Đọc "Đế Thiên - Đế Thích "của Nguyễn Hiến Lê (viết năm 1943)

Như các bạn đã biết, tôi đang viết dở dang loạt bài về chuyến đi thăm Campuchia, xứ Chùa Tháp, với rất nhiều ấn tượng tốt đẹp đến nay vẫn chưa phai. Nhưng bận quá nên mới viết hết một buổi sáng đầu tiên của chuyến hành trình 5 ngày 4 đêm, rồi ngưng lại.

Vì đang quan tâm đến Campuchia sau chuyến đi này nên tôi tìm tài liệu đọc về lịch sử Campuchia và các đền đài, cung điện cổ của đất nước Khmer oai hùng một thời, thời đại Angkor. Và tìm được cuốn "Đế Thiên - Đế Thích" của Nguyễn Hiến Lê, viết từ năm 1943 tức các đây gần 70 năm, và chỉnh sửa vào năm 1960, năm tôi chào đời! Một cuốn sách viết vô cùng thú vị, đáng đọc, vì nó không chỉ kể cho ta câu chuyện của một người lữ hành, đi, nhìn, nghĩ, viết, mà còn cho ta những hiểu biết tuy khái quát nhưng sâu sắc về lịch sử của Campuchia và những điều cần suy nghĩ về sự hưng vong của một dân tộc.

Đọc xong, tôi hết muốn viết nữa, vì NHL viết quá hay, nên những gì tôi viết ra hoặc sẽ hết sức mờ nhạt, vớ vẩn bên cạnh những gì ông đã viết, hoặc ngược lại sẽ bị ảnh hưởng vì những ý tưởng của ông khi nghĩ về một đất nước đã có một thời hùng vĩ, cực thịnh thời Angkor với diện tích được cho là 1 triệu mét vuông, mà nay chỉ còn là một đất nước nghèo nàn (ít ra là nghèo hơn VN) vừa mới thoát khỏi nạn diệt chủng và ngày nay nạn tham nhũng vẫn hoành hành.

Đành tạm thời ngưng lại, không viết nữa cho tới khi nào rảnh rang hơn, và ... tự tin rằng những gì mình viết ra cũng có cái gì đó riêng và đáng đọc. Còn dưới đây là đường dẫn đến chỗ để download tập du ký nói trên. Bạn nào muốn đọc thì vào đây nhé, tôi đã đưa lên google.doc để chia sẻ với mọi người một tài liệu quý.

Link: https://docs.google.com/file/d/0B23GcuCxvQVBRWg1RzZUclZNbTQ/edit
--------------

Lần đầu thăm quê hương Chùa Tháp (4)

Ngày thứ nhất  (tiếp theo)

Chúng tôi ngừng lại để ăn trưa khoảng vào khoảng gần 11 giờ - ăn cơm sớm, vì sau đó đường xấu, không có chỗ dừng chân, người hướng dẫn cho biết như vậy. Đi với đoàn chúng tôi có đến 2 hướng dẫn, một là người Việt, theo chúng tôi từ VN, và một là người Campuchia, đón chúng tôi sau khi qua cửa khẩu Mộc Bài.

Theo anh Tường, HDV Việt, luật ở Campuchia rất chặt chẽ, người nước ngoài (trong trường hợp này là VN) không được phép làm hướng dẫn tại Campuchia mà bắt buộc phải có HDV địa phương. Vì vậy, HDV Việt đi theo đoàn nhưng không được phép thuyết minh, hướng dẫn, chỉ có thể nói trên xe chứ xuống đất là không được nói vì có thể có cảnh sát du lịch theo dõi và phạt. Luật này hẳn là để bảo vệ công ăn việc làm cho người Campuchia, một việc làm chính đáng xét theo lợi ích quốc gia của người Campuchia, đặc biệt là trong quan hệ với người láng giềng VN dù thân thiết (hẳn là thế) nhưng cũng luôn là một mối đe dọa ngầm cho người Campuchia vì sự khôn lanh, số đông và sức mạnh về kinh tế, quân sự của nó (tất nhiên là VN chỉ mạnh hơn Campuchia là một nước vừa mới thoát khỏi nạn diệt chủng đây thôi, đừng có lên mặt nhé người Việt!)

Lẩn thẩn, tôi nghĩ mối quan hệ Campuchia - VN cũng thật giống mối quan hệ VN - TQ. VN cũng đất hẹp người đông, dân đông như kiến (so với Campuchia, tất nhiên) như TQ đối với VN vậy. Dân số VN cũng gấp đến gần 10 dân số Campuchia, gần tương tự như dân số TQ đối với dân số VN. Nhưng sao chính phủ Campuchia đối với VN vẫn tỏ ra có đầy đủ tư thế, sự hiên ngang và độc lập đến thế. Sao họ không sợ môi hở răng lạnh nhỉ? Chẳng bù cho chính phủ VN, lúc nào cũng sợ làm TQ mích lòng. Cứ như là một nước phiên thuộc vậy, thật là ... chẳng biết dùng tính từ nào để nói nữa.

Quán ăn khá tươm tất so với một quán ăn dọc đường ở miền quê. Món ăn nấu nướng cũng tạm, đặc biệt là nêm nếm khá hợp khẩu vị VN: không nhiều dầu mỡ, không có các món xào với nước sốt có bột sền sệt, không có tô canh toàn quốc mà ông xã tôi gọi là tô nước rửa chén mà gia đình tôi đã quen trong mấy tiệm ăn của người Hoa qua mấy lần du lịch ở Mã Lai và Singapore.

Bên ngoài quán ăn, phía bên kia đường có một hồ nước rộng mênh mông, cây cổ thụ xanh um, rợp mát, như một ốc đảo trên một vùng đất cháy nắng. Bọn trẻ con đứng tụ tập, da đen nhẻm, tò mò nhìn những du khách Việt. Chúng chơi giỡn, nhưng không gây ồn ào mà khá trật tự. Tự hỏi, chẳng hiểu chúng nhìn mình có giống như mình hay nhìn các đoàn du khách ở VN không nhỉ? Không biết mọi người nghĩ sao, chứ sao tôi không thể nào có thiện cảm được với những đoàn khách TQ đi du lịch ở VN: họ quá ồn ào, rối rít, phát mệt!

Nhưng sang Campuchia rồi, tôi mới thấy  rõ ràng là so với người Campuchia thì người Việt cũng ồn ào như thế. Anh Đen, HDV người Campuchia cũng nói: "Chỗ nào có người Việt thì người Campuchia dọn đi nơi khác. Không ở với nhau được, không hợp. Người Việt ồn ào quá, đi đâu thì đi hàng đàn, không sợ ai hết. Xe hơi ở VN bấm còi inh ỏi, ở đây không có cảnh đó."

Như vậy, VN hơn Campuchia cái gì thì không biết, nhưng riêng cái khoản giữ gìn sự im lặng ở nơi công cộng, một dấu hiệu của văn minh, thì rõ ràng mình cần học từ họ rồi, nhỉ?

Đây là tháp thờ người quá cố, bên trong đặt hũ cốt, được thấy khắp nơi ở Campuchia (và cả ở miền quê tại một số nơi trên đất Thái Lan nữa)

(còn tiếp)

Lần đầu thăm quê hương Chùa Tháp (3)

Ngày thứ nhất - 31/8/2012

Xe khởi hành từ đường Phan Đăng Lưu (Phú Nhuận) lúc 6 giờ, đi một mạch và dừng lại ăn sáng ở Tây Ninh. Chẳng biết tôi có tưởng tượng ra không, mà sao tôi thấy những người phục vụ và cả ông chủ tiệm ăn nơi chúng tôi dừng lại ăn sáng, nghỉ chân có gì đó giống giống người Campuchia? Cũng nước da ngăm ngăm, khuôn mặt hơi khắc khổ, hằn dấu ấn của một nơi có khí hậu khá khắc nghiệt, nắng nóng chói chang.

Qua cửa khẩu Mộc Bài vào khoảng 8 giờ, tòa nhà đầu tiên tôi nhìn thấy là ... một Casino "to đùng vật vã". Anh hướng dẫn viên địa phương đón chúng tôi ngay cửa khẩu có tên Việt là Văn Đen, người cao to dễ mến, da đen ... thui! Anh cho biết, khu vực này trước đây rất nghèo, nhưng từ ngày có casino thì kinh tế khấm khá lên, do đóng góp tích cực của người Việt Nam. Thì các casino ở Campuchia chủ yếu chỉ dành cho người VN thôi mà lại, anh hướng dẫn cho biết như thế. Một cô bé đi cùng đoàn với tôi cũng khẳng định điều này, và cho biết công ty của cô (một công ty tư nhân) tuy có sếp nữ nhưng rất chịu chơi, thường xuyên tổ chức cho cả công ty sang Campuchia đánh bài ngay tại cửa khẩu Mộc Bài này.

Casino gần cửa khẩu Nội Bài, cách VN chỉ vài trăm thước

Tự nhiên lại nhớ đến thảm kịch của nhà báo Hoàng Hùng. Từ lúc nào, người Việt Nam chúng ta lại mê cờ bạc như thế này nhỉ, cả phụ nữ cũng chơi casino mê mệt đến thế? Hay máu mê cờ bạc vốn đã có sẵn trong máu người Việt Nam? Hồi tôi ở Melbourne, năm tôi sắp về nước (1996 thì phải) người ta cũng khánh thành Crown Casino rất lớn, và số lượng người vào chơi ở trong đó chủ yếu là người gốc Hoa. Hay người Việt cũng thế, vì có một ngàn năm Bắc thuộc chăng?

Cửa khẩu Mộc Bài phía Việt Nam

Cửa khẩu phía Campuchia, hình như có tên là Bavet?

Ai muốn đi chơi, đánh bài ở cửa khẩu (!) thì đọc thêm bài này nhé. Nhưng nhớ đừng quên câu "cờ bạc là bác thằng bần" (mà chắc phải đổi thành "cờ bạc là thím con bần" quá, suy ra từ vụ nhà báo Hoàng Hùng ấy mà).

Link: http://www.dulichbui.org/2010/11/huong-dan-du-lich-bui-moc-bai-bavet.html#

More: http://www.baomoi.com/Nhuc-nhoi-canh-nguoi-Viet-sang-Campuchia-danh-bac/104/5757710.epi; http://kienthuc.net.vn/channel/5421/201206/Mot-ngay-sang-Campuchia-xem-danh-bac-1840797/

Đây nữa chứ, thực ... kinh hoàng: http://www.sgu.edu.vn/index.php?option=com_content&view=article&id=1892:dan-min-tay-t-sang-campuchia-anh-bc-va-nhng-bi-kch&catid=407:thi-s-chinh-tr-xa-hi&Itemid=532

Khổ cho dân miền Tây, phụ nữ lớp nào lên phía bắc lấy chồng Tàu, Đài Loan, Hàn Quốc, lớp lại qua phía tây để đánh bạc, thua tiền, vỡ nợ, rồi tan nhà nát cửa. Vai trò của nhà nước, và các đoàn thể như hội thanh niên, hội phụ nữ, hội nông dân vv để đâu ấy nhỉ?

Lại lên xe, tiếp tục chạy, hình như chúng tôi đang ở địa phận tỉnh Svay Rieng (?). Cảnh vật 2 bên đường giống hệt VN, nếu không có những cây thốt nốt. Những cây cao, thẳng, dáng đẹp, mà người Campuchia tự hào xem là national plant của mình (không biết dịch là gì nhỉ, mình có từ quốc hoa là nhưng đây là cây, chẳng lẽ gọi là quốc mộc?)

Phong cảnh 2 bên đường

Đưa bản đồ này lên đây để dễ hình dung đoạn đường đã đi qua

Có khác gì phong cảnh VN nhỉ?

Nhà sàn, đặc trưng Campuchia, nhưng cũng có thể thấy ở An Giang (Châu Đốc)

Như một ốc đảo bình yên - Hình như ở tỉnh Prey Veng?

(còn tiếp)

Lần đầu thăm quê hương Chùa Tháp (2)

4 ngày, 3 đêm là tất cả thời gian tôi và gia đình trải qua trên quê hương chùa Tháp, lần đầu tiên. Chi phí thật phải chăng, mỗi người khoảng trên dưới 3 triệu (tôi không nhớ rõ), gồm toàn bộ chi phí đi lại, ăn ở, tham quan vv trong suốt cuộc hành trình.

Xứ chùa Tháp, ba từ này có lẽ không người VN nào là không biết. Người Khmer đối với chúng ta cũng chẳng lạ lùng gì, vì ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), những nơi như Long Xuyên, Châu Đốc, Rạch Giá vv vẫn có những làng người Khmer sinh sống chung với người Việt của chúng ta. Tết Miên là vào tháng 4, còn gọi là Tết té nước, là một sinh hoạt mà ở ĐBSCL ai cũng biết. Những ngôi chùa Miên cổ kính cũng không hề xa lạ với người VN. Hôm đi Trà Vinh cách đây hơn một năm (?) khi còn ở cơ quan cũ, tôi còn được đưa đi thăm một ngôi chùa Miên đã gần ngàn năm tuổi. Ngôi chùa thật đẹp, cổ kính rêu phong, giữa những cây cổ thụ uy nghiêm và bầu không khí yên lành cô tịch. Những dấu vết của một nền văn minh rực rỡ từ ngàn năm trước.

Nhưng đó là những dấu vết của văn hóa Khmer ở VN. Còn về đất nước láng giềng gần gũi Campuchia thì tôi lại chẳng biết gì, ngoài chế độ Khmer đỏ với người cầm đầu là Pol Pot và nạn diệt chủng, rồi chiến tranh biên giới phía Nam với Khmer đỏ năm 1978 (năm tôi vào đại học) với sự ủng hộ và giúp sức của anh bạn láng giềng 16 vàng 4 tốt khiến VN phải gửi quân tình nguyện sang giúp đỡ Campuchia giải phóng ra khỏi chế độ diệt chủng tàn ác đó. Rồi sau đó là Hun Sen lên làm thủ tướng cho tới giờ, và rồi anh ấy lại chơi VN một cú dưới sự ủng hộ của người đồng chí tốt là Trung Quốc.

Không những thế, gần đây, Campuchia còn nổi tiếng là một địa chỉ ... đánh bài của người Việt, với các sòng bài được mở ra khắp nơi để đón chào những người Việt hoặc quá thừa tiền (những đồng tiền bất chính, của thiên trả địa?) hoặc quá ham hố, muốn không làm nhưng vẫn có ăn, kéo đến sát phạt đỏ đen suốt đêm ngày. Để đến khi thua bạc, thì tan cửa nát nhà, thật đúng câu ca dao răn đe mà chúng ta đã được nghe từ ngày đi học tiểu học: "Cờ bạc là bác thằng bần/Cửa nhà bán hết, tra chân vào cùm". Thì đó, chúng ta có hẳn một cái gương tày liếp, bà Thúy Liễu vợ nhà báo Hoàng Hùng. Đúng chính xác gần như đến từng lời, "cửa nhà (muốn) bán hết, tra chân vào cùm", với mức án chung thân. Bố chết, mẹ đi tù, con cái của bà Liễu quả là bất hạnh. Tất cả, ,chỉ vì mấy sòng bài trên đất nước láng giềng mà ta quen gọi là quê hương chùa Tháp.

Tóm lại, một cái nhìn không có gì là quá thiện cảm về đất nước Campuchia láng giềng gần gũi của chúng ta.

Đó là lý do tại sao mãi đến bây giờ tôi mới đi Campuchia để du lịch, dù chi phí cho việc đi Campuchia là rất mềm. Chỉ mãi đến dịp Tết vừa qua, một người bạn đi du lịch Campuchia về đã khen rối rít không tiếc lời và khuyên tôi phải đi Campuchia một lần cho biết, tôi mới có ý định đi thử cho biết. Và thế là tôi đã tranh thủ mấy ngày nghỉ lễ 2/9 vừa qua để đến xứ chùa Tháp một lần.

Một chuyến đi 4 ngày, 3 đêm đầy ắp, một điều không ngờ về một đất nước mà trước đó tôi không hề có ý định ghé thăm. Vậy mà trước khi rời Phnong Penh để về VN tôi lại cảm thấy mình còn quá nhiều điều muốn biết về đất nước láng giềng hiền hòa, nơi đã từng là một đế chế hùng mạnh với một nền văn minh rực rỡ mà giờ đây cả thế giới vẫn phải ngưỡng mộ. Đến nỗi trong số hành lý tôi mang về từ Campuchia, ngoài cá lóc khô, chuối sấy và đường thốt nốt, những sản vật quen thuộc của đất nước Campuchia, còn có cả 1 tấm bản đồ du lịch và 2 cuốn sách bằng tiếng Anh viết về lịch sử Campuchia và các đền chùa, cung điện nguy nga một thời của đế chế Angkor hùng mạnh. Để tiếp tục đọc và tự trả lời những câu hỏi đã hình thành trong đầu tôi qua chuyến đi thú vị này.

Một chuyến đi thực sự thú vị, bổ ích mà tôi sẽ phải mất nhiều ngày mới có thể viết hết ra để lưu lại cho mình và chia sẻ với các bạn. Các bạn cứ thư thả, nhẩn nha mà đọc dần nhé.

(còn tiếp)