Campuchia mà cũng có tiền đài thọ cho sự ô danh?

Entry này của tôi sẽ ngắn.

Tôi viết nó là vì quá ngưỡng mộ ông Hoàng có phước (chứ gì nữa, chẳng có phước mà cũng là dân ngoại ngữ như bọn tôi, vốn thường bị kỳ thị trong trường ĐH Tổng hợp cũ, nay là ĐH KHXH&NV, và chẳng bao giờ có cơ giữ các chức vụ lãnh đạo trong trường, thế mà nay ông Phước, chỉ hơn tôi một khóa, đã là một ông nghị nổi đình nổi đám).

Vì ngưỡng mộ ông Phước nên tôi cứ đọc đi đọc lại bài viết của ông về việc Việt Nam không cần có luật biểu tình. Xin trích nguyên văn lời của ông: “Việt Nam chưa phải là siêu cường kinh tế để có thể chi tiền đài thọ cho một sự ô danh.”

Đúng quá, đất nước chúng ta còn nghèo, vì chiến tranh (hình như lập luận chính thống là như thế, dù chiến tranh đã chấm dứt 36 năm rồi, nếu không kể chiến tranh với TQ năm 79). Không thể đài thọ cho sự ô danh như bọn tư bản giãy chết được.

Nhưng rồi tôi tự hỏi, ở khu vực Đông Nam Á của ta, vốn cũng toàn là nước nghèo nghèo, có những nước nào đủ tiền để đài thọ cho sự ô danh (= biểu tình) nhỉ? Thế là tra google thôi.

Tra cụm từ “demonstration law”, thấy ngay một đường dẫn đến bài viết liên quan đến luật biểu tình của Campuchia, ở đây.

Xin tóm tắt một chút: Nước Cam có luật biểu tình từ năm 1991, rất tự do, rồi 2010 nhà nước Cam thấy Thái Lan biểu tình hỗn loạn quá (vì cũng có luật biểu tình), nên ra luật biểu tình mới, hạn chế bớt, chỉ còn cho 200 người được biểu tình cùng một lúc thôi. (Thế cũng là quá nhiều rồi, các bạn nhỉ, ở VN mà được thế là cũng … quá sang rồi đấy). Thế mà dân Cam nó còn chưa chịu, còn đang phản đối sự hạn chế quyền tự do dân chủ kia kìa.

Tôi thì tôi chẳng đòi hỏi có luật biểu tình gì đâu (mặc dù cũng mong đợi, nhưng mong chứ không dám đòi), mà nếu có chưa chắc tôi đã dám sử dụng cái quyền ấy, vì tôi cứ thấy … sợ sợ là, sợ mấy quần chúng tự phát mặc thường phục hay mời mấy người biểu tình ở Hà Nội đi uống café ấy.

Nhưng chỉ thắc mắc có đúng một điều thôi: Chẳng lẽ Campuchia, một nước không có được sự lãnh đạo thiên tài sáng suốt của ĐCS như VN ta, lại có đủ tiền để đài thọ cho sự ô danh?

Khó hiểu quá!

Tôi đang định viết bài ca ngợi chính quyền Hà Nội!

Ca ngợi chính quyền là một việc tôi ít khi làm, và thực ra cho đến nay tôi chưa làm bao giờ trong đời.



Tại sao lại ít ca ngợi? Well, tôi nghĩ rằng trách nhiệm của chính quyền là phải chăm lo cho dân, đó là lẽ đương nhiên, và chẳng có gì đáng phải ngạc nhiên và ca ngợi cả. Nếu ca ngợi chính quyền vì chính quyền chăm lo cho dân, thì chẳng khác nào tấm tắc khen ngợi một người đi làm là anh ta đến cơ quan mà cũng có làm việc cơ đấy, chứ không chỉ ngồi chơi games thôi đâu.



Thế tại sao bây giờ lại định ca ngợi chính quyền HN? À, thì mọi người biết rồi đấy, trong nhiều tuần qua do bức xúc với chuyện TQ gây hấn với VN về vụ Biển Đông, nên dân HN đã biểu tình để tỏ thái độ, dù chỉ là tự phát, nhưng rất hoành tráng. Sự biểu lộ lòng yêu nước của sĩ phu HN đã khiến dân chúng cả nước, trong đó có tôi, cảm thấy rất cảm phục. Trong khi đó, ở SG hẳn là mọi người cũng yêu nước và cũng muốn bày tỏ thái độ, nhưng chỉ mới được vài tuần thì … tịt hẳn, một phần là do công an trấn áp dữ quá nên mọi người cũng ngại, mà cũng có thể là do chính người dân chẳng mấy gì quan tâm đến tình hình đất nước gì cả, nên chẳng mảy may quan tâm gì sất.



Nhân sĩ trí thức HN đi biểu tình, thì rõ là đáng ca ngợi rồi, nhưng như tôi đã viết trong cái tựa của entry này, tôi định ca ngợi chính quyền HN cơ, chứ không phải là nhân dân. Lý do là vì trong khi ở TP HCM thì công an rất “rắn” trong việc cấm tụ tập tự phát, dù là tụ tập chỉ để biểu lộ tinh thần yêu nước chống TQ gây hấn và xâm lược, thì ở HN mọi việc khác hẳn. Ngoài vụ CA “lỡ … chân” đạp vào mặt người yêu nước, thì nhìn chung ngành CA ở HN thân thiện hơn, mềm mỏng hơn, và có thái độ ủng hộ rõ ràng với việc biểu tình yêu nước. Thì chẳng phải ông Nguyên Đức Nhanh của CA Hà Nội đã tuyển bố việc biểu tình là yêu nước đó sao? Mà dám tuyên bố thẳng thừng, công khai như vậy mới ghê chứ, trong khi ở SG thì chính quyền nhà ta cứ sợ biểu tình là sẽ có kẻ xấu trà trộn. Đấy, HN người ta tự tin thế, chứ có đâu như SG, cái gì cũng sợ, sợ, và sợ!



Vâng, tôi định ca ngợi chính quyền HN bằng một entry trên blog, để cám ơn và cổ vũ cho cách làm của HN, để cho TP HCM cùng các nơi khác học tập với chứ. Nhưng chưa kịp viết, vì còn đang bận nhiều việc khác.



Chưa viết, nhưng bây giờ thì không thể viết được nữa. Vì tôi đã đọc được thông báo của chính quyền thành phố HN về việc không ủng hộ biểu tình, e rằng bị lợi dụng. Cái thông báo hơi … kỳ kỳ vì không có ai ký tên, cũng không có số công văn, mặc dù vẫn có dấu treo, và thông báo này đã được các báo lề phải đăng lên, tức là nó chính thức.



Tôi cũng đọc được trên mạng (tức báo lề trái, hay còn được gọi là “rác rưởi” theo cách nhìn của một vài nhân vật nào đấy, tôi quên rồi) về những ý kiến của tướng Nguyễn Trọng Vĩnh và nhà nghiên cứu Hán – Nôm Nguyễn Xuân Diện quanh sự kiện được công an đến thăm nhà và kêu gọi không đi biểu tình (chắc lại sợ bị lợi dụng!)



Là một người dân thường, lại là phụ nữ, vừa nhát gan, vừa ngoan ngoãn, tính chấp hành cao (chứ gì nữa), tôi biết rằng nếu tôi có bao giờ đi biểu tình mà sau đó được công an đến tận nhà vận động như các vị nhân sĩ HN thì có lẽ tôi sẽ không còn dám đi nữa.



Nhưng tôi cũng biết chắc chắn tôi sẽ thấy bực bội lắm, vì cảm thấy một cái quyền rất cơ bản của mình đã bị tước mất. Và có lẽ sẽ có những nghi ngờ về đủ thứ, tại sao, tại sao, tại sao? Từ nghi ngờ, dẫn đến mất niềm tin vào chính quyền sẽ là một bước không dài lắm.



Quay lại chuyện biểu tình. Hóa ra là bây giờ SG và HN giống nhau rồi, ít ra là về cái vụ biểu tình kia. Không có chuyện HN được quyền tự do biểu tình đâu nhé, vì như thế là bất công với SG đấy.



Đấy, TCS ngày xưa có viết: “Huế, SG, Hà Nội, hai mươi năm sao vẫn còn xa”. Bây giờ thì hết xa rồi nhé, bay từ HN vào SG chỉ 2 tiếng thôi, và SG cấm biểu tình thì HN cũng thế, chẳng khác gì.



Thế mà tôi đã định viết bài ca ngợi chính quyền HN cơ đấy!

Buồn ngủ gặp chiếu manh

Tựa của entry này là một câu thành ngữ của VN, ý nói đang cần cái gì thì nó bỗng xuất hiện ngay cạnh mình.

Vậy tôi đang cần gì, và cái gì xuất hiện ngay cạnh tôi thế? Chẳng là tôi đang có vài tranh luận nho nhỏ trong cơ quan, và ... trên các blogs của tôi, và cả trên báo chí, công luận nữa, về một vài vấn đề cũng ... nho nhỏ thôi. Nhưng hình như càng trao đổi ý kiến thì câu chuyện càng trở nên ... trầm trọng.

Thậm chí đôi khi tôi còn có cảm giác là kết cục của những tranh luận này - dù vấn đề thật nhỏ nhặt - sẽ dẫn đến những đổ vỡ trong quan hệ nữa. Nếu ai đó - kể cả tôi, và có lẽ nhất là tôi - không biết cách ứng xử khéo léo, để vẫn giữ được ý riêng của mình nếu mình tin là mình có điểm đúng, vừa tôn trọng và lắng nghe ý kiến người khác nhưng không tin và chấp nhận một cách mù quáng.

Tôi không có kỹ năng này. Ít ra là không có một cách thuần thục, mà phải khó khăn, vật vã để thành công trong các cuộc tranh luận theo phương châm mà tôi đã nêu ở trên. Tức vẫn là mình, nhưng vẫn tôn trọng người khác, không cãi bướng mà cũng chẳng vào hùa. Biết mình, biết người, biết nhận cái sai của mình chứ không lớn lối, tự vỗ ngực "duy ngã độc tôn", nhưng cũng dám nói - một cách nhẹ nhàng, lịch sự nhưng hiệu quả - về cái sai của người đối diện.

Chà, khó thật ấy chứ. Tôi nghĩ, người VN mình rất thiếu cái này. Hình như văn hóa Tây thì nó có khá hơn một chút. Vì nó chú trọng đưa kỹ năng này vào dạy ở trong trường. Và văn hóa của nó khuyến khích sự tranh luận.

Trước đây tôi cũng đã viết về vấn đề này trên blog này rồi. Trong một bài viết có cái tựa là "Văn hóa tranh luận và lời xin lỗi".

Nhưng tôi đang lạc đề. Vì tựa của entry này là "Buồn ngủ gặp chiếu manh". Buồn ngủ thì nói rồi: đang tranh luận với bạn bè. Vậy chiếu manh đâu?

Ừ, thì nó ở đây này. Trên Tuần Việt Nam, sáng hôm nay. Bài viết mới (dịch) có tựa là "Tranh luận một cách đúng đắn". Ở đây.

Tôi đã liếc sơ qua rổi. Không có gì là cao siêu, hoặc mới lạ. Toàn là common sense thôi. Nhưng ... đúng, và cần học nếu chưa biết, hoặc nếu biết rồi thì cần ôn lại, thường xuyên.

Xin trích lại đây vài câu để tự răn mình:

Bất chấp bản chất của bất đồng, hãy cố gắng để cảm xúc của bạn ngoài cửa. "Bất đồng được giải quyết một cách tốt nhất bằng thái độ khách quan chứ không phải bằng cảm xúc".
[...]
Nếu ý kiến trao đổi của bạn trở nên nóng nảy, hãy đưa cuộc nói chuyện trở lại với những sở thích và mục tiêu chung của hai bên. Nhấn mạnh lại về cuộc đối thoại trong tương lai. "Anh không thể giải quyết xung đột bằng một vấn đề đã xảy ra, nhưng anh có thể khiến cho diễn biến trở nên sáng sủa hơn".
[...]
Nếu đồng nghiệp của bạn phản kháng hay hung hăng, có lẽ tốt nhất là hãy nghỉ không tranh luận nữa. Bạn có thể dừng suy nghĩ để quan sát tiến trình của cuộc đối thoại. Cách quan sát "người ngoài cuộc" này có thể giúp bạn thấy được viễn cảnh của những gì thực sự đang diễn ra.

Và cuối cùng, dos and don'ts

Nên:
- Chú trọng vào những lợi ích và mục tiêu chung
- Hiểu bản chất của sự bất đồng trước khi gặp đồng nghiệp
- Giữ thái độ cởi mở để thuyết phục

Không nên:
- Tỏ ra bạn hiểu hết những ý đồ của đồng nghiệp
- Cố gắng giải quyết bất đồng qua thư điện tử
- Ngăn đồng nghiệp bộc lộ sự giận dữ

Làm được những điều này có dễ không? Không, chắc chắn là không. Ít ra là tôi thấy thế.

Tự nhiên tôi nghĩ, biết cách tranh luận một cách đúng đắn, hiệu quả, liệu có phải đó là indicator - chỉ báo - đầu tiên của một trí thức hay không, nhỉ?

E rằng có nhiều người (trí thức VN?) nói là KHÔNG! Thì định nghĩa này tôi viết cho tôi thôi mà. Nhưng vẫn (trộm) nghĩ, hình như tại vì "trí thức" VN không biết cách tranh luận đúng đắn, nên xã hội VN nó mới thế này đây!

Chỉ là một suy nghĩ vụn, và ... nhảm!

"Binh pháp Tôn Tử thời hiện đại"

Tựa của entry này là nửa đầu của cái tựa bài viết rất đáng đọc trên Tuần Việt Nam sáng nay, ở đây.

Tôi chẳng biết binh pháp Tôn Tử là gì, vì không đọc truyện Tàu, cũng ít chịu ảnh hưởng văn hóa Tàu (không giống như ĐNB!) - chẳng hiểu tại sao? Nên cái binh pháp Tôn Tử này sẽ phải hỏi ông xã thôi.

Nhưng tôi đồ rằng binh pháp ấy phải rất hiệu quả, hiệu quả một cách đáng sợ. Vì cứ liên hệ nó với cái binh pháp hiện đại của VN thời nay là 'giơ tay biểu quyết" thì biết ngay.

Một dạng dân chủ hết sức hình thức, mà tác hại của nó thì vô cùng lớn. Gì chứ tác hại của cái trò giơ tay biểu quyết này thì tôi biết rất rõ, vì đã cả đời sống và làm việc trong một cơ quan (sự nghiệp) công lập mà.

Xin trích ở đây vài đoạn mà tôi rất thấm thía:

Để áp đảo hay thậm chí đe dọa những người không phục tùng mình trong nhiều quyết định hay trong nhiều cuộc bình bầu, nhiều ông bà thủ trưởng chọn binh pháp cho tập thể "giơ tay biểu quyết". Đây quả là cao tay. Bởi hầu hết nhân viên đều sợ bị trù úm hoặc phiền phức đến mình nên khi ông bà thủ trưởng chủ trì cuộc họp lấy ý kiến đó hay để bình bầu đó ngồi trên ghế cao nhìn khắp lượt và nói: "Ai đồng ý quyết định này (hay đồng ý bầu người này hay người nọ hay bầu tôi) các đồng chí cứ biểu quyết thẳng thắn bằng cách giơ tay. Nếu không đồng ý thì không phải giơ tay. Chúng ta hết sức dân chủ nhé".

Than ôi! Lời nói thật "dân chủ" và thật "ngọt ngào" ấy được dịch chính xác là: "Để tôi xem anh chị nào không đồng ý nào. Cứ giỏi thì không giơ tay đi".

Và đây nữa:

[C]ó những nơi, ông bà thủ trưởng có "dân chủ" hơn một chút bằng cách bỏ phiếu kín. Nhưng lại không cho kiếm phiếu ngay sau đó mà thu phiếu về để Chi ủy có trách nhiệm kiểm phiếu và công bố tới các đồng chí sau. Bởi ở cơ quan, Chi ủy là cấp cao nhất khi thủ trưởng cơ quan thấy Chi ủy cần thiết cho kế hoạch của cá nhân mình.

Phương pháp "Chi ủy sẽ thông báo sau" là phương pháp tôi đã nhiều lần được chứng kiến và "thừa hưởng". Và kết quả thông báo như thế nào thì không nói các bạn cũng quá hiểu nó là cái gì. Nếu kết quả bỏ phiếu kín trung với ý của ông bà thủ trưởng cơ quan thì sẽ được công bố "rầm rộ". Nếu kết quả không đúng ý thì sẽ được "xử lý" tinh tế với châm ngôn "Chi uỷ chịu trách nhiệm". Đã là Chi uỷ chịu trách nhiệm rồi thì đố ai dám cãi. Mà anh chị nào có giỏi thì cãi đi, kiến nghị đi...

Ôi! Tôi không viết nữa đâu, vì sẽ chẳng đi đến đâu. Nhưng chỉ thắc mắc: chẳng lẽ cách điều hành các cơ quan, đơn vị công lập cứ mãi như vậy sao?

Mà, nếu cứ như thế này thì rồi mọi việc sẽ đi đến đâu nhỉ? Chẳng lẽ lại thêm ... "Một câu hỏi lớn không lời đáp?"