Bạn tôi viết (4): Ngôi trường và tôi

Đây là một bài viết khác của bạn tôi. Người bạn mà tôi âm thầm yêu quý, dù ít nói ra bằng lời. Mọi người đọc và chia sẻ với chị ấy nhé.
----------
Ngôi trường và tôi

Tôi làm việc ở đó đã 29 năm. Bây giờ tôi đã 53 tuổi. Hiểu một cách nào đó, sự nghiệp nhà giáo của tôi là đời học sinh kéo dài ra. Tôi chưa bao giờ ra trường bởi tôi cứ quanh quẩn nơi trường học. Nhưng ngôi trường này đã ở cùng tôi lâu nhất. Gần 5 năm là sinh viên và 29 năm làm giáo viên. Thật không thể tưởng tượng nổi một đời người có thể ở cùng một nơi lâu đến thế!

Tôi thường đứng ở hành lang của một dãy nhà nào đó và tự hỏi;”Bây giờ là lúc nào nhỉ? Tôi vừa ra trường, còn bận tâm về giáo án và tràn trề nhiệt huyết của một giáo viên trẻ hay đã 8 năm sau, tôi vừa lấy bằng diploma ở Úc về với lòng tự tin được củng cố?”. Cái sân trường lát gạch bằng phẳng kia, ngày xưa là một cái sân trải nhựa đường lỗ chỗ, có một cây ổi mọc dưới chân cầu thang dẫn xuống sân, nơi các bạn tôi và tôi, lúc bấy giờ là SV năm 2 hay năm 3 gì đó đang làm lao động. “Bây giờ là bao giờ nhỉ?” Nhiều khi tôi ngơ ngẩn tự hỏi bởi tôi ở đó quá lâu, trải qua bao năm tháng. Tưởng tượng mà xem, từng ngày, từng ngày qua, ở mỗi nơi đó, trong 29 năm!

Sáng nay tôi vào trường lo vài việc. Lần đầu tiên tôi vào trường sau cái ngày kinh khủng đó! Trời vẫn âm u như bầu trời của nhiều ngày nay. Tôi đi trên cầu thang dẫn lên Khoa và tôi bỗng ứa nước mắt. Tôi có còn là tôi không? Nếu những người đồng nghiệp tôi gặp ở đây biết được điều gì đã xảy ra với tôi thì họ sẽ nghĩ gì nhỉ?

“I knew before!”
“That’s inevitable. They lived thousands of miles apart!”
“ That’s understandable! She can’t bear children!”
“An unmatched couple! He’s so handsome! She’s so plain!”

Dĩ nhiên họ nghĩ gì chẳng quan trọng. Khi đi trong sân trường tôi thây tôi là một người lẻ loi, một người đàn bà bị bỏ rơi! Tôi đã từng hãnh diện về mối tình của tôi. Bây giờ tôi trắng tay như một người bị phá sản.

Tôi nhìn ngôi trường, nhân chứng thầm lặng của cuộc tình dữ dội của tôi. Nó đã chứng kiến tôi trong những ngày tôi gặp lại anh năm 1990. Nó chứng kiến mối tình âm thầm của tôi kéo dài suốt 7 năm trời. Nó biết tôi hạnh phúc thế nào khi anh trở lại 5 năm sau, nó biết cả nỗi đau âm ỷ của tôi khi anh yêu những người đàn bà khác! Nó biết hết bởi hàng ngày tôi đã đến đó và đem theo tôi những tâm trạng buồn vui, đau đớn hay cay đắng.

Bây giờ nó đứng nhìn tôi, người đàn bà cô đơn vì bị bỏ rơi, đang nặng nề bước lên cầu thang. Nếu biết nói, nó sẽ nói gì với tôi? Rằng tôi đã dại dột hoang phí tháng ngày và trái tim cho một ảo ảnh? Có phải lá cây trong sân rì rào “Tội nghiệp quá! Tội nghiệp quá!”?

Tất cả chỉ là tưởng tượng. Chỉ có tôi bước đi một mình trên dãy hành lang và nghĩ về mối tình của mình và tưởng rằng những bức tường vô tri kia cũng có cảm xúc.

Tôi chợt hiểu ra cõi lòng cô đơn của tôi đang tìm kiếm niềm an ủi. Tôi đã tìm thấy ở những người yêu thương tôi, cả ở những người xa lạ tôi gặp trên đường: có người mỉm cười với tôi, có những đứa trẻ mắt tròn xoe nhìn tôi đi qua. Tôi tìm thấy trong ngôi trường sừng sững đứng với thời gian qua kia một sự gần gũi, tôi chỉ cần chạm tay vào tường lạnh để nghe những viên gạch xao xác nói với tôi rằng thời gian vẫn qua, mọi chuyện sẽ cũ kỹ và bị lãng quên! Gạch đá cũng có một lời dành cho tôi. Tôi muốn hỏi chúng vì sao người đàn ông tôi yêu thương nhất lại lạnh lùng và tàn nhẫn gạt tôi ra khỏi cuộc đời người ấy.

Tan vỡ hết rồi. Chẳng còn cơ may nào hàn gắn được nữa. Anh nói anh đã trăn trở nhiều năm để đi đến quyết định đẩy tôi ra khỏi đời. Vậy điều duy nhất còn lại cho tôi là dứt khoát bước ra khỏi cuộc đời người ấy mà không do dự cho dù có đau đớn đến đâu. Anh đủ nhẫn tâm làm cho một người đàn bà yêu anh bằng cả cuộc đời mình phải đau đớn. Anh đã bỏ lại tôi bơ vơ bên đường để theo đuổi những hình bóng khác. Tôi hỏi vì sao, nhưng những viên gạch im lặng không trả lời.

Nhưng tôi vẫn nói và lắng nghe. Ngôi trường đứng im dưới bầu trời cũ, nhưng tôi cảm thấy nó gần gũi vì tôi đã thân thiết với nó bao năm. Bây giờ tôi nhìn nó ngương ngùng: ”Tình trên hai tay, môt hôm biến mất!” và nó nhìn tôi thở dài!
--------
Nhưng, chị đọc lại mà xem, có phải gạch đá đã trả lời đúng đó không?

những viên gạch xao xác nói với tôi rằng thời gian vẫn qua, mọi chuyện sẽ cũ kỹ và bị lãng quên

Mọi điều rồi sẽ qua đi, chị ạ. Nếu có còn gì nữa, thì là chính mỗi giây phút của đời ta mà thôi. Hãy tận hưởng nó theo cách của mình, ch ạ. Với em thì đó là đọc, nghĩ, và viết. Rồi lại thấy cuộc đời dù sao vẫn đáng yêu, đáng sống làm sao!

Hai con người, và một bi kịch Mỹ

"Hai con người", là tựa của một entry mới trên blog của BS Lê Đình Phương, tức Dr Nikonian.

Một entry cực ngắn, chỉ có một tấm hình và 2 đoạn văn cũng cực ngắn, nhưng ý nghĩa của phần không nói ra thì rất dài. Entry có liên quan đến người tử tù Nguyễn Đức Nghĩa. Có thể tìm thấy entry ấy ở đây.

Tôi thì không dám nói gì về vụ này, vì đây quả là một ca khó, nói gì cũng có thể gây tranh cãi. Nhưng dù có vụ NĐN hay không thì tôi vẫn luôn thiên về khuynh hướng không ủng hộ án tử hình.

Án tử hình có tác dụng răn đe, những người ủng hộ nó lý luận như thế. Nhưng những nước không áp dụng hình phạt tử hình, những nước ấy phải chăng có tỷ lệ tội ác cao hơn những nước có tử hình? Tôi không nghĩ thế, vì mọi quốc gia khi xóa bỏ án tử hình cũng đều đã cân nhắc kỹ. Nếu có ai đó có số liệu so sánh về việc này thì tốt quá nhỉ?

Tôi cũng khá dị ứng với cách báo chí - đặc biệt là tờ Vietnamnet - khai thác các chi tiết "giật gân" về vụ án này để ... bán báo. Nào là tiếng vỗ tay khi kết thúc phiên tòa, nào là tiếng nức nở của phạm nhân khi nghe tin cha mất, nào là phát biểu của cha nạn nhân, rồi lại việc luật sư của hai bên nhắc đến áp lực của dư luận vv. Cứ y như viết một cuốn tiểu thuyết vậy, và người viết tiểu thuyết thì phải dẫn dắt trước các chi tiết cho kết cục của nhân vật sao cho hợp lý. Chẳng hiểu HĐXX có bị ảnh hưởng bởi dư luận không nhỉ, chắc là khó tránh!

Và tôi chợt nhớ đến một cuốn tiểu thuyết của Mỹ mà tôi đã đọc cách đây vài chục năm, từ lúc tôi mới vào đại học. Cuốn An American Tragedy - Một bi kịch Mỹ. Tác giả cuốn tiểu thuyết này là Theodore Dreisser

.Một cuốn tiểu thuyết rất hay, nhiều chi tiết hồi hộp, và rất đáng suy nghĩ. Ai chưa đọc cuốn tiểu thuyết này thì có thể đọc bài viết giới thiệu và tóm tắt nội dung trên wikipedia ở đây. Cũng có một án mạng liên quan đến người tình của nhân vật chính trong tiểu thuyết, rồi thủ phạm bị phát hiện, bị kết án tử hình, và cuối cùng bị đưa lên ghế điện.

Câu chuyện rất dài, và lâu quá rồi nên tôi không còn nhớ rõ từng chi tiết nữa. Nhưng tôi vẫn nhớ anh chàng Clyde, nhân vật chính trong truyện, mặc dù rõ là một kẻ không tốt, vẫn cứ đáng thương nhiều hơn là đáng ghét. Và suy cho cùng thì không chỉ mình anh ta chịu trách nhiệm về cuộc đời của mình, mà hoàn cảnh cũng đưa đẩy anh ta đến chỗ thành kẻ phạm tội. Điều mỉa mai hơn nữa là anh ta thuộc một gia đình vô cùng đạo đức nhưng (bởi vì thế nên mới) nghèo.

Hình như cha anh ta là mục sư, gia đình sống rất thanh đạm, thậm chí khắt khe, khắc kỷ. Nhưng cũng vì thế mà anh ta khao khát một cuộc sống sung túc hơn. Nên khi cơ hội đến thì anh ta không thể cưỡng lại được, và gần như bất chấp mọi việc để nắm lấy cơ hội. Và hậu quả là ... anh ta trở thành kẻ sát nhân. Chỉ có điều, không ai biết được đó là ngộ sát hay cố sát. Cũng hơi giống với việc tranh cãi xem NĐN giết người man rợ hay không man rợ.

Quá trình xử án cũng rất ly kỳ, hồi hộp như vụ án của VN vậy. Và đọc tới trang cuối cùng của cuốn tiểu thuyết rất dài ấy, độc giả vẫn không khỏi có chút băn khoăn, rằng mặc dù nhân vật chính có tội và vì thế phải trừng phạt là điều đã rõ, nhưng phải chăng quan tòa đã quá khắt khe, do chịu ảnh hưởng dư luận? Xin đọc đoạn trích dưới đây lấy từ trang wikipedia:

However, the trail of circumstantial evidence points to murder, and the local authorities are only too eager to convict Clyde, to the point of manufacturing additional evidence against him. Following a sensational trial before an unsympathetic audience, and despite a vigorous defense mounted by two lawyers hired by his uncle, Clyde is convicted, sentenced to death, and executed.

Tôi không biết mình muốn nói gì trong entry này nữa. Chỉ biết rằng cảm giác của tôi về vụ án NĐN sao rất giống như lúc đọc cuốn tiểu thuyết kia. Một sự băn khoăn về sự cần thiết của hình phạt tử hình, và đôi chút bất bình về những người vô tình hay cố ý đã có những tác động lên kết quả xét xử.

Và trên hết là sự đau xót vì nhìn thấy ảnh hưởng rõ ràng của hoàn cảnh và môi trường xã hội xung quanh lên việc hình thành tính cách của nhân vật chính, kẻ sát nhân và cũng là tên tử tội kia. Hình như sau khi tạo ra một con người hỏng hóc rồi thì cái xã hội kia cảm thấy bằng mọi giá phải xóa bỏ sản phẩm khiếm khuyết đi, vì nếu không nó sẽ là bằng chứng cho cái hỏng hóc bên trong của chính xã hội ấy.

Nên vụ xử án có chút không khí hằn học và hả hê của một số người mang tiếng là đại diện cho điều tốt để phán xử và trừng phạt cái xấu. Mà không nghĩ rằng chính mình cũng đang vô tình củng cố quan niệm về sự trả thù, "mắt đổi mắt, răng đổi răng" - và, tất nhiên, "mạng đổi mạng". Một điều có lẽ không thực sự cần thiết trong một xã hội vốn đã quá nhiều bạo lực.

Đúng là một bi kịch, một bi kịch Mỹ. Và hiện nay cũng đang có một bi kich Việt Nam.
----
Cập nhật chiều 14/11/2010
Mới đọc được bài này trên blog Mẹ Nấm, cũng rất đáng đọc. Ở đây.

Bạn tôi viết (3): Về niềm đau

Mấy ngày nay, số người đọc blog của tôi bỗng tăng lên một cách ... âm thầm (tức không đột biến) nhưng đều đặn. Mà điều này lại trùng với việc mấy ngày nay tôi có đăng lên câu chuyện của bạn tôi và mấy bài viết của chị ấy.

Còn nữa, "nhà văn-bạn già" của tôi ơi, cảm động chưa và cũng vui mừng chưa, hôm qua tôi còn có được điện thoại tận bên Úc của một người, tạm gọi là bạn nhỏ (lẽ ra phải gọi là "bạn trẻ" cho nó đối lại với "bạn già"), quá cảm động sau khi đọc bài "Bạn tôi viết (2)", để chia sẻ những cảm xúc với tôi. Vì bạn ấy cũng "đồng cảnh ngộ", ấy là theo lời của bạn ấy, nhưng mà là người ở đầu bên kia, chứ không phải là ở đầu VN như chị bạn tôi.

Đưa ra mấy chi tiết này, để thấy rằng câu chuyện của chị bạn tôi có khá nhiều người quan tâm. Và để thấy rằng chị ấy đúng là có văn tài thật sự. Vì chị ấy viết rất bình thản, "như rượu được cất, chắt ra từng giọt" - đấy là lời của người bạn nhỏ của tôi trên điện thoại hôm qua.

Đấy nhé, thế là lại thêm một lần nữa, tôi đã giúp "phát hiện nhân tài" - lần này là nhân tài văn học - cho đất nước. Từ xưa đến giờ, tôi vẫn có một niềm tự hào âm thầm rằng mình có tài ... phát hiện nhân tài. Ai không tin thì hỏi bạn bè hoặc đồng nghiệp của tôi mà xem, thì sẽ rõ. Ai đã từng làm việc với tôi, "qua tay tôi", thì sau đó đều phát triển rất tốt, đến nỗi tôi đã có lần "vênh váo" nói rằng, "tôi chạm đến ai thì người ấy nở hoa". Lớn lối quá, tôi nghĩ bà bạn già của tôi sẽ nghĩ thế khi chị ấy đọc. Nhưng mà ... nó đúng mà, phải không chị?

Thôi nói lăng nhăng thế đủ rồi. Bây giờ thì mọi người đọc nhé. Bài này chị ấy viết cách đây hơn một năm, khi nhận được tin xa. Tin ấy là gì, có lẽ tôi không cần tôi giới thiệu nhiều. Tự nó đã đủ cho nó. Cũng đâu có cần biết cụ thể hơn nữa phải không, nỗi đau là nỗi đau, dù hoàn cảnh gây ra nó là như thế nào thì cũng thế thôi mà.
----------------
Đã buồn chết theo sau ngày vực sâu

Chuyến đi An Giang ngày 19 tháng 7 năm 2009

Suốt đêm tôi chỉ ngủ chãp chờn. Mỗi lần tỉnh dậy là một lần đau đớn -- khi ý thức trở về và tôi biết tôi đang phải đối mặt với điều gì... 3 giờ sáng . Chuông báo thức reo. Tôi thức dậy để chuẩn bị cho chuyến đi.

Trời vẫn còn tối. Xe đi trên những phố sáng đèn mà vắng lặng. Sáng chủ nhật, người ta dậy trễ. Rồi trời sáng dần. Môt ngày âm u, se lạnh. Bầu trời có những đám mây lông cừu. Tôi đi... đi mãi. Rồi nắng lên nhợt nhạt trên nền bầu trời mây mù. Một thứ ánh sáng lạ. Tôi đi qua không biết bao nhiêu cây cầu. Tôi rải nỗi- buồn của tôi đi suốt con đường Tôi nhờ giòng sông chở nôi buồn của tôi ra biển. Nhưng sao lòng tôi vẫn nặng nề? Dân chúng hai bên đường bắt đầu một ngày bình thường của họ, họ đi lại, mua bán bình thản và tự nhiên biết bao nhiêu! Sao tôi không được như họ?

Buổi trưa, nắng lên gay gắt. Tôi ngủ gà ngủ gật, nhưng lòng vẫn mơ hồ biết mình đang đau đớn. Đến chùa Bà, tôi cầu cho tôi được bình an, công việc thuận lợi, Tôi cầu cho Phương và Quang có được một đứa con. Tôi đã muốn cầu xin một phép lạ, nhưng tôi biết tất cả đã quá muộn, đã vô vọng. Sẽ không còn hy vọng gì nữa cho đến ngày tôi hồi sinh.

Rồi tôi lại lên đường trở về. Tôi nhìn nhưng căn nhà xinh xắn nằm ẩn khuất sau nhưng lùm cây và ao ước có một nơi trú ẩn yên tĩnh, để tôi bước vào và đóng cửa lại, ngăn cách tôi với thế giới bên ngoài. Buổi chiều. Xe đi trong hoàng hôn âm u, Trời như muốn đổ mưa. Hai bên đường tôi bắt gặp những người đàn ông ngồi thong dong trước hiên nhà, những người đàn bà ngồi chơi với đứa con nhỏ. Họ có được bình an mà tôi đã đánh mất không biết đến bao giờ mới tìm lại được. Tôi đã mất sự yên bình từ ngày yêu Anh...

Rồi trời tối dần. Bỗng dưng tôi thấy tôi đang đi trong đêm. Đêm tối như đôi cánh che chở tôi, để tôi môt mình với nỗi bất hạnh của mình, không phải nhìn thấy ai, không phải che dấu nỗi đau của mình. Tôi biết ngày mai sẽ đến, ngày sẽ lên mà không cần biết tôi như thế nào. Cuộc sống là con đường độc đạo ngay dưới chân mình, chỉ có thể bước đi mà không thể dừng hay quay lại. The way is one. Nỗi bất hạnh lớn hơn là ngày mai tôi sẽ tiếp tục đi, mang theo nỗi buồn của tôi. Rồi có một ngày tôi sẽ bỏ nó lại bên đường và bước đi thanh thản. Nhưng ngày đó bao giờ mới đến? —không phải ngày mai hay ngày mốt. Một ngày rất xa ngày hôm nay.

Tôi muốn nhìn thấy tôi ngày này năm sau.

Bạn tôi viết (2): Về chia tay

Bạn tôi, mọi người chắc đã thấy quen quen rồi. Còn những người biết tôi thì đều nhận ngay ra là ai ngay từ bài viết đầu tiên của tôi khi nhắc đến chị ấy.

Nhưng có nhiều điều về chị ấy mà tôi chưa biết hết. Tôi nghĩ, có lẽ nửa kia của chị ấy cũng không biết hết. Và sẽ không còn cơ hội để biết thêm nữa.

Ví dụ, chị ấy là một nhà văn thật có tài. Mọi cái chị ấy viết ra trong thư gửi cho bạn bè đều có thể xem là những tác phẩm - well, những tiểu phẩm. Như bài tôi sắp đăng dưới đây.

Bài này được viết trước ngày chị ấy ra tòa để chia tay với cái mà chị ấy tin là nửa kia của mình. Viết để gửi cho bạn bè, vì trước sau gì thì cũng phải nói ra cho bạn bè biết. Vì khi chị ấy lập gia đình, ở tuổi không còn trẻ nữa, bọn tôi mừng cho chị ấy biết bao.

Dù biết rằng sẽ có những khó khăn cho chị ấy, khi vợ chồng rơi vào cảnh Ngưu Lang - Chức Nữ. Vì người ở VN, người thì ở Đức.

Vì Ngưu Lang - Chức Nữ như thế, nên mỗi lần chị ấy đi sang Đức thăm chồng, hoặc chồng chị ấy về VN, thì bọn tôi đều được biết trước cả ... nửa năm. Vì chị là người cẩn thận, làm gì cũng chuẩn bị trước, có kế hoạch tỉ mỉ. Và cũng vì những chuyến viếng thăm như vậy thực sự là những sự kiện trong cuộc sống của chị, đó là tôi thấy như thế.

Chúng tôi cũng xem chồng chị như một người thân trong nhóm bạn của mình. Và rất hay hỏi thăm về anh. Nhưng có một dạo khi hỏi về anh thì chị tránh không nói, hoặc bảo là anh ấy lúc này thế nào ấy, bận rộn, ít xuất hiện, không gặp vv. Nhưng chị nói về điều ấy rất bình thản, nên bọn tôi chẳng bao giờ nghĩ gì cả.

Thế rồi đùng một cái, chị tâm sự với tôi và một bạn già khác. Chính chị nói ra. Và ... khóc. Đấy, dưới bề ngoài trầm tĩnh, bình thản của chị, là một con người khác. Sóng ngầm dữ dội và dường như không bao giờ yên.

Nếu không thế, thì chị không thể nào viết được nhanh như thế - chỉ một buổi tối - mà thành một "tác phẩm" tuyệt vời như thế. Chị viết quá dễ dàng, vì chị chỉ cần viết ra cái vẫn ở trong lòng mình mà thôi.

Tôi đọc, và thấy rất cảm động. Nên nhất định đòi đăng lên blog cho mọi người đọc. Và chị đã đồng ý. Bình thản. Cứ như chị đã hết đau. Mọi việc dường như đã qua như một cơn gió thoảng.

Nhưng, các bạn chú ý nhé, chỉ là "dường như" thôi. Dường như ... Giống như trong câu hát: "Dường như ai đi ngang cửa/Gió mùa đông bắc se lạnh/Chiếc lá thu vàng đã rụng/Chiều nay cũng bỏ ta đi".

Bài hát rất hay, lời rất đẹp, nhưng mà buồn.

Như "tác phẩm" của bạn tôi. Dưới đây. Các bạn thưởng thức nhé.
-----------------
… nghe tim nức nở trở về….

Một đêm mất ngủ, bỗng dưng tôi nghĩ đến hai chữ “khánh tận”.

Năm 1945, ba má tôi từ Sàigòn tản cư về Cần Thơ. Sau chiến tranh ba má tôi trở lại nhà, thấy nhà cửa hoang tàn, tiền bạc, đồ đạc mất sạch.. Mất hết mọi thứ, chỉ còn hai ông Phật Di-lặc bằng sứ bị mối xông nên bọn hôi của không để ý đến., và một tấm màn cửa, má tôi lấy may áo cho chị tôi. Bây giờ vẫn còn hai tượng Phật Di-lặc mà cả nhà tôi đều trân trọng. Đó là nhân chứng thầm lặng của một thời loạn lạc với những số phận long đong. Hai cái tượng sứ vô tri mà kể được cả một câu chuyện về một quãng đời. Ba má tôi trắng tay, nhưng cũng như tất cả mọi người thời đó, ba má tôi đã vượt qua những thăng trầm của số phận để xây dựng lại từ đầu, để sau này các chị em tôi lần lượt ra đời, có nhà để ở, và được học hành. Quả là “người còn thì của vẫn còn…”

Tôi nghĩ đến tôi bây giờ. Tôi cũng đang trắng tay. Tôi đã đầu tư tình yêu vào một cuộc tình 20 năm và đã mất sạch. Nhưng tôi không thể làm lại từ đầu. Không còn thời gian, không còn niềm tin thì làm sao bắt đầu trở lại? Ngày xưa tôi đã đem tặng trái tim mình, để bây giờ nó khóc lóc trở về và tôi chẳng biết phải làm gì với nó. Nó đem về những tình yêu-không- cần -đến, những hạnh- phúc- chưa- từng -sống –qua, nhưng tôi bây giờ là một cỗ xe già nua làm sao chở nổi một kiện hàng nặng như thế? Tôi biết trao cho ai cái hạnh phúc tôi để dành bấy lâu, nặng dần theo ngày tháng qua?

If I could save time in a bottle
The first thing I’d like to do
Is to save every day till eternity passes away
Just to spend them with you

If I could make days last forever,
If words could make wishes come true
I’d save every day like a treasure and then gain
I would spend them with you.

Ờ, ngày xưa yêu nhau, tôi cũng muốn làm như thế. Tôi muốn chứa thời gian thừa thãi và vô vị khi xa nhau vào những cái chai, để bao giờ gần nhau thì trút ra mà hưởng thụ! 20 năm…. Tôi đã để dành được bao nhiêu thời gian rồi nhỉ? Những cái chai chứa thời gian đã chất đầy các ngăn kệ rồi. Và bây giờ cái hạnh phúc tôi chưa hưởng được ấy sẽ dành cho ai? Nếu tôi có con, tôi sẽ dành hết cho con tôi. Con tôi sẽ sống những ngày tôi chưa sống. Em sẽ là muà xuân của mẹ… Phải rồi, con sống giùm mẹ mùa xuân mà mẹ đã bỏ lỡ để mẹ nhìn thấy lại mùa xuân của mình. Bây giờ tôi hiểu vì sao ông Trịnh Công Sơn lại đi tìm môi nào hãy còn thơm, tóc nào hãy còn xanh, tim nào có bình yên… ấy là đi tìm một trái tim trẻ trung chứa hộ cái tình yêu quá nồng nàn , không dành cho người già. Nhưng người trẻ thì đã có quá nhiều, chỗ đâu mà chứa hộ cho người khác? Cuộc đời như thế đấy. Tuổi trẻ thì không cần, tuổi già thì không thể!

Này H. ơi, đừng để dành hạnh phúc. Hạnh phúc như chiếc bánh thơm ngon, hãy thưởng thức ngay đi. Đừng để dành làm gì. Hạnh phúc để dành giống như chiếc bánh cũ nhạt nhẽo, chẳng còn hương vị gì nữa.

Tôi ngồi đây như một người chơi cổ phiếu bị phá sản, trong tay cầm hàng đống những tấm phiếu không còn giá trị gì nữa. Đó là tình yêu tràn đầy trong trái tim trở về của tôi. Nhưng rôi không thể cho mà cũng chẳng ai cần đến.

Tôi đi tìm hạnh phúc nhưng lại tìm thấy nỗi bất hạnh của mình, Các bạn của tôi ơi! Mỗi lúc ngồi giữa gia đình êm ấm của các bạn, các bạn nhớ đó không phải là ngẫu nhiên mà là một điều rất đặc biệt, một sự may mắn hiếm có, bởi có người đi tìm suốt đời không gặp.

Ngày mai tôi ra toà. Mọi chuyện sẽ kết thúc ở đó. Mũi tên đã bắn đi , sẽ miệt mài bay theo hướng định sẵn, và đến chỗ phải đến.

Tôi đang rời bỏ một căn nhà, khép cửa lại phiá sau.

Tôi đi
Biết rằng sau lưng không ai gọi
Và bầu trời trước mặt bỗng mênh mông.

Tôi nói với các bạn: Tôi là người phá sản và không thể bất đầu làm lại được nữa.

Các bạn nhớ nhé: Hạnh phúc của các bạn là sự may mắn hiếm có.

Và điều này nữa: các bạn – giống như hai ông Phật Di-lặc , là những gì còn lại sau khi tôi đã mất hết mọi thứ khác.

I love you all.

Bạn tôi viết (1): Về tôi

Tôi có một người "bạn già". Một người mà gia đình tôi xem như là người thân, và chiếm trọn vẹn sự tin tưởng của ông xã tôi - theo nghĩa là một người bạn tốt, có thể tin tưởng giao phó bà vợ "già nhưng vẫn khờ" của ông xã tôi cho người bạn ấy.

Người bạn ấy của tôi nhìn bên ngoài rất bình lặng, trầm tĩnh. Chẳng bù cho tôi, đi lên đâu là ... rối tinh rối mù lên đến đấy. Chẳng ai hiểu tôi đang nói gì, làm gì cả, rất khó hiểu. Đã thế lại rất "lớn lối" - chữ của bạn tôi đấy. Lớn lối như thế nào? À, như thế này này: "Tôi nói thế, anh (chị/bạn/em) cứ nghe và tin đi. Tôi không có thì giờ để giải thích nữa đâu. Rõ thế rồi mà cứ hỏi mãi, mệt quá. Để đấy rồi chừng nào tôi làm xong thì ... xong! Và chắc chắn là tốt, tôi đã nói tốt là phải tốt thôi!"

Thế đấy, đúng là ... lớn lối thật, ai mà chịu nổi tôi cơ chứ?

Vậy mà có đấy, ít ra là có 2 người (well, chắc chắn là nhiều hơn 2, nhưng cứ nói 2 thôi, cho nó ... khiêm tốn) ;-). Người thứ nhất là ông xã tôi, rõ rồi. Còn người thứ hai, là người bạn ấy.

Bọn tôi bây giờ già cả rồi, ai cũng 50 ngoài. Ngày xưa, thì thế là già lắm rồi. Nhưng ngày nay, người ta sống đến 70, 80 tuổi là chuyện thường. Riêng tôi thì tôi muốn sống đến năm 2060, tức 100 tuổi. Không phải là tham sống sợ chết, mà là vì muốn thấy một trường đại học của VN vào top 200 như ông Marginson ông ấy phán. ;-)

Ở VN thì nữ về hưu ở tuổi 55. Trẻ quá. Nhưng cũng ... rất tốt, nghỉ để chơi, vì có làm nữa (ấy là nói làm cho nhà nước) thêm vài năm thì cũng chẳng để làm gì. Không thay đổi gì được nữa. Cơ chế hiện nay của VN khiến cho mọi việc hết sức ... ổn định, theo nghĩa là không thể có những thay đổi nhanh, dù sự thay đổi đó có tốt hoặc có cần thiết hay không.

Vậy thì các bà già tuổi ngoài 50, nghỉ hưu rồi nhưng vẫn còn trẻ, thì họ làm gì nhỉ? Chẳng biết ai thế nào, chứ tôi thì tôi ... viết. Ngày còn trẻ, tôi muốn viết một vài cuốn tiểu thuyết, tự truyện, hoặc làm thơ, dịch văn. Đến nay thì già, sắp hưu rồi, tôi e rằng mình lười đến nỗi chẳng viết nổi tiểu thuyết hoặc dịch văn, thơ gì nữa đâu. Chỉ ... viết blog thôi. Như thế này này.

Không chỉ có mình tôi là bà già thích viết đâu nhé. Bà bạn già mà tôi hay nhắc tới đấy, chị ấy cũng viết, mà lại viết hay nữa. Nên tôi mới có loạt bài "Bạn tôi viết" này đây. Nhiều bài đấy, mà đây là bài số 1. Viết về tôi.

Mọi người đọc xem tôi dưới mắt bạn tôi là thế nào nhé! Đăng nguyên văn đấy, chỉ bỏ đi một vài giòng (chính xác là hai giòng) liên quan đến privacy của người khác.

Mọi người đọc xem các bà già viết có hay không nào?
--------------
Phương Anh thân mến,

Mình chẳng biết viết blog như thế nào cả. Đấy cũng là một khác biệt lớn giữa PA và mình.PA hi-tech bao nhiêu thì mình lạc hậu bây nhiêu. Ngày còn ở Khoa Anh, lúc PA mới ở Úc về, mình vẫn nói với Ngọc lúc ấy là thư ký Khoa “Tôi sợ cô PA bị bệnh mất thôi!” Ngọc nói: “Cô PA không sợ, việc gì cô phải sợ!” Đó là thời gian PA chì ngủ vài tiếng đồng hồ một đêm, và toàn thời gian còn lại là ngồi máy và vào mạng.

Ngọc nói thế hoá ra lại đúng. Mình đúng là bà già nhát gan, thấy cái gì cũng sợ. Lúc đó mình hay dặn Ngọc ngày nào cô PA trực thì nhớ đến trước mở cửa vì cô PA hay quên chìa khoá. Mình luôn muốn làm những việc vặt vãnh tỉ mỉ để PA có thời giờ bay bổng sáng tạo. Mình mong ở TT của PA các bạn trẻ cũng biết được chuyện này để PA có được sự thoải mái khi làm việc. Mình nhìn PA như nhìn một người phóng xe bạt mạng. Mình sợ nhắm cả mắt lại “Eo ôi, đi đâu mà nhanh thế không biết!” Nhưng mình lại có một niềm tin: PA sẽ làm được dù việc ấy có khó khăn đến đâu. Cái người phóng xe bạt mạng ấy hoá ra lại khéo léo thoát khỏi nguy hiểm khi sự cố xảy ra. Mình tin tưởng PA như thế đấy!

Mình biết PA có cả trăm ý tưởng mới trong một ngày. Mình cũng học để biết rằng cứ ngồi im đấy mà nghe. Ngày mai lại có những ý tưởng mới khác, chẳng nên vội vàng thực hiện. Mình vốn chậm chạp mà! Nếu mình bắt đầu thì có nghĩa là mình miệt mài theo đuổi cho đến cùng, khi mình làm xong thì PA đã quên mất từ lâu rồi!

Mình nhìn thấy PA khổ vì có tài. Cái khổ trước hết là ai cũng chống đối bởi họ cảm thấy sự kém cỏi của họ. PA cũng khổ vì làm được quá nhiều việc, đến nỗi phải khó khăn quyết định nên làm việc nào , còn mình ở các cực bên kia, một người chỉ làm được mỗi một việc, như con kiến xây tổ, nhàm chán nhưng ổn định. So với PA mình nhàm chán thật. Nhưng mình làm được một việc có ích. Mình cứ ở đấy, không thay đổi Khi cần cứ ới một tiếng là có ngay!

Cuộc sống bạt mạng của PA sẽ có lúc cần một chỗ bình yên – như một buổi tâm sự với người bạn già chẳng hạn! Thế là mình cũng làm được chút gì hữu ích.Giá thế giới này bao dung hơn thì PA đã bớt khổ. Người ta cũng lạ! Nhìn thấy khả năng của ngưòi khác như là sự thách thức cái tôi của họ. Thế là phải triệt hạ để nâng mình lên. Mình nhìn thấy khả năng thì lại muốn hợp tác, muốn học hỏi. PA lớn lối thật, nhưng mình lại thích cá tính ấy. Người có tài thì có quyền lớn lối chứ sao. Mình mà có tài thì mình cũng lớn lối ngay ấy chứ! Và có lẽ đó là lý do để mình làm bạn mấy chục năm nay mà không cãi vã xích mích gì!

PA là một đứa trẻ chơi đùa trên bãi cát cuộc đời , xây lên những toà nhà cát xinh đẹp cho vui, chẳng để làm gì cả. PA giải quyết những vấn đề khác của cuộc sống cũng nhẹ nhàng như vậy, như kiếm tiền chẳng hạn. PA sẽ không giàu được đâu vì không biết say mê kiếm tiền cho dù có thừa khả năng làm được việc đó. Mình nghĩ PA làm nghệ sĩ thì phù hợp hơn, nhưng mình lại cũng tiếc con người academic cuả PA. Mình đứng ngoài mà không biết chọn hướng nào, PA khổ là phải! PA không phải đang làm những điều mình tin là đúng. Con người của PA là chỉ làm những gì mình thích thôi! Đó mới đúng là PA. Mình không ngạc nhiên nếu ngày nào đó PA thành tác giả của một quyển sách, một quyển tiểu thuyết hay một tập thơ .

Chuyện buồn của mình, kể với PA rồi mình bỗng thấy nhẹ nhõm. Bây giờ nó trở thành một nỗi đau có thể chịu đựng được. Hơn một năm nay mình luôn hỏi vì sao điều đó xảy ra với mình, tại sao người mình thương yêu nhất đối xử với mình thua cả người dưng. Bạn bè còn cảm nhận được nỗi đau của mình, còn con người mình thương yêu đến thế lại làm tổn thương mình quá sâu như vậy. Cuối cùng mình cảm thấy chỉ tại mình không may. Cầu cho PA [...] nhiều may mắn hơn mình. Chỉ cần một chút may mắn cuộc đời mình sẽ khác. Cả cuộc đời mình đi tìm nửa kia của mình, nhưng không gặp. Và ở tuổi 55, mình kết luận rằng hoặc là mình thiếu may mắn, hoặc không có một người như thế trên đời.

Giòng buồn vẫn chảy – bởi đó là giòng chảy của cuộc đời. Mình lắng nghe giòng chảy miên man, và lúc nào cũng vậy mình biết mình phải trở lại cuộc sống vì cuộc đời là một con đường độc đạo, chỉ có thể tiến đến phiá trước mà không thể dừng lại . Mình vẫn sống và làm nhũng công việc hằng ngày. Bỗng dưng mình rất tự do và cũng rất cô đơn. Bây giờ mình tận hưởng sự nhàn hạ khi bệnh tật chưa đến để làm mình khốn khổ. Mình mong PA cũng hưởng được hạnh phúc ở hiện tại, chỉ có hạnh phúc là đáng giá.

Hững hờ để mặc sông trôi
Ta về khép cửa thảnh thơi một mình…

Nhưng không một mình đâu. vì ta còn bạn bè mà! ! Bạn như PA ấy, để cùng cười với nhau, để nói kệ mẹ cuộc đời! rằng mọi chuyện khác đều không quan trọng, chỉ có hạnh phúc là đang kể thôi. Ai làm mình đau khổ thì người đó không tốt. Còn mình vẫn ngồi đấy, để nhìn và thấy. Thế thôi. Không trách móc mà cũng chẳng giận hờn. Với cách đó mình đang làm cho cái người bên Đức kia khó chịu lắm đấy .Mình chắc vậy.

Cuộc đời quả là hư ảo. Mình yêu ông D. hơn 20 năm. Thế mà Tình trên hai tay, môt hôm biến mất! Đã từng có… đã biến mất. Đi hai mươi năm để trở lại chỗ cũ! Có buồn không chứ!

Cuộc đi vẫn còn đẹp, đâu đã kết thúc! Thôi ta còn bạn bè!
Mà bạn già đấy nhé!

Tháng ngày qua, còn đây mình tôi ...

Tôi đang ngồi trong phòng họp.

Họp, tức là có nhiều người, mỗi người có một mối quan tâm riêng. Không phải mối quan tâm nào cũng liên quan đến mình. Ý tôi nói là có những khoảng thời gian trắng.

Khi có thời gian trắng, thì ta làm gì? Tôi không rõ người khác thế nào, chứ hễ rảnh mà không rảnh (rảnh vì đầu óc không phải suy nghĩ gì, nhưng không rảnh vì vẫn phải ngồi đó, nghe - cho dù là nghe mà không nghe thấy - chứ không phải là muốn làm gì thì làm), thì tôi ... làm thơ.

Hoặc dịch thơ. Mà tôi thì đang có một bài thơ muốn dịch. Bài "Dưới cầu Mirabeau" mà tôi lấy làm tựa cho entry mới đây.

Đây nhé, chỉ mới họp được 1 tiếng thôi, tôi cũng nghe hết ai đã nói gì chứ không phải là không nghe đâu, nãy giờ nói về chuyện ... tiền, rồi đang chuyển dần sang an ninh, vệ sinh môi trường nhé. Thế mà tôi đã hoàn tất xong bài dịch rồi đây này. Mọi người thưởng thức nghe, và chỉ được khen nhé, không được chê!

À mà tôi đặt tựa khác cho bài này nhé. "Tháng ngày qua, còn đây mình tôi..."

Tháng ngày qua, còn đây mình tôi ...

Sông trôi dưới cầu Mirabeau
Người xa trên cầu Mirabeau
Ai có quên cho tôi nhắc nhớ
Đớn đau rồi sẽ được yên vui.

Đêm thong thả đồng hồ gõ nhịp
Tháng ngày qua, còn đây mình tôi ...

Em bên anh ta tay trong tay
Dưới chân cầu dòng sông lặng trôi
Hờ hững nhìn, những con mắt sóng
Nụ hôn kia rồi mai tàn phai.

Đêm thong thả đồng hồ gõ nhịp
Tháng ngày qua, còn đây mình tôi ...

Dòng sông trôi, tình ta cũng trôi
Tính trôi đi, còn đây mình tôi
Đời mệt nhoài, tình xa vời vợi
Dữ dội chi tiếng sóng lòng ơi!

Đêm thong thả đồng hồ gõ nhịp
Tháng ngày qua, còn đây mình tôi ...

Ngày ngày qua và tuần tuần qua
Thời gian qua không buồn trở lại
Tình yêu qua thôi đành vuột mất
Dòng sông xưa mãi lững lờ trôi

Đêm thong thả đồng hồ gõ nhịp
Tháng ngày qua, còn đây mình tôi ...

Nói thêm: Bài này tôi dịch để tặng riêng một bà bạn già của tôi đấy. Và chia sẻ thêm với mọi người khác, đặc biệt là các bà bạn già của tôi (vì tôi là một bà già mà, nên có nhiều bà bạn già cũng là dễ hiểu thôi phải không?)

Dưới cầu Mirabeau ...

Trước hết, xin thưa rằng tôi không biết tiếng Pháp, dù chỉ là một chữ cắn đôi!

Điều này đối với tôi thật đau khổ, vì hồi còn nhỏ, tôi có bà chị ruột học ban C thời trước năm 1975, nếu tôi nhớ không lầm thì đấy là ban Văn chương - Sinh ngữ. Vì vậy, chị tôi được học 2 sinh ngữ, trong đó tiếng Anh là sinh ngữ chính thì không nói làm gì, nhưng tiếng Pháp là sinh ngữ phụ thì chị cũng được học đến 3 năm ở cấp 3, nên cũng kha khá.

Không chỉ chị tôi học ban C, mà hình như bố tôi cũng học ban C nữa, có điều ông học tiếng Pháp là sinh ngữ chính, hình như vậy. Thời ấy, học xong lớp 11 (Tú tài 1) là đã có thể đi làm, nên bố tôi đi làm một hồi rồi quay lại học lớp 12 để thi Tú tài 2, hình như đâu đó cùng thời gian với chị tôi, chỉ trước sau vài năm mà thôi. Tức là cả bố lẫn con gái đầu lòng cùng học một chương trình lớp 12 của Bộ Giáo dục thời ấy thì phải.

Lâu quá rồi, mà hồi ấy thì tôi còn bé, nên cũng không nhớ rõ lắm, chỉ biết là bố tôi ngày đi làm, tối đi học, còn mẹ tôi thì buôn bán phụ thêm vào, nhà đến 8 anh em, lúc nào cũng ... nheo nhóc (chắc thế, có điều hồi ấy tôi không cảm thấy rõ như vậy). Nghĩ lại, thấy thương mẹ tôi, bố tôi, cả bà chị tôi vì bà ấy lớn phải phụ công việc gia đình với mẹ, mà cũng thương ... chính mình quá đi mất!

Quay lại ban C, tiếng Pháp, và bài thơ của Apollinaire. Lúc ấy, bố tôi với chị tôi thỉnh thoảng lại nói về tiếng Anh, tiếng Pháp, về vai trò của sinh ngữ (tôi nhớ bố tôi hay nói, học thêm một sinh ngữ là mở thêm một cánh cửa vào cuộc đời, hình như thế), và thỉnh thoảng cũng nói về thơ, về văn học của mấy nước Anh, Pháp ấy.

Tôi thì vốn thích thơ mà, nên cứ lẳng lặng nghe, lẳng lặng đọc mấy cuốn sách mà bố tôi hoặc chị tôi mua. Tôi nhớ hồi ấy có tạp chí Văn, hay lắm, từ tạp chí này tôi đọc được thơ Quang Dũng, lại còn nhớ có một bài viết có cái tựa rất hay là "Những dấu hỏi trong thơ Quang Dũng", trong đó nhắc đến một loạt những câu thơ kết thúc bằng dấu chấm hỏi của nhà thơ này. Quả là thơ ông có nhiều dấu hỏi thật, như:

Mẹ tôi em có gặp đâu không?
Bao nhiêu rồi xác trẻ trôi sông?
Em có bao giờ em nhớ thương?
Em có bao giờ lệ chứa chan?
(Những câu này trong bài thơ Đôi mắt người Sơn Tây của QD)

Hoặc

Mắt kia em có sầu cô quạnh/Khi chớm thu về một sớm mai?
Em đi áo mỏng buông hờn tủi/Giòng lệ thơ ngây có dạt dào?
(Trong bài thơ Đôi bờ)

Tóm lại, lúc ấy tôi đang háo hức chờ đến khi vào lớp 10 thì sẽ chọn ban C giống chị tôi cho lãng mạn, thì đùng một cái, "giải phóng"! Nên tôi chưa bao giờ được học hành cẩn thận về thơ lãng mạn cả, dù là Việt hay Pháp (Việt thì chỉ học thơ Tố Hữu là nhiều, thơ lãng mạn chỉ nói lướt qua, còn Pháp thì đã nói là không biết một chữ cắn đôi rồi mà).

Chỉ là học lóm, đọc lén thế thôi, mà sao nhớ từ thời đó 10, 15 tuổi, đến tận bây giờ 50 tuổi rồi (trong khi có nhiều thứ bị bắt học quá trời quá đất, ví dụ như tiếng Nga, hay là ... Triết học Mác-Lenin, mà nay có còn nhớ chữ nào đâu kia chứ!) May là học tiếng Anh, còn biết chút văn học Anh-Mỹ, nên cũng còn đỡ!

Tôi biết đến thơ Appolinaire là theo cách đọc lén, học lóm mà tôi đã kể ở trên. Chẳng biết có phải qua tạp chí Văn hay không nữa?

Khi vào cấp 3, sau năm 1975, may quá, tôi lại chơi với một đứa bạn, dân Nam tập kết, từ Hà Nội vào, cũng rất lãng mạn (bây giờ nghĩ lại, chẳng hiểu sao mà thời ấy chiến tranh 2 miền mà ai cũng lãng mạn thế, tử tế thế, còn giờ hòa bình rồi lại ... xôi thịt, nữ sinh đánh nhau, rồi đạo văn đạo nhạc đạo phim loạn cả lên thế kia nhỉ?). Nhỏ bạn tôi, tên là Thu Ba - sóng mùa thu đấy nhé - có hẳn một cuốn sổ tay chép đủ loại thơ, trong đó có bài thơ Cầu Mirabeau (mà hôm trước tôi có chép vài câu, lại chép sai thành cầu Maribeau, bị sửa lưng, quê ơi là quê, hic hic). Tôi đọc một lần là thích luôn, nhớ luôn (một vài câu) của bài ấy.

Sau khi tôi chép lên rồi thì một người bạn ảo (người đã sửa lưng tôi) gửi cho tôi bài thơ ấy bằng tiếng Pháp. Ức quá, vì có đọc được đâu, nên hôm nay tôi phải đi tìm bản dịch tiếng Anh, và thấy ngay ở đây, các bạn đọc nhé:

The Mirabeau Bridge
Under Mirabeau Bridge the river slips away
And lovers
Must I be reminded
Joy came always after pain

The night is a clock chiming
The days go by not I

We're face to face and hand in hand
While under the bridges
Of embrace expire
Eternal tired tidal eyes

The night is a clock chiming
The days go by not I

Love elapses like the river
Love goes by
Poor life is indolent
And expectation always violent

The night is a clock chiming
The days go by not I

The days and equally the weeks elapse
The past remains the past
Love remains lost
Under Mirabeau Bridge the river slips away

The night is a clock chiming
The days go by not I

Đấy nhé, thế là nay tôi cũng biết bài thơ này rồi, ít nhất là biết đại khái. ;-) Nhưng vậy là mấy câu thơ hôm trước tôi chép, khéo mà râu ông nọ cắm cằm bà kia rồi quá? Đâu có thấy Tôi đi trên bờ sông/Tay cầm cuốn sách cũ... gì đâu?

Cao hứng, tôi cũng muốn dịch (từ tiếng Anh) ra vài câu xem nào:

Ngày ngày qua và tuần tuần qua
Thời gian qua không buồn trở lại
Tình yêu qua thôi đành vuột mất
Dòng sông xanh vẫn hững hờ trôi

Đêm thong thả đồng hồ gõ nhịp
Tháng ngày qua, còn đây mình tôi ...

Đấy là đoạn thơ chót trong bài thơ (dịch) tiếng Anh ở trên, các bạn thấy tôi dịch có ... nghe được không? (Nếu tôi hỏi ông xã, ông ấy sẽ hỏi lại: "Theo em thì anh có cách trả lời nào khác hay không?", nghe có ... tức mình không kia chứ?)

Bản tiếng Anh, tôi tìm được ở đây.

Ơ mà lạ quá đi. Tôi đi tìm bài thơ này vì một sự tò mò rất lý trí, xem thử mình có nhớ đúng không. Rồi tìm được bài thơ, đọc lên thấy cũng hay, bèn dịch thử xem mình có thể dịch ra thơ không, cũng rất lý trí. Tự mình dịch, rồi tự mình đọc, đọc xong lại thấy ... buồn buồn. Thời gian qua không buồn trở lại ... Dòng sông xanh cứ hững hờ trôi ... Tháng ngày qua, còn đây mình tôi ... Sao lại thế này được cơ chứ? Chẳng lẽ ... ta không là cái quái quỷ gì trên cuộc đời này sao?

Lại nhớ câu thơ của Longfellow, Gã dài như bọn tôi đã nghịch ngợm dịch:

And the tide rises, the tide falls ...
Và thủy triều lên, thủy triều dần xuống ...

Và nhớ TCS:

Cuộc đời đó, có bao lâu mà hững hờ?

Ừ, có bao lâu? Với tôi, thì biết còn bao lâu nữa nhỉ? Ơ mà tôi sinh cùng ngày với Tướng Giáp, vậy ông sống đến 100 tuổi thì chắc tôi ... cũng thế? Thì cũng phải sống đến năm 2060 để xem VN có trường nào lọt vô top 200 của thế giới như tiên đoán của ông Marginson bên Úc không chớ? ;-)