Phụ nữ Việt Nam và nỗi nhục quốc thể

Nhục quốc thể là cụm từ để nói về những cô gái Việt lấy chồng nước ngoài, mà ngày xưa người ta gọi một cách khinh miệt là "me": me Tây, me Mỹ.

Tôi có biết một "me" như thế. Thời tôi còn học tiểu học (vào cuối thập niên 1960), lúc ấy VN còn phân chia 2 miền Nam, Bắc, thế giới thì đang chiến tranh lạnh (mặc dù ở VN thì cái chiến tranh ấy không hề lạnh một chút nào), miền Bắc thì anh em, đồng chí với Liên Xô, Trung Quốc (ngôn ngữ trước năm 1975 gọi là Nga Xô, Trung Cộng), miền Nam thì đồng minh với Mỹ. Lúc ấy tôi ở xứ Nghĩa Hòa, một xứ đạo sống theo kiểu làng xã ở miền Bắc ngày xưa, nơi ai cũng biết rõ về gia cảnh, thân thế của người khác, và khái niệm "riêng tư" (privacy) dường như không tồn tại trong từ điển của người Việt lúc ấy.

Trong xóm nhà tôi lúc ấy có "cô" Kim Chi (chẳng hiểu sao mọi người lại gọi cô Kim Chi là "cô" thế, vì lớn tuổi hơn cả mẹ tôi, tôi nhớ lúc ấy có lẽ cô cũng ngoài 40 rồi) làm nghề thầy bói. Mọi người bảo thời trước cô là me Tây, nhưng khi ông Tây "chồng" của cô về nước rồi thì cô chỉ còn một thân một mình vì không con cái, chẳng thấy bà con, anh em thân thuộc nào cả, cũng chẳng lấy chồng. Sau này nghĩ lại, tôi chợt nghĩ biết đâu là cô cũng có bà con, anh em nhưng không ai thèm đi lại với cô, và cũng chẳng ai lấy cô vì chắc cũng chẳng có mấy đàn ông VN đủ hào phóng để quên đi quá khứ me Tây và nỗi nhục quốc thể của cô.

Cô Kim Chi sống một mình trong căn nhà nhỏ hầu như lúc nào cũng khóa cửa, đôi khi cô đi đâu vắng, cửa khóa trái đến cả tuần lễ. Cô cao lớn, da trắng, ra đường lúc nào cũng ăn mặc đẹp đẽ, áo dài, son phấn, nói năng thì khoa chân múa tay, thỉnh thoảng lại "xổ" tiếng Tây, và hay cười lớn tiếng. Nói chung là phong cách rất khác lạ so với đa số phụ nữ Việt Nam vốn được dạy dỗ trong vòng lễ giáo phong kiến.

Khi ấy còn bé, tôi thấy "cô" vừa lạ lùng lại vừa ... quyến rũ, vì phong cách của cô tôi thấy hay lắm: tự tin, độc lập, hài lòng với chính mình, và ... điệu (biết làm đẹp). Rất không giống đa số những người phụ nữ khác mà tôi biết: cực khổ, lầm than, xấu xí, mệt mỏi .... Nhưng hình như ngoài tôi ra thì mọi người nhìn cô bằng cặp mắt không thiện cảm gì cho lắm. Mặc dù tôi thấy cô là một người hàng xóm rất đàng hoàng, không làm phiền ai, cũng chẳng bao giờ ngồi lê đôi mách nói xấu người khác. Vì vậy, ngay từ hồi ấy, còn rất nhỏ tôi đã có đôi chút cảm giác bất bình vì hình như mọi người đối xử với cô không công bằng lắm.

Thực ra có thể chính cô cũng chẳng quan tâm đến thái độ của người khác. Sau này nhà tôi dọn đi nơi khác nên không còn biết hoặc nhớ gì về cô nữa. Cho đến mãi sau này, khi VN bắt đầu xuất hiện những vai nữ nắm vị trí lãnh đạo và quản lý, tôi mới thỉnh thoảng có cơ hội để nhớ đến cô: cũng dáng đứng thẳng, chân bước sải, nụ cười tự tin, ánh mắt nhìn thẳng ấy. Tôi tự hỏi, phải chăng vì cô quá khác, đàn ông VN thời ấy không ai chấp nhận, nên cô phải đi tìm sự đồng cảm ở những người đàn ông dị chủng hay chăng?

Nhưnng đấy là chuyện của thời trước năm 1975. Thế rồi ... giải phóng. Sau một số năm đóng cửa, từ giữa thập niên 1980 trở đi thì VN bắt đầu mở cửa và cố gắng hội nhập với khu vực và quốc tế. Lúc ấy, tôi đang ở khoa Ngoại ngữ của trường ĐH Tổng hợp TP HCM, và vào thời điểm ấy, giới học ngoại ngữ như tôi bắt đầu được xem là ... có giá (vì những mọi người muốn tiếp xúc với bên ngoài thì phải qua bọn tôi). Và thế là trong khoảng gần một thập niên, từ cuối thập niên 80 đến cuối thập niên 90 của thế kỷ trước, tôi có cơ hội chứng kiến một lô cuộc hôn nhân dị chủng trong những người mà tôi có biết hoặc thậm chí là người quen.

Chỉ có điều, trái với trước đây, những người lấy Tây, lấy Mỹ bị xem rẻ, khinh miệt thế, thì lúc ấy những người này dường như lại được nhìn với cái nhìn kính trọng. Mà cũng phải thôi, vì đa số những trường hợp lấy chồng ngoại kiều đầu tiên khi VN vừa mở cửa đều là những người ít nhiều có học thức.

Tôi nhớ nhất là trường hợp cô Duyên Hải, cô giáo trẻ rất xinh xắn, dễ thương, rất xứng đáng là một người phụ nữ Việt Nam, dịu dàng hiền thục, nhưng cũng rất giỏi tiếng Anh và cả tiếng Pháp, đã "hớp hồn" anh chàng thanh niên Bắc Âu khi đến VN lần đầu như thế nào. Anh chàng này đẹp trai cao ráo (có lẽ anh ta phải cao đến gần 2 mét), da trắng có lẽ không kém gì nàng Bạch Tuyết, làm việc ở Bộ Ngoại giao Thụy Điển. Và sau lần gặp ấy, anh ta đã theo đuổi cô giáo của bọn tôi một cách âm thầm, còn cô giáo của tôi thì phải giấu không cho ai biết việc này vì sợ chẳng đi đến đâu, cho đến lúc VN nới rộng chính sách đối với ngoại kiều .... Kể cũng phục sự chung thủy của chàng trai Bắc Âu thật đấy, nhưng cô Hải của tôi thì quá xứng đáng để lọt vào mắt xanh (đúng là mắt xanh thật các bạn ạ) của anh chàng ấy.

Đám cưới của cô Hải được tổ chức rất "hoành tráng" với bà mẹ chồng từ Thụy Điển bay sang, có làm lễ cưới ở Chùa Vĩnh Nghiêm, cô dâu chú rể áo dài khăn đóng .... Rồi sau đó thì cô đi định cư ở Thụy Điển, có về VN thăm nhà một vài lần ... Hãnh diện lắm, mà quả là đáng hãnh diện thật. Con gái VN được người ta tôn trọng như thế cơ mà! Nhưng tôi cũng nhớ lần gặp cô ở VN khi cô về thăm nhà lần thứ hai - lúc ấy con cô chừng 3, 4 tuổi - cô có nói là tuy ở bên đó rất đầy đủ về vật chất, chồng cũng rất yêu quý (cô sang đó có đi làm, vì cô giỏi ngoại ngữ), nhưng cô vẫn thấy rất cô đơn, buồn và nhớ nhà, và không sao chịu nổi cảm giác thèm món ăn Việt, không khí gia đình quây quần của người Việt, và đôi khi buồn đến phát khóc. Cô bảo, về VN lần nào cũng không muốn trở qua Thụy Điển nữa mà chỉ muốn ở lại luôn thôi. Nghe thương lắm.

Tôi còn biết một vài trường hợp hôn nhân dị chủng khác - mà lạ, sao toàn là cô gái Việt lấy chồng nước ngoài, chứ tôi chưa được biết trường hợp anh thanh niên Việt lấy cô gái ngoại nào cả - và tất cả đều là những cuộc hôn nhân hạnh phúc. Cả trường hợp nhà văn Lý Lan, vị giáo sư mà hiện nay là chồng của Lý Lan tôi cũng tình cờ được biết. Dường như dưới con mắt của phương Tây thì cô gái Việt (cô dâu Việt, cô vợ Việt) là một thứ quý hiếm, vì con gái Việt vừa xinh xắn, lại chu đáo vén khéo, biết chiều chồng, lo lắng cho tương lai của gia đình, nuôi dạy con cái thành đạt ....

Không chỉ lo cho gia đình riêng, mà tôi tin chắc rằng những cô gái này thế nào cũng quan tâm đến cha mẹ, anh chị em, các cháu của mình còn ở VN, và không thể không có những giúp đỡ về tinh thần và vật chất. Những trường hợp này không thấy ai khen - mà các cô gái ấy chắc cũng chẳng cần khen, vì hạnh phúc gia đình và cuộc đời là của chính họ, chẳng cần ai quan tâm có ý kiến gì "sất", nhưng rõ ràng là những cô gái ấy cũng có đóng góp cho xã hội rất nhiều đấy chứ, phải không?

Rồi thì sau đó mở cửa nhiều hơn, và phong trào các cô gái quê lấy chồng ngoại (chủ yếu là lấy Đài Loan, rồi Hàn Quốc, và sau này là cả Trung Quốc) bắt đầu nở rộ. Các cô này thì hơi khác một chút, vì ít học nên cũng chỉ lấy được người đàn ông ngoại quốc loàng xoàng mà thôi. Và cũng vì ít học, nên các cô phải qua môi giới, mà môi giới ở VN thì ... người đàng hoàng chắc cũng nhiều nhưng bậy bạ, lừa đảo thì có lẽ cũng không ít. Rồi một vài bi kịch xảy ra, và cả những cái chết ... Bi thảm lắm! Nhưng hình như ngay cả những bi kịch ấy cũng không làm giảm đi làn sóng các cô gái quê lấy chồng ngoại quốc, mà theo các cô là cơ hội duy nhất để đổi đời.

Và thế là dư luận lại ầm lên, mặc dù bây giờ người ta không còn gọi các cô ấy là "me" (me Đài, me Hàn, me Trung) theo kiểu khinh miệt như ngày xưa nữa. Vụ ầm ĩ gần đây nhất là cuộc tranh luận trên báo SGTT với bài kết thúc có mấy từ "nhục quốc thể" mà tôi đưa lên tựa entry của tôi đây. Thực ra, khi đọc bài phản hồi của cô gái lấy chồng ngoại quốc ấy tôi đã muốn viết một cái gì đó, nhưng đợi mãi vẫn không viết được. Vì không rõ khi tôi viết ra những điều tôi nghĩ thì ... có bị ai lên án gì không?

Tôi chỉ nghĩ, phải chăng cũng giống như cô Kim Chi, hay cô Duyên Hải cô giáo của tôi, họ là những cô gái VN dũng cảm, thậm chí hơi liều lĩnh, dám chấp nhận những rủi ro, dám đặt cược cuộc đời mình, để mong đem lại một sự cải thiện, hoặc cho chính mình, hoặc cho cả những người thân còn lại ở VN nữa. Và với mong ước đó, họ dấn thân vào một cuộc phiêu lưu nơi đất khách quê người, thân gái dặm trường, dù không bao giờ nguôi lòng nhớ quê hương ...

Nếu họ thành công trong ước mơ của mình, chắc chắn đa số những cô gái ấy không chỉ biết hưởng một mình, mà luôn nhớ đến gia đình, cha mẹ anh chị em còn lận đận ở quê xưa. Nếu họ thất bại, bị ruồng bỏ, bị đánh đập, thậm chí bị bức tử ..., thì chỉ có một mình họ chịu, trong cảnh ngày đêm cô đơn trên đất khách, nước mắt nuốt ngược vào trong ...

Thế thì tại sao, tại sao, tại sao, họ lại là nỗi nhục quốc thể nhỉ? Tôi thật tình không hiểu.

Tôi nghĩ, nếu có một nỗi nhục quốc thể, thì nỗi nhục đó là của tất cả chúng ta, đã không làm gì để các cô gái xinh đẹp giỏi giang nhất của mình không tìm được cơ hội trên quê hương, tổ quốc mình, để đến nỗi các cô phải bươn chải đi tìm cơ hội đổi đời và hạnh phúc ở một nơi nào khác, xa quê hương ... Dù phải đánh đổi tất cả, có khi là cả mạng sống nữa!

Tôi không hiểu. Có ai giải thích được cho tôi với hay không?

Họ đã viết về chúng ta như thế!

Chồng Hàn vợ Việt con lai trên đất Hàn, trông hạnh phúc quá. Hình này chôm trên tờ báo Time, là hình minh họa cho bài viết mà tôi đề cập dưới đây.

Ai viết thế, mà viết cái gì mới được chứ?

Thật ra, cũng chẳng có gì ghê gớm lắm đâu. Ở VN, ai cũng biết cả rồi còn gì. Thì ... cô dâu Việt lấy chồng Hàn, bị đánh chết thôi mà. Báo Việt đăng mãi, cả tháng nay rồi. Ví dụ, đây này. Vụ cô dâu Thạch Thị Hồng Ngọc ấy mà.

Mà đâu có phải chỉ có một vụ này, đúng không?

Thế mà hôm nay, trên tờ Time (online) mới đưa cái tin muộn màng ấy. After murder, South Korea rethinks marriage brokers. Xời ơi, thử đọc lại mẩu tin trên báo Thanh Niên mà tôi đã đưa link trên kia mà xem, người ta nói cả tháng nay rồi. Chẳng lẽ ... các nhà báo của tờ Time đạo văn của các nhà báo Việt Nam?

Đã đạo văn thì chớ (chứ còn gì nữa, tin ấy người ta đã đưa đến nát nước ra rồi mà nay mới đưa, chắc ... phải còn chờ dịch từ tiếng Việt hoặc tiếng Hàn ra chắc? À, thế thì phải gọi là 'đạo dịch' mới đúng), mấy tay nhà báo của tư bản giãy chết này lại còn ... đặt điều bôi xấu Việt Nam chúng ta nữa kìa. Đây nhé, các bạn thử đọc xem:

Within three days, a man can meet and marry the Vietnamese bride of his dreams, one typical marriage agency claims. The Vietnamese woman will be faithful, submissive, between the ages of 18 and 25 and a virgin, the agency promises. Chỉ trong vòng 3 ngày, một người đàn ông [Hàn] có thể gặp mặt rồi cưới luôn người vợ [Việt] trong mộng của mình - các công ty môi giới bảo thế. Người vợ Việt này chung thủy, ngoan ngoãn, và còn trẻ - tuổi trong khoảng từ 18 đến 25 - và vẫn còn "gin", các công ty này hứa hẹn như vậy.

Hừm. Tôi mà là đàn ông, thì tôi cũng mong có một cô vợ Việt chung thủy, ngoan ngoãn, trẻ trung, và còn 'gin' như thế. À mà tôi cũng có con trai, năm nay mới 23 tuổi, nên cũng hơi lo, không biết sau này nó muốn lấy vợ thì có còn vợ Việt để lấy không nhỉ, hay là các cô gái Việt đã lấy chồng Hàn, Đài Loan, Trung Quốc gì hết rồi? Lúc ấy, không biết chúng lấy ai đây, liệu ta có thể nhập khẩu cô dâu từ Lào, Campuchea gì đó chăng?

In Japan, South Korea and Taiwan, marriage migrants make up the second largest group of new immigrants behind temporary workers. In 2008, four out of every five naturalized residents in Taiwan were immigrant wives from Vietnam, and in 2009, 25,142 women went to South Korea as foreign wives.

Đấy, nó dám nói cứ 5 người nhập cư được xét nhập cư chính thức vào Đài Loan thì có dến 4 cô dâu Việt kia kìa, vậy VN đã trở thành xưởng xuất khẩu cô dâu lớn nhất Đông Nam Á rồi chăng?

Rồi còn gì nữa? "Vụ sát hại cô dâu Hồng Ngọc đã khiến Seoul đưa ra một loạt những cải cách" (tức cải cách để bảo vệ cô dâu Việt), mặc dù, trời ơi, "Hiện nay Việt Nam chưa thấy cần phải ưu tiên kiểm soát ngành công nghiệp này" [tức ngành công nghiệp xuất khẩu cô dâu, hay nói theo kiểu báo chí phương Tây hay nói, là "buôn bán phụ nữ" ấy].

Trong khi đó, người bạn nhỏ của Việt Nam, anh Campuchea hàng xóm, vốn cũng có ngành công nghiệp xuất khẩu ... phụ nữ trẻ, ngoan ngoãn (chắc không ngoan bằng các cô gái Việt đâu nhỉ) và còn 'gin" (chắc thế) ít ra cũng đã ra quy định cấm các cuộc hôn nhân giữa đàn ông Hàn Quốc (nổi tiếng về vụ ... ăn thịt chó - giống người Việt thôi mà - và đánh công nhân Việt) và các cô gái Cam, để bảo vệ các cô gái nước này khỏi rơi vào tình trạng thương tâm như Hồng Ngọc của VN. Thật là bực, đúng không, tên nhà báo phương Tây này viết ... xỏ lá quá!

Nhưng tôi bực nhất khi đọc những dòng dưới đây. Các bạn đọc xem tôi bực có đúng không nhé:

"It's very easy to say this is the selling of women, but the women are not stupid. They have agency." Nói rằng đây là buôn bán phụ nữ thì thật là dễ, nhưng nên nhớ những người phụ nữ này đâu có ngu. Họ cũng có người đứng ra môi giới cho mình mà.

Nói cách khác, chúng có ý muốn nói: Việc "buôn bán phụ nữ Việt" đối với nhà nước Việt Nam thì cũng là bình thường thôi (không phải là việc ưu tiên), còn các cô giá thì tự nguyện được bán đi, chứ chẳng ai lường gạt gì (đều là người trưởng thành cả, và thực sự muốn lấy chồng ngoại quốc để ... đổi đời).

Nhưng nghĩ lại, thì đời của các cô sau khi lấy chồng rõ ràng là có đổi mà, chỉ không biết là đổi như thế nào thôi! Còn trách ai được nữa đây?

Tôi bực lắm, mà không biết phải làm sao. Chỉ ... chửi đổng (xin lỗi các bạn): Đúng là bọn tư bản thù địch khốn kiếp, dám bôi nhọ đất nước Việt Nam hơn 4000 năm văn hiến của ta.

Hay là, đúng rồi, tôi nên kêu gọi nhà nước Việt Nam đánh sập trang web của tờ báo Time phản động, thù địch này đi, nhỉ? Chỉ có điều, chẳng biết đụng vào nó rồi, lỡ nó kiện, thì không biết bị đền như thế nào, mà lấy tiền ở đâu mà đền đây chứ?

Tiền vay Ngân hàng Thế giới đang mắc xây dựng trường đại học đẳng cấp quốc tế mất rồi! Chưa kề là còn các dự án giáo dục khác, cái nào cái nấy cả chục ngàn tỷ nữa ....

Thôi thì hy vọng làm xong mấy cái dự án đó, giáo dục VN tốt lên, các cô gái Việt sẽ khó tính hơn, không thèm lấy mấy anh chàng Hàn vũ phu và hay ăn thịt chó kia nữa. Vì nếu lấy như vậy thì thà lấy VN còn hơn, phải không: gì chứ, vũ phu và ăn thịt chó thì chắc là trai Việt không kém trai Hàn đâu nhỉ?

Xin lỗi vì ... kỳ thị dân tộc, nhưng tôi đọc cái bài của báo Time xong thì không bình tĩnh được nữa, các bạn thông cảm!