Ồ không đâu, người không chết
Không cá tôm, nhưng biển vẫn trong xanh
Muối mặn kinh nhưng làm vết thương lành
Gọi Biển Chết nhưng thật nhiều du khách ...
- Mẹ nói dối con, mẹ ơi!
Biển chết không xa, biển của nước Việt mình
Người đã chết vì lặn trong biển chết
Cá chết đầy bờ, nổi trắng xóa ngoài khơi
Dân nghèo ăn, ngộ độc mấy trăm người
Cá thối kia, người ta làm nước mắm
Hạt muối kia, chất độc rồi sẽ ngấm
Sẽ theo con vào tận mỗi bữa ăn 
Con sợ rồi, mùi muối mặn cá tanh,

Con chẳng muốn chết theo vùng biển chết

....

- Nhưng ơ kìa, mẹ ơi sao mẹ khóc?

Viết cho tháng tư (2): Là nước Việt buồn!

Tôi chẳng muốn viết gì vào tháng tư này. Vì chẳng thể nào viết điều gì vui hoặc hay ho trong những ngày đẫm đìa ký ức ấy.

Nhưng tôi biết, tôi vẫn sẽ còn viết những bài viết cho tháng tư. Sẽ viết, khi nỗi đau còn đó mà chưa có được phương thuốc nào chữa trị.

Hôm nay là ngày 19/4. Chỉ còn hơn chục ngày nữa là đến cái ngày định mệnh ấy rồi. Sáng mở facebook ra, đọc được một phóng sự ảnh trên báo Thanh Niên online về ngày 30/4 năm ấy.

Ký ức ùa về. Buồn, buồn lắm cuộc chiến tranh tương tàn, nồi da xáo thịt kéo dài đến 20 năm.

Chiến tranh thì chấm dứt rồi nhưng trên 40 năm mà lòng người vẫn còn ly tán. Kẻ thắng thì vẫn ăn mừng trên những nấm mồ dù là bia mộ được xây nguy nga hay chỉ là những nấm mồ hoang vô chủ của đồng loại hai bên chiến tuyến. Người thua thì vẫn căm giận vì những đối xử đầy hận thù của bên thắng đối với mình và gia đình, vợ con, thậm chí giòng giống của của mình. Vâng, cứ tưởng tru di tam tộc chỉ có ở thời phong kiến, nhưng không, khi tôi đi thi đại học thì vẫn cứ phải khai lý lịch 3 đời.

Và ít ngày nữa sẽ lại thấy người ta múa hát léo nhéo với cờ hoa đỏ đỏ xanh xanh với đèn đuốc sáng choang đêm ngày để ăn mừng chiến thắng, một chiến thắng với cái giá quá đắt cho cả dân tộc, và cho cả chính bên  thắng cuộc nữa.  Tôi không khỏi nhớ đến tựa một bài hát của TCS: Hát trên những xác người. Và chợt nghĩ, giò phải đổi tựa bài hát ấy là Hát/Múa trên những nấm mồ, thì mới đúng.

Những bức ảnh trong phóng sự ấy buồn lắm. Người Việt hai miền đều gày gò, đáng thương. Kẻ bại trận thì lưng trần, chân đất, cúi đầu, khuôn mặt hoang mang lo lắng nghĩ tới những ngày mai chưa biết ra sao, đã đành. Mà những người thắng cuộc cũng đâu khá gì hơn, cũng chỉ là những khuôn mặt hốc hác, thất thần, cũng những thân hình gày gò, da xanh mướt, mắt lõm sâu. Những khuôn mặt VN, tuổi trẻ VN, thanh niên VN của cả hai miền, tàn tạ vì một cuộc chiến tranh ý thức hệ tương tàn và vô nghĩa.

Có ai đó đã dẫn bài phóng sự ảnh ấy lên trên fb để nó hiện trên tường nhà tôi, với lời bình rất hay: Hãy nhìn đi, người Việt cả hai miền. Đau thương lắm. Hãy yêu nhau đi, đừng hận thù nữa.

Rất cảm động. Tôi đã thoáng nghĩ, có lẽ phương thuốc chữa lành đã có đây rồi. Với việc đưa lên những hình ảnh khách quan của cả hai miền, để cả hai phía thấy điều mà người viết lời bình ở trên đã thấy: Đau thương lắm, đừng hận thù nhau nữa.

Mở những dòng bình luận bên dưới bài viết, có một ai đó thốt lên đúng một từ: Buồn.

Tôi cũng thấy buồn. Những hình ảnh trong những tấm hình đó có xa lạ gì với tôi đâu. Mấy chục năm rồi mà những hình ảnh ấy vẫn còn nguyên trong ký ức của tôi, lúc ấy chỉ mới 15 tuổi. Những hàng binh VNCH buông khí giới, chạy về nhà với vợ con mà nước mắt ràn rụa trên mặt. Những xe chở các quân nhân, du kích bên thắng cuộc vào thành phố với những lá cờ xa lạ và những hàng người chẳng biết từ đâu túa ra reo hò, tung hô chào đón. Và những người dân hốt hoảng rút vào nhà, đóng chặt cửa nhưng vẫn thập thò sau cánh cửa nhìn ra, với những ánh nhìn lo sợ. Những lá cờ VNCH bị người dân vứt ra đường vì sợ hãi. Những đám cháy nho nhỏ trong những căn nhà, nơi người ta đốt các sách vở, giấy tờ có liên quan đến chế độ vừa sụp đổ, vì e rằng để nó lại trong nhà sẽ làm liên lụy đến gia chủ, vì nó làm cho một chính quyền mới đầy đa nghi không hài lòng....

Vâng. Buồn. Buồn lắm. 

Nhưng trời ơi, buồn hơn là những dòng trao đổi bên dưới lời bình luận chỉ có đúng một từ "buồn" nói trên. Có rất nhiều người xúm vào mắng chửi tác giả của lời bình luận ấy. Họ bảo, Anh là ai mà dám "buồn" vào cái ngày chiến thắng ấy? Anh có bị điên không? Anh có phải là người Việt không?

Dù rất muốn vào viết mấy dòng để chia sẻ nỗi buồn với người đã thốt lên từ "buồn" kia, nhưng sau khi đọc những lời mắng mỏ thậm tệ của những người tự cho rằng chỉ có mình mới xứng đáng là người Việt, thì ôi chỉ biết thở dài, và rút lui, không muốn bình luận gì nữa.

Tôi chợt nhớ đến bài hát "Việt Nam, Việt Nam" của Phạm Duy, với lời giải thích của chính tác giả: Tôi viết VN, VN lặp lại hai lần, vì sao? Vì có đến 2 nước VN, có hai lá cờ, hai chính thể.

Tôi muốn thêm: Và để xóa bỏ cái nghịch lý "có hai nước VN ấy", nên nước VN này đã bức tử nước VN kia, và không bao giờ muốn cho những người "phía bên kia" có một cơ hội để tồn tại một cách chính đáng.

Giờ thì tôi hiểu tại sao mà hơn 40 năm rồi, vết thương kia vẫn không khép lại được.

Và thấm thía những lời trong bài hát Gia tài của mẹ của TCS từ cách đây mấy mươi năm. Một bài hát mang tính tiên tri, về một nước Việt ngày nay, cũng như lúc ấy.

Vâng. Là nước Việt buồn! 

-------------

Chùm phóng sự ảnh ấy ở đây, nếu có ai muốn xem:

http://thanhnien.vn/doi-song/chum-anh-sai-gon-nhung-khoanh-khac-trong-ngay-3041975-690754.html

Còn đây là bình luận "buồn" và những lời mắng mỏ:

Viết cho tháng tư (1): Vậy đó bỗng nhiên mà họ lớn ...

Có lẽ trong cuộc đời, ai cũng có những phút giây như đông cứng lại trong ký ức. Ví dụ mà người ta hay nhắc tới trong văn học là nụ hôn đầu tiên hoặc lời tỏ tình (đầu tiên hoặc duy nhất, tùy người), hoặc cái chết của người thân. Hoặc giây phút được xướng tên trên bảng vàng trong một cuộc thi đầy cạnh tranh nào đó ...

Những giây phút đó, tôi cũng có, nhưng chỉ thoáng qua, chứ không quá đậm đặc. Đậm đặc hơn với tôi, không phải là một giây phút, mà là hẳn một năm học. Năm tôi học lớp 9 trường Gia Long, khi tôi 15 tuổi.

Năm ấy, là năm 1975 - nói đúng hơn là năm học 1974-1975. Cuộc chiến đã đến hồi kết thúc, nhưng đó là với những người lớn, như cha tôi, các chú các bác của tôi, hoặc lớp bạn bè của người chị lớn của tôi, năm ấy đang học năm đầu đại học. Còn với tôi, khoảng đầu của năm học ấy sao mà đẹp! Đơn giản là vì tôi ý thức được mình đã lớn, hoặc đúng hơn là được xem như người lớn. Lớn rồi, có trách nhiệm rồi, vui lắm chứ!

Trường Gia Long (giờ là Nguyễn Thị Minh Khai) hồi ấy chia làm lớp sáng và lớp chiều, buổi sáng dành cho các chị từ lớp 9 đến lớp 12, còn buổi chiều dành cho các em từ lớp 6 đến lớp 8. Năm 1974-1975, tôi bắt đầu vào lớp 9, chuyển từ lớp các em sang lớp các chị, đi học vào buổi sáng, thấy sinh hoạt của buổi sáng khác hẳn buổi chiều. Lúc trước, khi còn là các em thì được chăn dắt kỹ lưỡng, mọi việc do thầy cô, nhà trường, giám thị giám học chỉ dẫn, điều khiển, mình chỉ việc làm theo. Bây giờ, lên buổi sáng thấy các chị chủ động làm nhiều thứ, nào là tổ chức làm báo xuân, in báo bán báo và nhiều hoạt dộng xã hội khác, rồi tổ chức văn nghệ văn gừng bán vé gây quỹ Mùa Xuân chiến sĩ ....Tôi thấy mình trưởng thành và quan trọng lắm. Sắp sửa vào trung học đệ nhị cấp (giờ là trung học phổ thông, trước đây gọi là cấp 3), sắp phải chọn phân ban, rồi thi tú tài, rồi chọn nghề nghiệp tương lai ... Quan trọng lắm chứ, và háo hức biết bao.

Hồi ấy, tôi yêu văn chương, và định bụng sẽ theo nghiệp văn chương, viết lách. Tôi thích thơ, và thuộc không biết bao nhiêu là thơ của các tác giả tiền chiến. Hay một điều là tôi không bao giờ cần học các bài thơ này, chỉ đọc qua một lần, thấy thích thì chép (chép tay) xuống vở, rồi cứ thế mà thuộc, từng đoạn hoặc cả bài. Thời ấy không phải như bây giờ, cứ cần gì thì lên "gúc" xuống, mà phải mượn sách báo trong thư viện rồi chuyền tay nhau mà chép ra. Hồi ấy vì chỉ mới 14, 15 tuổi nên tôi chưa có ý thức như hiện nay, đọc gì thấy thích là chép xuống mà không thèm nhớ nó thuộc bài thơ nào, tác giả là ai, viết lúc nào, đăng ở đâu. Nên tới giờ, tôi vẫn còn nhớ một số câu thơ rất hay mà không biết tác giả, có lẽ vì đó cũng chỉ là các tác giả trẻ mới nổi, rất có thể là các anh lính, các chị sinh viên, viết nghiệp dư, tài tử chơi chơi, nhưng quả thật là có những câu thơ để đời ...

Như đoạn thơ mà tôi hay nhắc: Em còn yêu vô cùng/ những bóng cây bên đường/ Mỗi bóng cây như mỗi đời chúng ta/ có bao giờ giống nhau/ Từ những cây thẳng đứng vươn cao/ đến những cây cằn cỗi / Những hoa lá rì rào / những cây đong sầu muôn nỗi .... Thích lắm, lúc nào cũng nhắc, mà tôi không thể tìm được tác giả là ai hoặc tên bài thơ ấy là gì, khổ!

Trong vô số những bài thơ, đoạn thơ, câu thơ tôi thuộc hồi ấy, có bài thơ về học trò, đại khái cái gì mà "thời thơ bé tuổi mười lăm" và kết thúc với đoạn thơ này:

Vậy đó bỗng nhiên mà họ lớn
Tuổi hai mươi đến có ai ngờ 
Một hôm trận gió tình yêu lại
Đứng ngẩn trông vời áo tiểu thơ 

Chỉ thuộc đúng 4 câu vậy thôi, tôi cũng chẳng rõ là của ai. Well, ở cái thời đại "cái gì không biết thì tra gúc gồ" này, tôi cũng vừa gúc đoạn thơ ấy, và biết nó là bài thơ có tựa là "Học sinh" của Huy Cận, một bài thơ khá dài và khá dễ thương, có thể đọc ở đây: http://isach.info/poem.php?poem=hoc_sinh__huy_can, với 4 câu đầu tiên như thế này:

Gió thổi sân trường chiều chủ nhật

- Ôi! Thời thơ bé tuổi mười lăm

Nắng hoe rải nhặt hoa trên đất

Đời dịu vừa như nguyệt trước rằm.

Vâng tôi thích bài ấy là đúng rồi, vì năm ấy tôi vừa 15 tuổi, và vừa cảm thấy mình bắt đầu lớn, vì đã lên lớp đàn chị trong trường Gia Long rồi.  Tôi cũng thấy mình mới đó mà vụt lớn ....

Ấy là cái Noel cuối cùng, và cái tết cuối cùng của thời VNCH. Chiến sự ngoài kia vẫn khốc liệt - phải nói là ngày càng khốc liệt - nhưng trong học đường thì vẫn vô cùng êm ả. Dường như cuộc chiến ngoài kia không liên quan đến chúng tôi; thầy cô vẫn nhắc đến nó, chúng tôi được nghe cụm từ "chiến tranh ý thức hệ", vẫn nghe tin chiến sự hàng ngày, vẫn thấy những cáo phó, vẫn nghe những bài hát thật thảm thương "Em hỏi anh bao giờ trở lại/ xin trả lời mai mốt anh về/... Anh trở về có thể bằng chiến Pleime/ hay Đức Cơ Đồng Xoài Bình Giã/ ... Anh trở về hòm gỗ cài hoa/ Anh trở về trên chiếc băng-ca/ Trên trực thăng hoen màu tang trắng ..." Vậy mà đời học sinh của tôi, của bọn  tôi, sao vẫn êm ả đến thế, êm ả đến đáng trách, thật vậy!

Không, thực ra, trong cái êm ả, cái mơ mộng của tuổi 15, của thời học sinh đẹp như hoa ấy, vẫn lảng vảng bóng dáng chiến tranh và bóng đen của thần chết. Tôi nhớ năm ấy, ở tuổi 15 của mình, tôi có làm 2 bài thơ, một bài lục bát có tựa là Sinh nhật, tôi viết một người bạn có sinh nhật vào tháng 4, và bài kia viết cho em trai út, tựa là Cho em, chỉ có 4 câu thơ 6 chữ. Như thế này:

Sinh nhật
Mười lăm ngọn nến lung linh
Là mười lăm tuổi đời mình vừa sang
Chiêm bao chợt đến nhẹ nhàng
Mới hay vừa lớn buồn mang vào lòng
Có còn in dấu mắt trong
Của ngày thân ái, màu hồng thơ ngây?
Ưu tư nay đã đong đầy
Ôi thời thơ ấu giờ đây qua rồi ....

Cho em
Ru em ngủ giấc yên lành
Như màu lá mới còn xanh
Một mai rồi em khôn lớn
Xin đừng cho thấy chiến tranh ....

Giọng thơ buồn buồn, có phải không? Và hiền lành quá, đời thường quá, "tiểu tư sản" quá!!!! Bởi, chỉ vài tháng nữa thôi là tôi sẽ tiếp cận với một nền văn hóa khác, những bài thơ, bài hát khác, hoàn toàn khác.

Vâng, sau cái Tết năm ấy (tôi nhớ là năm Mão, không rõ là cái gì Mão, chỉ nhớ người ta đoán non đoán già về số phận Tổng thống Thiệu, cho rằng ông sẽ thất bại vì ông tuổi Tý, đại khái thế) thì mọi việc đến rất nhanh. Số phận như ập đến, VNCH thất thủ, bố mẹ tôi lạc mất hai người con đầu tiên, và tôi trở thành đứa con đầu (trong tử vi bảo là "đoạt trưởng"), cùng mẹ tôi đương đầu với cuộc sống mới, vô cùng lạ lẫm, vô cùng khó khăn .... Nhưng đó là một câu chuyện dài khác.

Vậy đó bỗng nhiên mà họ lớn. Vâng, sau 30/4, tôi thấy tôi vụt lớn. Và cả những bạn bè của tôi thời ấy nữa. Những đứa trẻ mới hôm trước còn cột vạt áo dài lại để chạy chơi u trong sân trường, giờ bỗng đăm chiêu nghiêm nghị, hoặc lo lắng nhớn nhác (như mất sổ gạo - là sau này tôi mới biết cái thành ngữ ấy, chứ năm 75 thì bọn tôi chưa biết). Tôi nhớ, lần đầu tiên sau những ngày binh lửa vào đến tận SG (ngắn thôi, chỉ vài ngày, may mà trận chiến không kéo dài hơn nữa), chúng tôi gặp nhau ở sân trường vào một đêm đầu tháng 5, do trường triệu tập bọn tôi vào để làm mít-tinh (lần đầu nghe từ này) chào mừng ngày chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 7/5 (cũng là lần đầu tiên tôi nghe về ngày này).

Tôi vẫn nhớ, hôm ấy có rất ít học sinh đến dự; tôi chỉ gặp được một người bạn cùng lớp là Bích Phương,  là người không cùng nhóm bạn nhỏ của tôi (hồi ấy chúng tôi hay chơi nhóm bạn 2, 3 hoặc 4 đứa; những đứa bạn thuộc nhóm tôi chẳng ai đến, sau này mới biết chúng đi di tản cả rồi). Gặp nhau, hỏi thăm có biết đứa này đứa kia ra sao không, còn ở nhà hay di tản rồi, còn sống không vv... Rồi tự nhiên cô bạn BP (một cô bé rất nhỏ con, cắt tóc tém, ngày thường tinh nghịch lí lắc như con trai) bỗng nói một câu làm tôi sững sờ vì nó quá "người lớn" (nói theo ngôn ngữ hiện nay là "già chát"):

- Tao nghĩ bọn mình cũng phải thức thời thôi, không có cách nào khác!

Tôi im lặng không nói gì vì thật ra không biết nói gì. Nhưng tôi tin chắc câu nói ấy chỉ là lời lặp lại những gì người lớn đã nói. Trong óc tôi vụt hiện ra những buổi nói chuyện thì thầm nghiêm trọng giữa bố mẹ tôi trong những ngày ấy - những ngày hoang tàn của một cuộc chiến vừa kết thúc, với một tương lai vô định phía trước, một đám con thơ, những người họ hàng vừa đoàn tụ, và những đứa con bị lạc mất.

Vậy đó bỗng nhiên mà họ lớn .... Câu thơ rất dịu hiền mơ mộng ấy ám vào tôi, vào lứa tuổi của bọn tôi, vì chúng tôi bị ép phải vụt lớn. Nhưng không phải theo cách mơ mộng êm ả của bài thơ của Huy Cận, một bài thơ mà có lẽ tác giả của nó cũng không còn nhớ hoặc không dám nhớ. Chúng tôi lớn, như những trái non bị chín ép. Thế hệ của chúng tôi, những đứa bé 14, 15 tuổi chưa kịp xong tuổi thơ (tôi còn chưa đủ 15 tuổi vì sinh nhật của đến cuối tháng 8) bỗng thấy mình đối diện với đổi tiền, với những bài học chính trị về sự đối đầu giữa 2 khối tư bản và xã hội chủ nghĩa, với cuộc đấu tranh gay gắt "ai thắng ai" mà sự tất thắng đương nhiên là ở phe xã hội chủ nghĩa,  thấy "đánh tư sản", thấy "vào hợp tác xã nông nghiệp", thấy "xếp hàng cả ngày" mua thịt, mua đường, mua gạo, thấy loa phường mỗi sáng phát đi những bài hát "tiến về Sài Gòn ta quét sạch giặc thù ...". Tất cả vừa lạ lẫm, vừa đáng sợ, lại vừa có gì đó khôi hài và ngây ngô, vớ vẩn.
 
Vậy đó bỗng nhiên mà họ lớn
Ngày 30 đến có ai ngờ ....

Vâng, có ai ngờ cơ chứ! Ngày 30, ngày 30 ...

Tháng Tư, trời nắng gay nắng gắt như đổ lửa. Mùa hè đỏ lửa, mùa hè, tháng Tư.

Gió có nghe thấy tôi nói gì không?

Đã khá lâu rồi tôi không viết blog. Vì nhiều lý do, nhưng lý do chính là bởi vì tôi thấy hình như mình đã nói đủ. Có nói nữa thì cũng thế mà thôi, nước đổ lá môn ...

Nhưng rồi hôm nay thì tôi lại phải nói, vì không thể không nói. Phải nói, mặc dù tôi đã nói và viết về điều này không ít hơn 3 lần (quá tam ba bận), và tất nhiên là không chỉ tôi nói, mà cả nước đều nói. Vâng, lần gần đây nhất là lần mà người ta quyết định đốn hạ mấy ngàn cây cổ thụ ở Hà Nội, cả nước đã xôn xao, và cuối cùng, việc tàn sát cây xanh đã phải tạm dừng lại. Lúc ấy, ở SG người ta cũng đốn cây, nhưng mà đốn in ít thôi, không như ở Hà Nội. Tưởng rằng họ đã thấy phản ứng của dân quanh việc chặt cây ở Hà Nội mà dừng lại. Nhưng không, chẳng hiểu sao mà quay qua quay lại, lại thấy họ quyết định chặt cây.

Vâng, tất nhiên tôi biết, lý do người ta đưa ra là cần phải chặt cây để phát triển. Nhưng phải chăng sự phát triển luôn luôn phải đi ngược với sự bảo tồn các giá trị lâu dài, bền vững, như cảnh quan đô thị, môi trường sống, và các di tích lịch sử của hàng trăm năm trước? Những cái cây, ví dụ như cây đa Tân Trào mà người ta hay nhắc đến, chẳng phải là những di tích sống, những chứng nhân của lịch sử, những người giữ linh hồn của một vùng đất đó sao? N ếu nói rằng việc đốn cây, đập bỏ di tích là việc chẳng đặng đừng phải làm để phát triển, vậy những quốc gia phát triển ở Châu Âu và những nơi khác trên thế giới sẽ chỉ có bê tông, cốt thép và cây xanh chừng vài năm tuổi thôi sao?

Không, hoàn toàn không phải thế. Tôi đã đi nhiều nơi, đã đến những thành phố trên thế giới, cả ở thế giới thứ nhất như London , Washington DC, Salzburg, Paris, Melbourne, Sydney, Canberra, Osaka, đến những nước kém phát triển hơn như Bangalore (Ấn Độ),  Colombo (Sri Lanka), Bandung (Indo), Kuala Lumpur, và cả Chiangmai (Thái Lan), rồi Siam Riep (Campuchia) nữa, và điều đầu tiên đập vào mắt tôi, cũng là điều cuối cùng tôi còn lưu giữ trong đầu về những nơi chốn ấy, chính là những cây cổ thụ xum xuê, lá xanh um vươn tới tận trời cao, thân to xù xì, dáng hình cổ quái, đẹp mê hồn.

Ở các nước ấy, mỗi khi chính quyền thành phố có kế hoạch xây dựng, phát triển, là người ta phải cân nhắc rất kỹ mọi phương án, làm cách nào đó để tránh tổn hại đến môi trường, bảo vệ được các cây cổ thụ đến mức cao nhất, xem đó là ưu tiên hàng đầu. Nếu có bao giờ không còn cách nào khác mà phải buộc đốn hạ cây xanh (ví dụ, để bảo đảm an toàn tính mạng cho người dân, hay bảo vệ an ninh quốc gia), thì họ cũng phải có những phương án bù đắp những thiệt hại do việc mất cây xanh, chẳng hạn kế hoạch trồng lại cây, kế hoạch mở rộng mảng xanh ở những nơi lân cận vv.

Mà những  phương án ấy còn phải được trình công khai và phải được người dân chấp thuận - bởi, ở các nước dân chủ vừa vừa ấy (còn lâu mới dân chủ được bằng VN) thì ý dân là ý trời; Đảng cầm quyền nào mà trong thời gian cầm quyền làm trái ý dân thì nhiệm kỳ sau chắc chắn sẽ được dân cho về vườn - thì mới được phép triển khai. Chứ không phải vì đã là chính quyền, là tha hồ toàn quyền quyết định, bất chấp môi trường, bất chấp di sản, bất chấp ý dân ..., ta thấy cần làm, và muốn làm theo cách như thế này, thế này, thì ta cứ thế ta làm thôi, dân chúng kêu ca gì cũng bỏ ngoài tai, mà kêu ca nhiều thì coi chừng đấy, đã có sẵn các cái mũ "quấy rối", "phá hoại". "phản động", "bị bọn xấu xúi giục" gì gì đấy,  không khéo thì những cái mũ ấy sẽ tự động được ai đó úp chụp lên đầu, thì ... thôi rồi Lượm ơi!

Tôi đang bi quan, nên nói quá, có lẽ thế. Vì quan điểm bảo vệ môi trường, bảo vệ cây xanh, bảo vệ các di sản văn hóa, lịch sử, đặc biệt là những di sản sống như những cây cổ thụ có tuổi hàng trăm năm mà chúng ta đều phải gọi bằng "cụ", đã chứng kiến bao thăng trầm của lịch sử, đâu chỉ có ở nước ngoài.

Tinh thần bảo vệ cây xanh, đặc biệt là cây cổ thụ, nó cũng tồn tại ở ngay VN đó thôi. Thì đó, ví dụ như ở Trà Vinh, một tỉnh vùng sâu vùng xa chỉ có khoảng 1 triệu dân, trong có đến 30% là người Khmer (nguồn: http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/25287302-tra-vinh-quan-tam-dao-tao-su-dung-nguon-nhan-luc-nguoi-dan-toc-khmer.html), người ta cũng đưa việc bảo vệ cây xanh lên hàng đầu, quy hoạch phát triển có quan trọng gì thì không biết nhưng cứ phải tránh cây xanh ra, "không được đụng đến cây xanh" (như một thời khẩu hiệu của ta là "không được đụng đến VN" vậy). Đây, các bạn có thể đọc ở đây này: http://tuoitre.vn/tin/ban-doc/20150323/noi-cay-xanh-song-binh-yen/724049.html.

Một tỉnh nghèo ở vùng sâu vùng xa mà nghĩ được như vậy, thì rõ ràng chặt cây đâu có phải là truyền thống của người Việt, mà cũng chẳng phải là tư duy chung của các quan chức trong chế độ XHCN ưu việt. Vậy tại sao TP HCM và Hà Nội, hai thành phố lớn nhất, phát triển nhất của cả nước, thì tư duy của các lãnh đạo lại khác như vậy? Chẳng lẽ đối với họ, phát triển và môi trường phải như nước với lửa, có cái này thì không có cái kia hay sao?

Mà có phải là dân chúng, trí thức không lên tiếng? Đây, nếu ai quên thì xin đọc lại: http://tuoitre.vn/tin/chinh-tri-xa-hoi/thoi-su-suy-nghi/20150322/giu-tung-cay-xanh/723743.html 

Đấy chỉ là một trong rất nhiều bài viết vào khoảng thời gian này năm ngoái. Lắng xuống một chút, rồi bây giờ họ lại làm.

Chán quá, chẳng muốn nói thêm gì nữa. Nhưng đây là thành phố của chung mọi người dân SG, và của cả nước nữa. À mà lại còn mang tên TP HCM nữa chứ. Chẳng phải Hồ chủ tịch là người đưa ra phong trào trồng cây đó sao, năm nào đầu năm ở TP HCM cũng có tổ chức trồng cây, các lãnh đạo VN đi đến đâu cũng trồng cây ở đó để lưu niệm. Vậy sao họ lại quyết định chặt cây? Thật sự là tôi không hiểu nổi!!!


Mấy ngày qua dân SG cũng có nhiều người biểu tình ôn hòa phản đối chật cây. Sáng nay, thấy có lời kêu gọi ký tên để đề nghị chính quyền thành phố dừng chặt cây. Tôi cũng đã ký.  Nhưng không hiểu rồi sẽ ra sao đây. Họ vẫn cứ nhất quyết chặt cây chứ?

Hu hu, thế này thì làm sao mà chơi với thế giới được ạ? Ai thèm đến du lịch, nghỉ ngơi, làm việc với một nơi trơ trụi, không có cây xanh, môi trường bị hủy hoại như thế này chứ?

Nhưng hình như tôi đang nói vào không trung thì phải.

Gió có nghe thấy tôi nói gì không?

Tản mạn nhân ngày 8/3

Dẫn: Bài này tôi đã đăng trên fb, giờ đem về đây để lưu cho dễ tìm, vì fb sẽ trôi mất.
-----------

Hôm nay là ngày 8/3, kỷ niệm ngày phụ nữ quốc tế. Cái này thì ai cũng biết, dù đối với riêng tôi thì nó cũng chỉ như mọi ngày khác mà thôi. Nhưng quả là có một ngày như thế, vậy ngày này bắt đầu từ lúc nào, do đâu, và ý nghĩa của nó là gì? Có lẽ không có nhiều người biết, cũng giống như tôi. Tại sao thế nhỉ?

Một trong nhiều lý do, có lẽ là vì ở VN chúng ta có quá nhiều ngày kỷ niệm, đến độ chúng trở nên nhàm chán và vô nghĩa. Có ý nghĩa làm sao được khi ngày nào rồi thì cũng kỷ niệm giống giống nhau, cũng đều do Công đoàn hoặc Đoàn TN, Hội SV đứng ra tổ chức theo chủ trương thống nhất của Đảng quang vinh người lãnh đạo mọi thắng lợi của cách mạng VN, cũng “loa, kèn, đèn, trống”, cũng ca nhạc tập thể, lập thành tích chào mừng, nơi nào xôm tụ thì khen thưởng lấy lệ mỗi người 100, 200 ngàn, vv và thế là xong được một ngày, hoàn hồn thở phào nhẹ nhõm để chờ mừng một ngày lễ khác sắp đến (hu hu).

Nếu ai không tin thì thử nghĩ lại xem từ cuối năm 2015 đến nay chúng ta đã có bao nhiêu dịp lễ rồi nào? Này nhé, 20/10 ngày phụ nữ VN, 20/11 ngày nhà giáo VN, 24/12 ngày quân đội nhân dân, không chính thức nhưng vẫn ảnh hưởng đến thời gian và tinh thần làm việc của mọi người là ngày 25/12 Noel của những người theo đạo Thiên Chúa, rồi mừng Đảng quang vinh 3/2, rồi nghỉ Tết âm lịch 9 ngày với bao nhiêu là lễ hội, rồi rằm tháng giêng (cách đây đúng nửa tháng), rồi lễ tình nhân 24/2 cũng không chính thức nhưng vẫn hết sức rộn ràng ầm ĩ, rồi 27/2 ngày thầy thuốc VN, và hôm nay là 8/3 ngày quốc tế phụ nữ cũng là ngày cuối cùng của “tháng ăn chơi” là tháng giêng ta (hôm nay 30 tháng giêng, ngày mai là 1 tháng hai ta).

Nhưng năm vẫn chưa hết, và chúng ta còn dồn dập lễ giỗ tổ Hùng Vương vào ngày 10/3 ta (năm nay là 16/4 dương lịch), 30/4 ngày thống nhất (hay là ngày chiến thắng nhỉ, mà ai thắng ai mới được chứ, cộng sản thắng tư bản ư hay là thế nào, rắc rối quá), 1/5 ngày quốc tế lao động, 19/5 sinh nhật “bác” (bây giờ thì phải là cụ, thậm chí là kỵ, mới đúng chứ nhỉ, sao cứ “bác” mãi thế này?), 1/6 ngày quốc tế thiếu nhi, rồi lâu lâu lại xen mấy ngày lễ tết phải tính theo lịch ta như ngày 5/5 giết sâu bọ, rồi ngày rằm tháng 8 trung thu, rồi trở lại lịch tây có ngày 27/7 thương binh liệt sĩ, rồi kỷ niệm cách mạng tháng 8 (19/8), rồi 2/9 ngày quốc khánh, rồi ngày 23/9 Nam Bộ kháng chiến, rồi trở lại 20/10....

Phù!!!!! Tôi đã kể xong những ngày lễ cơ bản của một năm rồi. Không biết tôi có sót ngày nào không, nếu tôi thiếu thì các bạn bổ sung vào nhé!

Đấy, “ngày” thì nhiều như thế, nhưng nếu đè một người có liên quan trực tiếp đến một ngày kỷ niệm nào đó mà hỏi - ví dụ như hôm nay, hỏi bất kỳ một người phụ nữ nào về ý nghĩa và nguồn gốc của ngày 8/3 - thì tôi dám chắc đến 80% trở lên không ai biết nó là gì cả. Cũng vậy đối với ngày 27/2 vừa qua, hay ngày 1/6 sắp đến.

Điều này nói lên cái gì? Tôi có thể chủ quan, nhưng tôi nghĩ nó cho thấy người VN quả thực là hời hợt, làm gì cũng hình thức, chiếu lệ cho qua, và cũng chẳng mấy ai thắc mắc về điều này. Mọi người còn đang hỉ hả chúc mừng nhau, các cửa hàng bán hoa hôm nay đắt hàng lên một chút, cũng sẽ có một vài bà vợ cằn nhằn ra mặt hoặc ấm ức trong bụng vì ông chồng chẳng (còn) nhớ đến ngày này để mua cho mình một bông hoa, một món quà nho nhỏ .... Không ai thắc mắc rằng tại sao phụ nữ lại phải có riêng một ngày mà đàn ông không có, vậy có phải là bất bình đẳng giới tính không (thực ra đã có nhiều người đặt câu hỏi như vậy, nhưng hình như ai cũng cho đấy là câu hỏi đùa, nên không ai thèm/buồn trả lời).

Nếu xét về lễ và ngày thì phụ nữ VN có lẽ sướng nhất thế giới (có đến 2 ngày kỷ niệm) và đàn ông VN có lẽ là gallant nhất thế giới vì luôn nhớ để tặng hoa, tặng thơ, tặng quà cho mọi phụ nữ mình quen, từ những người buộc phải tặng vì bổn phận như vợ, như sếp nữ ở cơ quan, như các nữ đồng nghiệp, đến những người mà ngày 8/3 chỉ là cái cớ để các anh, các chú, các ông được công khai và chính thức bày tỏ sự quan tâm của mình đến những em, những cháu nào đấy ...

Cũng trong ngày 8/3, ở đâu đó trên khắp thế giới này, có hàng ngàn hàng vạn cô dâu và công nhân xuất khẩu là phụ nữ VN, đang chịu khổ, chịu rét, chịu cái nắng nóng của sa mạc, chịu sự tủi nhục khinh rẻ của gia đình chồng hay những ông, những bà chủ độc ác ... Và cũng ở đâu đó trên khắp VN này, có những bà già còng trên 80 tuổi vẫn phải hàng ngày ngồi bán hàng (ở gần nhà tôi có một bà già bán hàng đã lâu lắm, bà dường như không có tuổi nữa, lưng còng gập làm đôi nên hầu như không đứng dậy mà chỉ ngồi xổm, hỏi thì bà nói con cháu nghèo khổ đi làm ăn xa nên không giúp được gì ...), có những người phụ nữ sống với những ông chồng vũ phu nhậu nhẹt xong rồi thì thượng cẳng chân hạ cẳng tay, bạo hành gia đình xảy ra hàng ngày, những em bé gái học đến lớp 7, lớp 9 thì phải nghỉ học phụ gia đình, trở thành bà mẹ “nhí” để chăm sóc lũ em đông đúc ....

Những người ấy, có ai nhớ đến họ không, có ai tặng cho họ một bông hoa, một lời chúc, một nụ cười, một cử chỉ đẹp không. Và chính họ, họ có nhớ hôm này là ngày của họ hay không, ngày mà dường như phụ nữ VN được vinh danh, ít ra là ở đầu môi và trên giấy ...

Nhân tiện, ai chưa biết xuất xứ và ý nghĩa ngày 8/3 thì xin đọc ở đây, trang của Liên hiệp quốc (UN): http://www.un.org/en/events/womensd.... Ngắn gọn, nó là ngày phụ nữ đấu tranh cho một thế giới bình đẳng hơn, tốt đẹp hơn cho phụ nữ. Ngày 8/3 chính thức được Liên hiệp quốc chọn làm ngày phụ nữ quốc tế bắt đầu từ năm 1975, cũng là năm mà người miền Nam được hân hạnh bước chân vào nền văn hóa đầy những ngày lễ với “loa kèn đèn trống” mà tôi đã kể ở trên.

“Ôi hạnh phúc vô biên, hát nữa đi em ...” Mặc kệ cô dâu Việt ở nước ngoài, mặc kệ bà mẹ còng ngồi bán khoai nhặt nhạnh từng đồng tự nuôi thân, mặc kệ các em bé gái với tỉ lệ bỏ học cao hơn hẳn các em trai, chúng ta hãy hát vang lên những bài hát đầy lạc quan cách mạng, “cuộc đời vẫn đẹp sao!”

Hu hu hu ...

PS: Vì tôi là phụ nữ, mà hôm nay là 8/3, nên cũng xin có một ước mơ nho nhỏ. Thay vì bỏ tiền ra tổ chức mấy ngày kỷ niệm này ở khắp nơi, hãy gom tiền mua hoa, tổ chức lễ mừng với ca nhạc kỷ niệm, in bandrole, backdrop cho ngày lễ 8/3 để cứu lấy một vài cô gái Việt bị lừa vào những ổ mãi dâm bên Thái, bên Mã Lai, hoặc tạo ra thêm vài công việc cho phụ nữ Việt, thì hay biết mấy?

Nhỉ!